Halve klas leeg op ‘Gülen-scholen’

Spanningen na couppoging Turkije

Turks-Nederlandse ouders halen hun kinderen van scholen die geassocieerd worden met de Gülen-beweging. „Het is zorgelijk.”

Bij het Cosmicus College en basisschool Cosmicus in Rotterdam hebben diverse ouders hun kinderen laten uitschrijven. Foto’s Marten van Dijl/ANP en Floren van Olden

Op het schoolplein staat een ijscokarretje met een felroze parasol. De brugklassers van het Cosmicus College in Rotterdam krijgen bij binnenkomst een ijsje. Een hoorntje met een bolletje. Een vrolijke aangelegenheid, op het eerste gezicht. Want even daarvoor zijn de scholieren langs een speciaal voor vandaag ingehuurde beveiliger gelopen bij het toegangshek.

De beveiliging is een voorzorgsmaatregel van het college – de afgelopen weken zijn er alleen al in Rotterdam tientallen bedreigingen geuit aan het adres van mensen en organisaties die geassocieerd worden met de Gülen-beweging. Sinds de couppoging in Turkije zijn de verhoudingen binnen de Turkse gemeenschap in Nederland gespannen, omdat volgelingen van de Islamitische prediker Gülen – president Erdogan ziet hem als het brein achter de coup – worden gezien als landverraders. Vorige week schreef onderwijswethouder Hugo de Jonge van Rotterdam de scholen om erop alert te zijn dat deze spanningen niet het klaslokaal bereiken.

Opzeggingen Cosmicus College

Dit is niet helemaal gelukt. Bij het Cosmicus College hebben zich bijvoorbeeld nu 7 ouders gemeld die hun kinderen willen uitschrijven. Omdat de school geassocieerd wordt met Gülen, liet een woordvoerder weten. „En ik sluit niet uit dat er meer ouders volgen, daar wil ik reëel in zijn.” Toch is de school formeel geen Gülen-school, zegt de woordvoerder van het schoolbestuur LMC-VO waar het college onder valt. „Maar het gedachtengoed, dat mensen wereldburgers zijn en dat alle religies met respect voor elkaar kunnen samenleven, is wel van Gülen afkomstig.”

Echte Gülenscholen bestaan niet in Nederland. De zes Cosmicus-scholen in het land, die vallen onder de Stichting Cosmicus, zijn wel opgericht vanuit de Gülen-filosofie maar streven naar eigen zeggen geen politieke doelen na.

Een Turks-Nederlandse moeder vertelt dat zij haar dochter van 11 jaar gewoon laat beginnen op het Cosmicus College. „Het onderwijs is goed en kinderen gaan respectvol met elkaar om.” Er zijn mensen binnen de Turkse gemeenschap die haar hebben aangeraden om haar kind van school te halen. „Maar ik laat me niet bang maken.” Ouders die wel bang zijn, vrezen dat ze buiten de school om met geweld te maken krijgen, zegt de moeder.

Dat is niet de reden dat Aysun Baysaloglu op de eerste dag van het schooljaar heeft besloten haar twee zoons uit te schrijven van de Cosmicus basisschool in Rotterdam Zuid. De 31-jarige moeder heeft er „lang” over nagedacht maar „elke bijdrage aan de school voelt toch als steun voor Gülen”, vertelt ze. „En ik voel me schuldig aan het Turkse volk als ik mijn kinderen hierheen breng.” Volgens Baysaloglu hebben veel Turkse ouders hun kinderen van school gehaald. In de klas van haar jongste zusje, die ook op de Cosmicus zit, waren vandaag nog maar 13 van de 22 kinderen, zegt ze. „Ze hebben elkaar in de vakantie via een groepsapp al laten weten dat ze weg zouden gaan.”

Witte Tulp krijgt veel telefoontjes

Op meer scholen in het land hebben ouders hun kinderen uitgeschreven. Zo telt de Cosmicus basisschool in Den Haag (geen onderdeel van de stichting, maar onderdeel van Lucas Onderwijs) nu elf leerlingen minder. Er waren meer ouders die mogelijk de school wilden verlaten, weet bestuursvoorzitter Ewald van Vliet. Maar de directeur van de basisschool is in de zomer al in gesprek gegaan met ouders. „Om duidelijk te maken dat wij geen onderdeel zijn van de Gülen-beweging.”

Toch zullen dit niet de laatste uitschrijvingen zijn door ouders die niet met de Gülen-beweging geassocieerd willen worden. Deze week zijn de scholen in het midden van het land weer begonnen. Volgende week volgen de onderwijsinstellingen in het noorden en nog een week later in het zuiden van het land. De Islamitische Schoolbesturen Organisatie (ISBO) verwacht dan nog veel meer uitschrijvingen – die kunnen pas plaatsvinden als de scholen echt open zijn. Volgens ISBO-directeur Yusuf Altuntas zullen er 90 leerlingen van de Witte Tulp (ook aan Gülen gelieerd) in Amsterdam gehaald worden. De vereniging krijgt tal van telefoontjes binnen van ouders die een andere school zoeken. „Het is zorgelijk.”

Gesprek niet uit de weg gaan

De Stichting School en Veiligheid vindt de situatie ook verontrustend. Direct na de couppoging waarschuwde de organisatie al voor mogelijke spanningen op scholen. „Hoe het precies gaat verlopen, dat zal de komende tijd blijken”, zegt directeur Klaas Hiemstra. Alle scholen in het land kunnen bij de stichting aankloppen voor advies.

Twintig scholen hebben de afgelopen weken gevraagd hoe ze het best kunnen handelen na de vakantie. Volgens Hiemstra moeten scholen met Turks-Nederlandse leerlingen het gesprek over de gebeurtenissen niet uit de weg gaan. „Zorg dat je als docent voorbereid bent en blijf onpartijdig.” Bespreek wat er is gebeurd, laat ruimte voor discussie en verschillende meningen. „En de bottom-line is dat alle leerlingen respect voor elkaar en elkaars meningen moeten hebben.”