In bloedbad op bruiloft komt al het Turkse drama samen

Aanslag in Gaziantep

Een bloedbad op een Koerdische bruiloft in Turkije is voor IS meerdere vliegen in een klap

Vrouwen rouwen om de slachtoffers die vielen bij de aanslag op een Koerdische bruiloft. Foto Ilyas Akengin / AFP

In de grote Turkse stad Gaziantep heeft een kind van hooguit 14 jaar de grootste zelfmoordaanslag van dit jaar gepleegd. Hij of zij blies zichzelf in de nacht van zaterdag op zondag op te midden van een grote groep bruiloftsgasten die op straat dansten. Daarbij kwamen ten minste 51 mensen om. Er vielen 69 gewonden, van wie 17 ernstig. Tussen de menselijke resten zijn delen van een bomvest gevonden.

In het bloedbad op de bruiloft komt al het Turkse drama samen. De vluchtelingencrisis als gevolg van de oorlog in het buurland, vermengd met het binnenlandse conflict met de Koerdische PKK en de strijd tegen IS. En dat in een land waar de bevolking nog amper bekomen is van de mislukte staatsgreep van 15 juli en nog in de ban is van de massa-arrestaties daarna.

Doordat het doelwit een Koerdische bruiloft was, gaan autoriteiten ervan uit dat Islamitische Staat achter de aanslag zit. IS zit achter de meeste zelfmoordaanslagen op Koerden in Turkije. Recent hebben Koerdische troepen in Syrië IS gevoelige nederlagen toegebracht, waardoor de terreurgroep uit zou zijn op wraak.

Vooralsnog heeft niemand de aanslag opgeëist. Dat gold echter ook voor eerdere aanslagen in Turkije die aan IS zijn toegeschreven.

Gaziantep is een commercieel centrum en universiteitsstad waar honderdduizenden Syrische vluchtelingen zijn neergestreken. Ze komen vooral uit gebieden ten noorden van Aleppo waar de oppositie sterk is. Hulporganisaties, de politieke oppositie en ngo’s hebben er hun basis en IS heeft er een uitgebreid netwerk.

Weg van zwaar geweld

Tot nu toe was er ondanks dat weinig geweld. Het Koerdische stel dat zaterdag trouwde en de aanslag overleefde, was volgens het Turkse persbureau Dogan zelfs om die reden vanuit een dorpje in de provincie Siirt in het oosten van Turkije naar Gaziantep verhuisd. Ze wilden weg van het zware geweld door de opgelaaide strijd tussen de Koerdische guerrillastrijders van de PKK en het Turkse leger. Maar er is geen ontsnappen aan de vele conflicten die Turkije teisteren.

De keuze voor een herkenbaar Koerdisch doelwit roept herinneringen op aan bloedige aanslagen vorig jaar zomer en najaar. De grootste was de dubbele zelfmoordaanslag in Ankara op 10 oktober op een demonstratie van Koerdische vredesactivisten en vakbonden. Daarbij kwamen meer dan honderd mensen om.

Ontwikkelingen op het slagveld over de grens vormen nu waarschijnlijk de directe aanleiding. Gaziantep ligt zestig kilometer van Syrië. Koerdische milities hebben daar een voortrekkersrol in de strijd tegen IS. Onder leiding van Koerdische grondtroepen is op 12 augustus na een slag van twee maanden IS-bolwerk Manbij bevrijd. Koerden leverden de afgelopen dagen strijd met regime-troepen om de stad al-Hasakah.

De afgelopen dagen waren er bovendien aanwijzingen dat Syrische oppositietroepen zich in Turkije klaarmaakten voor een offensief om de stad Jarablus, pal aan de grens met Turkije, op IS te veroveren. De verovering van Jarablus zou voor Turkije twee doelen dienen: IS verzwakken en tegelijk voorkomen dat de Koerden in Syrië de stad zouden innemen en toevoegen aan hun autonome regio. Analisten gaan ervan uit dat er geen einde zal komen aan de strijd tussen de Koerdische PKK en het Turkse leger zonder een einde aan het conflict in Syrië.

Geen taboe meer

De Turkse premier Binali Yildirim kondigde zaterdag aan dat Turkije zich het komende half jaar intensiever met Syrië zal bemoeien. Wat kort geleden nog taboe was, is nu mogelijk: samenwerking met onder meer Rusland en Iran om Syrië te stabiliseren. Volgens Yildirim om te voorkomen dat het buurland uiteenvalt in verschillende etnische delen. Voor Koerden is dat codetaal voor: voorkomen dat binnen Syrië een onafhankelijke Koerdische staat ontstaat. IS’ers horen: jullie zijn onze gezamenlijke vijand nummer één.

De aanslag dit weekend kan waarschijnlijk worden opgevat als waarschuwing aan de Turkse regering om IS niet verder aan te vallen en af te zien van een Jarablus-offensief. Koerdische burgers doden dient als wraak. Het doelwit komt met een bonus voor IS: stoken in het etnische conflict binnen Turkije en zo vijanden verzwakken. Een bloedbad op een Koerdische bruiloft in Turkije is voor IS meerdere vliegen in een klap.