‘Er is niet bezuinigd op sport’

NRC checkt

Dat zei minister Edith Schippers (Sport, VVD) in een interview met NU.nl.

De aanleiding

Vroege uitschakelingen bij het judo, tegenvallers bij het zwemmen. De eerste week van de Olympische Spelen in Rio de Janeiro leidde bij sommigen tot cynisme, soms zelfs tot kritiek. Dit tot ergernis van minister Edith Schippers (Sport, VVD), die dat vorige week maandag in een interview met NU.nl liet blijken. Over de constatering dat de overheid bezuinigt op breedtesport en niet investeert in topsport, zei ze: „Er ís niet bezuinigd op sport.”

Waar is het op gebaseerd?

We bellen een woordvoerder van de minister om te vragen in welke context zij haar nogal brede bewering deed. De minister reageerde op basis van het beleid van de laatste jaren – ze is zelf de verantwoordelijk minister sinds 2010 – en sprak namens de Rijksoverheid, antwoordt hij. Ze had het dus niet over wat de gemeenten doen, noch over de zogeheten Lotto-gelden, die goed zijn voor ongeveer 40 procent van de inkomsten van sportkoepel NOC*NSF. „De uitgaven aan sport zijn de afgelopen jaren gestegen of constant gebleven”, preciseert de woordvoerder de uitspraak van Schippers.

En, klopt dat?

We pakken de begrotingen en jaarrekeningen van het ministerie erbij. Het budget voor sport was vanaf 2010 achtereenvolgens 144,2 miljoen euro, 136,4 miljoen, 129 miljoen, 135 miljoen, 132,4 miljoen en 126,6 miljoen. Voor 2016 was 128,8 miljoen beschikbaar. Het verschil tussen 2010 en de jaren erna is toch opvallend. De piek in 2010 en 2011 is volgens de woordvoerder te verklaren door de 10 miljoen euro extra die vanuit de zorgbegroting kwam en is besteed aan zorgprogramma’s tegen onder meer obesitas en diabetes. Dat is inderdaad terug te vinden in de begrotingen.

Opvallend is verder dat de gerealiseerde uitgaven volgens de jaarrekeningen veel lager liggen dan wat was begroot: in 2010 bedroegen die 113,2 miljoen, een jaar later 99 miljoen en in 2012 zelfs niet meer dan 79 miljoen. Vorig jaar was het 73 miljoen. Dit heeft er alles mee te maken dat elk jaar miljoenen vanuit de sportbegroting worden overgeheveld, met name naar het Gemeentefonds. De bedragen komen dus niet op de jaarrekening van het Rijk terecht, maar worden wel besteed aan sport.

Het nog grotere gat vanaf 2012 heeft volgens de woordvoerder te maken met de introductie van het project voor buurtsportcoaches, waaraan het ministerie en de gemeenten elk een deel betalen. In 2012 ging het om 36,3 miljoen euro die via Binnenlandse Zaken naar het Gemeentefonds ging. De afgelopen jaren is dit bedrag alleen maar gestegen.

De uitleg valt te staven als je de verschillen op de jaarrekening optelt. Kortom: de fluctuatie van de afgelopen jaren is niet het gevolg van duidelijke bezuinigingen.

De Rijksoverheid heeft niet bezuinigd, maar dit betekent niet dat er in het algemeen niet op sport is of wordt bezuinigd. In 2013 bleek uit een onderzoek van Mulier Instituut dat 93 procent van de gemeenten kortte op sport. Het sportonderzoeksinstituut concludeerde echter dat ze dat in beperkte mate deden vergeleken met andere bezuinigingsposten. Eind 2015 kwam eenzelfde beeld naar voren uit onderzoek van het Mulier Instituut: tussen 2010 en 2014 stegen de gemeentelijke uitgaven aan sport met 5 procent, terwijl hun totale uitgaven daalden met 12 procent.

NOC*NSF, de landelijke sportkoepel, doet al jaren een beroep op de reserves en heeft ook voor dit jaar bezuinigd. NOC*NSF heeft vooral last van de tegenvallende inkomsten uit de Lotto-gelden. In 2015 bedroegen die 35,9 miljoen euro, terwijl de sportkoepel in zijn bestedingsplan uitging van ruim 45 miljoen. In 2011 ontving NOC*NSF nog 53 miljoen euro. De inkomsten uit de gelden verdeelt NOC*NSF onder de landelijke sportbonden. De sportkoepel en het kabinet rekenen erop dat de dit jaar beklonken fusie van de Lotto en de Staatsloterij voor extra inkomsten zal zorgen.

Conclusie

Op sport is niet bezuinigd, beweerde minister Schippers. De totale uitgaven vanaf het begin van haar bewind in 2010 fluctueren nogal eens, maar de dalingen zijn verklaarbaar, onder meer vanwege de start en beëindiging van enkele programma’s vanuit de overheid. Van bezuinigingen, dus het doelbewust snijden om kosten te besparen, is in het geval van sport in de breedste zin inderdaad geen sprake geweest. Gemeenten hebben de afgelopen jaren wel bezuinigd, maar dat is niet waar Schippers haar stelling op baseerde. We beoordelen de bewering dan ook als waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt