D66 zet in op positie van flexwerkers

Verkiezingsprogramma

D66 wil af van „keiharde tweedeling tussen werknemers” in de maatschappij. Werkgevers zullen moeten ‘afkicken’.

Alexander Pechtold tijdens het vragenuurtje in de Tweede Kamer. Foto Bart Maat / ANP

De toon is drastisch veranderd. „Eigen verantwoordelijkheid en flexibiliteit passen bij een moderne arbeidsmarkt” en „een flexibele loopbaan kan een avontuur zijn”, meldde het verkiezingsprogramma van D66 nog in 2012. Voor de schaduwzijden van flexibel werk was bij de liberalen nauwelijks aandacht. En dat is nu anders. In de aanloop naar de verkiezingen in maart spreekt D66-leider Alexander Pechtold dit weekeinde van „een keiharde tweedeling tussen werknemers”. Vooral mensen met een lage opleiding „mogen opkrassen als een vaste baan aan de orde is”, zei hij in De Telegraaf.

Als eerste politieke partij presenteert D66 komende vrijdag zijn programma voor de verkiezingen die over meer dan een half jaar worden gehouden. In het verkiezingsprogramma pleit de partij ervoor dat „een vaste baan voor iedere werknemer die dit wil bereikbaar moet zijn”.

De grens is bereikt

In de dit weekeinde verschenen notitie ‘Vaste baan bereikbaar’ is de toon richting de werkgevers fel, en dat mag opmerkelijk heten voor een partij als D66. De grens is bereikt, zo is de boodschap.

In de afgelopen tien jaar verdwenen een half miljoen vaste banen en kwamen er 1,2 miljoen tijdelijke jobs en uitzendbanen bij. De partij schrijft:

„Werkgevers zullen moeten afkicken van het veelvuldig inzetten van goedkope flexwerkers voor werk dat helemaal niet tijdelijk is. Dat accepteren we niet langer.”

Zij pleit er voor regels voor flexibel en vast werk meer gelijk te maken. Werkgevers zouden bijvoorbeeld voor al hun werknemers geld opzij moeten leggen voor een eventuele vertrekvergoeding. Ook moet het risico voor werkgevers verkleind worden door ontslag voor vaste krachten gemakkelijker te maken.

De plannen komen niet uit de lucht vallen. Het gevoel dat de flexibilisering van de arbeidsmarkt is doorgeschoten leeft breder in de Tweede Kamer. Zeker ook bij het CDA, de PvdA en de SP.

Schaduwzijden

Maar er zijn niet alleen schaduwzijden. Van de mensen die ervoor kiezen zelfstandige zonder personeel (zzp’er) te worden, is de grote meerderheid tevreden over zijn bestaan. Maar lang niet elke ‘flexibele’ werknemer maakt die keuze vrijwillig. Ondanks de huidige economische groei stijgt het aantal flexibele banen veel sneller dan de vaste dienstverbanden.

De wet Werk en zekerheid werd een jaar geleden van kracht, waarmee minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken, PvdA) flexwerkers meer zekerheid wilde bieden. Ook D66 steunde de totstandkoming van deze wet, maar nu constateert Pechtold dat de wet niet werkt.

Eerder benadrukten werkgevers al dat de nieuwe ontslagregels juist tot meer flexibele banen leiden. In het afgelopen jaar had volgens D66 zelfs 83 procent van de nieuwe banen een tijdelijke basis. „Een tijdelijke baan of uitzendbaan was vaak een tussenstation maar is nu steeds vaker de eindhalte”, aldus Pechtold in zijn notitie.

Toekomstvisie

In juni riepen de leiders van PvdA (Diederik Samsom) en CDA (Sybrand Buma) de sociale partners nog op om met een toekomstvisie over de arbeidsmarkt te komen. Een advies van de Sociaal Economische Raad moest de politiek in of kort na de zomer leiden naar een compromis in de formatie van 2017. Anders zouden partijen zich „in hun schuttersputjes” terugtrekken en zou er van nieuwe sociale afspraken niets terechtkomen, zei Buma te vrezen in de Volkskrant.

De SER is er nog niet uitgekomen. Maar ook zonder dat advies zal de arbeidsmarkt hoog op de verkiezingsagenda komen. Niet alleen door de aanhoudende groei van flexibele banen, maar ook door de relatief hoge werkloosheid. Eerder deze maand voorzag het Centraal Planbureau nog dat het aantal werklozen – nu zo’n 555.000 mensen – komend jaar weer (licht) gaat stijgen.

‘Werk’ wordt hoofdthema

Dat is natuurlijk voer voor politici die zich klaarmaken voor hun verkiezingscampagne. D66 tracht op het vlak van de arbeidsmarkt vroeg het initiatief te nemen. Volgens Pechtold zal het thema ‘werk’ onderwerpen als veiligheid en ouderenbeleid bij de formatie in de schaduw stellen. „Een uitkering minder en meer inkomstenbelasting is twee keer winst”, zegt hij in De Telegraaf. En met dat geld kan je als politicus weer leuke dingen doen op andere gebieden, redeneert hij. Al toont de praktijk aan dat de hoogte van de werkloosheid zich moeilijk laat sturen door Haags beleid.