Slopen en slepen langs nieuwe A1

Dit weekend wordt hard gewerkt aan een nieuw stuk A1, een van de drukste snelwegen van het land. Een verslag vanaf het viaduct bij Muiderberg.

Rijkswaterstaat verricht een megaklus bij de A1. Remko de Waal/ANP

Tussen de andere belangstellenden - overwegend mannen op leeftijd – op een viaduct over de A1 bij Muiderberg zit Anton Engels (72) in zijn scootmobiel. Elk weekend, en soms ook door de week, rijdt hij vanuit Weesp naar de A1 om te kijken naar de werkzaamheden. Hij rijdt ook wel eens naar Almere om koffie te drinken, maar dit is leuker. “Fantastisch om te zien.”

Naast het viaduct wordt gewerkt aan het grootste project van Rijkswaterstaat van de laatste tien jaar: de verbreding en de verplaatsing van een stuk A1 tussen de knooppunten Diemen en Muiderberg naar het zuiden. Acht rupskranen op een rij slaan en hakken de oude spoorbrug bij Muiderberg met veel kabaal in stukken. De nieuwe spoorbrug staat er sinds mei naast te wachten. Die wordt zondagavond zeventien meter versleept en de komende week op het spoor aangesloten. De nieuwe brug is een stuk langer: voorheen had de A1 hier zeven rijstroken, het worden er twaalf.

Rijkswaterstaat

Rijkswaterstaat

Glimmend nieuw asfalt

Een paar kilometer ligt glimmend nieuw asfalt te wachten op de eerste auto’s. Het nieuwe stuk A1 gaat onder de Vecht door in plaats van er over heen. De oude Vechtbrug, oorzaak van filevorming, wordt gesloopt. Ter vervanging dient het breedste aquaduct van Europa. Weer iets verderop ligt een onlangs opgeleverde extra brug over het Amsterdam-Rijnkanaal, bij de aansluiting van de A9 op de A1. Maandagochtend gaat de brug open voor het verkeer richting Amersfoort, eind september ook voor het verkeer richting Amsterdam.

In de aanloop naar dit weekend was de afsluiting van de A1 moeilijk te missen. Veel automobilisten weten dat ze vanuit Amsterdam naar Almere of Amersfoort moeten omrijden via Utrecht. Rond het middaguur was er zaterdag acht kilometer file richting Amsterdam – waar nog twee rijstroken beschikbaar zijn, tot zondagavond 22.00 uur – maar een chaos bleef uit, aldus de ANWB. Lokale wegen in Muiden en Muiderberg zijn afgesloten om sluipverkeer te voorkomen. Op alle kruispunten staan verkeersregelaars.

Foto ANP

Foto ANP

Ook per spoor is Flevoland dit weekend slecht bereikbaar. Spoorbeheerder ProRail werkt aan spoorvernieuwing rond Almere, waardoor er tussen Almere en Schiphol vier intercity’s per uur in plaats van twee kunnen rijden. De werkzaamheden van ProRail, inclusief plaatsing van 24 kilometer geluidscherm bij Almere en de aansluiting van de nieuwe spoorbrug, duren tot vrijdagmiddag 26 augustus. De komende week is er daarom geen treinverkeer tussen Weesp en Almere Oostvaarders en tussen Hilversum en Almere Oostvaarders. NS zet bussen in.

Beperking van de hinder

Rijkswaterstaat en ProRail kozen in overleg voor het gelijktijdig uitvoeren van de werkzaamheden, om de hinder te beperken tot zeven dagen. Grote werkzaamheden worden zoveel mogelijk in vakantietijd uitgevoerd, om forensen te ontzien. De samenwerking tussen Rijkswaterstaat, een agentschap van het ministerie van Infrastructuur en Mileu, en ProRail, nu nog een zelfstandig bedrijf, lijkt harmonieus. ProRail-topman Pier Eringa loopt ontspannen rond op het viaduct.

Ook Hans Ruijter, programmadirecteur bij Rijkswaterstaat, oogt alsof alles onder controle is. Er staat veel op het spel, op verschillende locaties langs het zeven kilometer lange traject werken dit weekend meer dan duizend mensen van drie aannemersbedrijven. Alles moet gebeuren tussen vrijdagavond 20.00 uur en maandagochtend 05.00 uur, als de nieuwe A1 wordt geopend. Ruijter maakt zich geen zorgen; op zaterdagmiddag lag alles op schema. Het slopen kan tegenvallen, maar er “zit voldoende speling in de planning”.

Aanvankelijk zou het werk worden verspreid over drie weekends. Ruijter: “Dan heb je niet alleen drie keer verkeershinder, maar ook drie keer een nieuwe verkeerssituatie waar gebruikers aan moeten wennen.” Rijkswaterstaat rekent de komende weken op onwennigheid en ‘zoekverkeer’. Om de navigatiesystem in auto’s te helpen is de planning al vroeg gemeld aan TomTom en Google. Volgens Ruijter is de logistiek van dit weekend een ‘huzarenstukje’. “Qua complexiteit moeten we het niet gekker maken, dit is de grens.”

Foto ANP

Foto ANP

Meer wegcapaciteit

Ruijter is bij Rijkswaterstaat verantwoordelijk voor het programma SAA, Schiphol-Amsterdam-Almere. Het werk aan de A1 is een van de vijf projecten van SAA, dat in 2024/25 voltooid moet zijn en in totaal 4,4 miljard euro kost. Ruijter verwacht dat meer wegcapaciteit zal leiden tot minder files. Er waren drie rijstroken in beide richtingen en één wisselstrook die zich aanpast aan ochtend- of avondspits. Het worden vijf rijstroken in beide richtingen, plus twee wisselstroken. Dat de Vechtbrug niet langer open staat zorgt ook voor betere doorstroming, is de verwachting.

Een tweede doel van de verplaatsing van de A1 is meer leefbaarheid, met name voor de inwoners van Muiden. Nu ligt de weg nog pal naast het dorp, maar uiteindelijk ontstaat een strook met sportvelden en natuur. De grotere afstand tot het dorp en geluidschermen moeten zorgen voor minder geluidsoverlast.

Uiteindelijk, zegt Ruijter, moet het SAA-programma leiden tot een ander gebruik van de drie snelwegen aan de oostkant van Amsterdam. “Komend vanuit het oosten gaat het verkeer nu van de A1 naar de ringweg A10, en moeten ze afslaan voor de A9. Straks gaan ze van de A1 naar de A9, en moeten ze afslaan voor de A10. Zo leiden we het doorgaande verkeer over de A9, die veel wegcapaciteit heeft, en ontlasten we de ringweg rond Amsterdam.”

Het werk aan de A1 wordt uitgevoerd door het consortium SAAone, bestaande uit de aannemers VolkerWessels, Boskalis, Hochtief en financier DIF. Eind 2012 won de bouwcombinatie de Europese aanbesteding en in september 2013 begonnen ze met werken, vertelt projectdirecteur Michel Schwarte. Het contract omvat 25 jaar onderhoud. Eind 2020 moet alles klaar zijn. Voorlopig ligt het werk op schema. Voor op schema zelfs, want op het aquaduct staat ‘2017’. Kon dat niet meer gewijzigd, toen het 2016 bleek te worden? Schwarte: “Nee, dat zit in het beton gegoten. Maar ach, beter zo dan andersom.”