De Turk die Fortuna tot leven wekte

Reconstructie

De eerste profclub van Nederland had grote financiële zorgen. Tot een Turkse investeerder redding bracht.

Het is rust bij het duel tussen Fortuna Sittard en Achilles ’29 als de eregast zich een glas bier laat inschenken in de skybox. Hij wijst naar het veld. „What do you think?” De man in het kraakwitte overhemd neemt een slok en knikt instemmend als hem wordt voorgehouden dat de weg naar succes lang zal zijn. „Dat denk ik ook. Wist je dat Borussia Dortmund tien jaar geleden ook bijna bankroet was? Daar konden ze toen niet eens de spelersbus betalen.”

Dit is hem dan: Isitan Gün. De nieuwe Turkse eigenaar van Fortuna Sittard, na Vitesse en ADO Den Haag sinds kort de derde Nederlandse club die in buitenlandse handen komt. En zoals de econoom uit Istanbul benadrukt: het is ook de eerste profclub van Nederland. Ooit vernoemd naar de Romeinse godin van het toeval en het lot, en meer dan zestig jaar later middelpunt in een verhaal waarin juist die factoren een rol spelen. De grilligheid van de voetbalwereld, verpakt in een reddingsoperatie die tot stand werd gebracht door een crisismanager, leasemaatschappij, schoonmaakgigant en een suikeroom die suiker bij een ander moest lenen om zijn club te blijven helpen.

Telefoon voor de crisismanager

Februari dit jaar gaat bij Paul van der Kraan de telefoon. Het is Jan van Beelen, partner bij De Lease Maatschappij en sponsor van Fortuna. Hij draait er niet omheen. Klopt het dat Van der Kraan al eerder voetbalclubs heeft gered en zo ja, kan hij Fortuna helpen? De KNVB dreigt de licentie in te trekken. Om het seizoen uit te spelen, heeft de club voor 1 maart 900.000 euro nodig.

Na nader overleg stemt Van der Kraan in met het verzoek. De oud-directeur van Vitesse en RBC is nu officieel crisismanager bij Fortuna. Zijn eerste indruk? „Veel openstaande facturen. Van de Belastingdienst, van zaakwaarnemers, van de sproei-installatie, van koffieleveranciers en sinds de jaarwisseling waren er geen salarissen meer betaald. Toen we een gesprek aanvroegen bij de Belastingdienst, zeiden ze: goh, daar is Fortuna weer.”

Ook in 2009 en 2013 stond de club op omvallen. Bondsvoorzitter Michael van Praag riep zelfs eens op een symposium dat Fortuna niet meer bestond. Foutje, hoewel het weinig scheelde.

De crisismanager heeft aanvankelijk twee doelen: 900.000 euro ophalen om door te spelen, plus 1,5 miljoen voor een noodzakelijk crediteurenakkoord. Schuldeisers wordt 35 procent van de schuld geboden. Ze hoeven niet akkoord te gaan, maar dan is het aannemelijk dat de club verdwijnt en ze niks krijgen. Tegelijk probeert Van der Kraan geld op te halen om de schuld af te lossen. Veelal bij ondernemers die al in de club hebben geïnvesteerd. „En dan vraag ik of ze naast die ene ton nóg een ton kunnen missen.”

Zeventiger Jo Abelshausen is zo iemand. Een vermogende en invloedrijke fan die rijk werd in de glasvezelindustrie en met een bevriende ondernemer (Sjra Philippen) circa 4 miljoen euro in Fortuna stak. Het is als in het casino: almaar inleggen in de hoop dat de inleg eens geld oplevert. „Het was ook mijn eer te na om de club in nood achter te laten”, zegt Abelshausen. Zijn tijdperk zit erop. Onlangs trad hij af als voorzitter van de raad van commissarissen. De clubliefde die hem dreef, bracht hem ook ellende. „Als je denkt je geld terug te krijgen bij een voetbalclub, kun je beter naar het casino gaan.”

De problemen zijn veelal een gevolg van grootheidswaan van bestuursleden die zich graag rijk rekenden. Sinds de degradatie in 2002 kunnen bestuurders de eredivisie niet uit hun hoofd zetten. Begin 2013 is Fortuna maar net schuldenvrij of ze roepen alweer dat de club binnen drie jaar in de eredivisie moet spelen. Ook in de zomer van 2015 schatten ze de inkomsten uit sponsoring en seizoenkaarten te optimistisch in. Een nijpend tekort is het gevolg.

Op 9 februari wordt de clubleiding ontboden door de KNVB. De bond geeft Fortuna een boete van 25.000 euro voor te laat aangeleverde jaarcijfers. „Maar we gaan jullie helpen”, zegt directeur Bert van Oostveen. Dat doet de KNVB als Fortuna op 1 maart niet de benodigde 9 ton heeft: de club krijgt twee weken respijt.

Ten tijde van dit intermezzo ontstaat er ook nog een conflict tussen twee geldschieters. Het is Jo Abelshausen versus sponsor René ter Borgh van schoonmaakfirma Ruitenheer. Aanleiding is een geleend bedrag dat Ter Borgh te goed heeft van Abelshausen. Het gaat om enkele tonnen. Ter Borgh wil die terug, maar doordat dit zo moeizaam verloopt laat hij beslag leggen op een appartement van Abelshausen. Ook hij wilde Fortuna helpen, maar is naar eigen zeggen geen Don Quichot.

Waarom Abelshausen geld had geleend? Om de club te helpen. Hij had ondanks zijn vermogen geen cash voorhanden, waardoor hij geld van Ter Borgh leende om garant te staan op de begroting van Fortuna. Ter Borgh staat zelf ook garant voor de club. Ook betaalt hij achterstallige salarissen en openstaande rekeningen bij de Belastingdienst. Zonder hem, stellen betrokkenen, was de club er niet meer geweest.

In de boekhouding van Fortuna lopen schenkingen en leningen door elkaar, haast niemand weet de geldstromen uit elkaar te houden. En wat ook blijkt: wie eenmaal belandt in die wirwar van gunsten en beloftes, kan nauwelijks nog terug.

Zo gaat het bij Jan van Beelen van De Lease Maatschappij (DLM). Nadat hij via oud-speler Kevin Hofland betrokken raakt bij de club en auto’s levert, wordt hij gaandeweg ook officieus bestuurder. Hij neemt het voortouw bij de reddingsoperatie. Is een verbinder, wat misschien ook in zijn aard zit als praktiserend protestant. „Er is niets mooiers dan er voor elkaar zijn als het minder gaat.”

In ruil voor stortingen benoemt Fortuna DLM tot shirtsponsor. Waarna de club er pas later achter komt dat deze plaats al in het bezit is van Fitland, het naastgelegen sport- en welnesscentrum. Gelukkig kennen beide sponsoren elkaar goed en volgt er een compromis: de ene week staat DLM op de borst, de andere Fitland.

Turkse econoom

Het is begin april als hij zich plotseling aandient. Redder van ver, Isitan Gün. Hij meldt zich bij Fortuna via een Nederlands-Turkse vertrouweling. Het is dezelfde man die alle verslagen van Fortuna voor hem vertaalt.

In een hotel aan de A2 merkt crisismanager Van der Kraan meteen dat hij te maken heeft met een serieuze partij. Er zijn ook Poolse, Chinese, Japanse en Belgische investeerders die de club willen kopen, maar de Turk blijkt al snel de meest serieuze kandidaat. Drie maanden telefonisch contact gaan eroverheen voordat Van der Kraan de zakenman ontmoet in Istanbul. Logisch dat het even duurt, zegt hij. „Het is ook geen zak pepernoten die je koopt.”

Gün heeft alles geregeld voor deze ontmoeting op 28 juni. Vliegticket, hotel, chauffeur. Terwijl ze pizza eten in zijn kantoor, vertelt hij over zichzelf en zijn interesse in Fortuna. Hij roemt onder meer het grote, eredivisiewaardige stadion. Van der Kraan reageert tussendoor met een kwinkslag: „Je bent toch geen Wang twee, hè?” Bij ADO Den Haag is de Chinese overname immers een langdurige worsteling gebleken. Gün schudt zijn hoofd. Dit is wat hij voor ogen heeft:

„Ik ben als zakenman altijd op zoek naar mooie kansen, maar verwacht niet dat Fortuna een sprookjesverhaal wordt zoals Leicester City. Ik ga niet met geld smijten. Voetbal draait meer om goed management dan financiën. Kijk naar Leeds United en Manchester United. Vijftien jaar geleden vergelijkbare clubs, maar Leeds zakte later terug naar de derde divisie. Hoe beter we presteren, hoe hoger de recettes, hoe meer sponsoren we krijgen, hoe meer er aan transfers kan worden verdiend. Ik wil continuïteit waarborgen en waarde toevoegen.”

Voordat hij zich toelegde op particuliere investeringen, werkte hij negen jaar als financieel adviseur in New York. Terug in Turkije verwierf hij een aandeel bij een energiemaatschappij, dat hij later voor een fraai bedrag verkocht. Daarna was hij twee jaar financieel manager bij zijn favoriete club Galatasaray.

Na hun kennismaking in Turkije slaapt Van der Kraan slecht. Die avond hebben zelfmoordterroristen zich opgeblazen op het vliegveld van Istanbul, nabij de taxistandplaats waar hij een uur eerder was opgehaald. „Ineens besef je dat het zo met je gedaan kan zijn”, zegt Van der Kraan. Toch moet hij snel schakelen. Hijzelf staat nog overeind, Fortuna wankelt.

Een week later ondertekent Gün in Istanbul het koopcontract: 1,4 miljoen euro voor 85 procent van de aandelen. De overige vijf en tien procent wordt beheerd door respectievelijk supporters en een groepje investeerders.

Het stadion als BMX-baan

De dag dat Fortuna in Sittard zijn eerste competitieduel speelt, op vrijdag 5 augustus, is Gün voor de tweede keer in Nederland. „Nice to meet you”, zegt hij bij het handen schudden. Gün komt zijn aankoop bekijken, maar praat ook over het huren van kantoren in het stadion. Niet voor hemzelf, maar voor de club. Fortuna heeft zijn secretariaat jaren geleden verplaatst naar een oude voetbalkantine in het dorpje Buchten. Lekker goedkoop, maar slecht voor de reputatie. Gün weet: dit kun je geen profvoetbal noemen.

Eigenaar van het stadion is Maarten van Kempen, de oprichter van Fitland, de sport- en wellnessketen die een vestiging naast het stadion heeft. In 2013 kocht Van Kempen het stadion omdat het slecht voor Fitland zou zijn als Fortuna zou verdwijnen. De club, toen ook noodlijdend, kreeg zo meer lucht. Huren scheelt geld.

„Gün is net op tijd”, zegt Van Kempen drie jaar later. „Anders had ik het bloeden moeten stoppen. Nog even en ik had iets anders van het stadion moeten maken. Een BMX-baan bijvoorbeeld.”

Zover komt het niet. In plaats daarvan ziet Van Kempen op deze vrijdagavond dat Fortuna met 2-1 wint van Achilles ’29. „Het is de eerste keer dat ik Fortuna zie spelen”, zegt de kale man in het gebloemde overhemd. „Dat geloof je misschien niet, maar het is echt zo. De afspraak was dat ik pas zou komen, als zij zich aan hun afspraken zouden houden.”

Rechts van hem leunt Jo Abelshausen ontspannen in zijn lederen stoel. Voor hem maakt Jan van Beelen foto’s van zijn zoon in de skybox. Verderop wordt Isitan Gün omringd door de landgenoten die hij heeft aangesteld om de club vooruit te helpen. „Zonder dat ik het DNA van Fortuna aantast”, benadrukt Gün. Hij juicht hartstochtelijk wanneer Fortuna tegen het einde van de wedstrijd nog de winnende treffer maakt. Eerder onthulden supporters een groot spandoek. „Stronger dan ever”, stond erop.

Het samenzijn in de skybox markeert het einde van hun reddingsoperatie. Maar misschien ook wel een nieuw begin.