De boerkini-draagster snoept van twee walletjes

Arjen van Veelen schrijft wekelijks over een nieuwsfoto. Deze week, over de boerkini: een typisch Westerse innovatie.

Foto AP

Tuurlijk, een badpak heeft niets met terrorisme te maken. En zeker, boetes zetten op de boerkini is gewoon moslimpje pesten.

Maar ik snap de kortsluiting in het hoofd van die Franse burgemeesters wel een beetje. De boerkini is een provocatief zwemkostuum dat me compleet verwart.

Alleen al die naam: een kruising tussen de boerka van de Talibaan met de bikini van de seksuele revolutionairen. Kandahar meets Californië. Kuisheid meets alles kan.

In het Grieks noem je zoiets een oxymoron, ofwel een mindfuck.

Komt puur door die naam, die wekt misverstanden, zeggen sommigen: bij een echte boerka is ook je gezicht bedekt, bij de boerkini juist niet. De boerkini is ‘slechts’ een light-versie.

Maar juist dat kietelt zo: de boerkini-draagster lijkt van twee walletjes te willen snoepen. Met een halve teen nog aan de ketting in Kandahar en met het ander voorzichtig pootjebaden in St. Tropez.

In Frankrijk wordt de boerkini verboden, omdat deze in strijd zou zijn met de geldende zeden. Godsdienstwetenschapper Margreet van Schie ziet het helemaal anders.

In boerkini naar het liederlijke strand gaan lijkt zoiets als naar het Oktoberfest komen om daar heel ostentatief alleen appelsap te bestellen. De morele superioriteit ervan! En ze stralen nog plezier uit ook. Foei.

Franse man

Ik weet, het plezier van anderen is vaak lastig te verkroppen.

Of is het dat mannen, vooral Franse mannen, vrouwen liefst schaars gekleed zien? De bikini zowel als het boerkiniverbod zijn niet toevallig allebei bedacht door een Franse man.

Toen de bikini in 1946 verscheen werd die trouwens ook al snel verboden. De Paus ging over de rooie, nog decennia volgden boetes en taboes.
Nu schokt de boerkini het Westen ook, dit keer juist vanwege de kuisheid.

En tegelijk is dit vrome zwempak evengoed een typisch Westerse innovatie.

De boerkini is bedacht door een Australische zakenvrouw uit Sydney. Aheda Zanetti, zelf ook moslima, wilde dat moslima’s mee konden doen aan het vrije strandleven van Sydney, maar op hun eigen manier. Ze ontwierp een badpak van prettige stof met een handige hijab aan een elastiekje, die blijft zitten ‘zelfs als je het water in duikt!’ (aldus een blije Nederlandse advertentie op bol.com).

Is de boerkini dus een elegante oplossing, voor het religieuze non-probleem dat een vrouw haar lichaam zou moeten bedekken? Ik juich knarsetandend. Want moet je blij zijn als vrouwen nog steeds aan de ketting liggen, maar dat de ketting nu van elastiek is in plaats van ijzer? Terwijl elders in de wereld vrouwen juist opgelucht hun niqaabs verbranden zodra ze van IS zijn bevrijd?

Maar tegelijk werkt de boerkini heel bevrijdend, begrijp ik. Het zwempak brak door toen de strandwachten van Sydney de boerkini bestelden, om er moslima’s mee te werven. Die hoefden er dan niet bij te lopen als Pamela Anderson. Het werd een hit: veel moslima’s durfden voor het eerst naar zee, te surfen, enzovoorts. Wie wordt niet blij van het zien van surfende moslima’s?

En dan is de boerkini ook nog eens sexy. ‘De natte kleding laat de vrouwelijke vormen meer uitkomen, en mannen zijn het volmondig met me eens dat het eigenlijk sexy is’, aldus een Nederlandse vrouw die hem zelf droeg.

De boerkini is kortom een vat vol tegenstrijdigheden. Of anders gezegd: het is een fusion-product.

Weemoed is zinloos

Het mythische vrije strand waar alles mag, heeft trouwens nooit bestaan. Hooguit op vintage foto’s van Brigitte Bardot. Nog geen dertig jaar terug waren zwarte mensen verboden op de stranden van Kaapstad en controleerde de politie in Nederland vanwege topless zonnen. Weemoed is zinloos.

En de boerkini is niet te stuiten. De bedenker verkocht er al 700.000. Hoe meer opiniestukjes en ophef, hoe meer ze verkocht, vertelde ze in één van de 1500 interviews die ze al gaf.
Wie weet ligt dit badpak binnenkort ook bij de HEMA. En baddert dus overal de boerkini-mens. Kuis als een non, wulps als een surfer. Ze steekt eerbiedig haar middelvinger op naar het ‘Vrije Westen’, maar evengoed naar de Talibaan.

De boerkini-badgast is in zekere zin de gematigde moslima waar het Westen zo hard om gebeden heeft. Maar waarom dan die spastische reacties? En waarom mag je eigenlijk niet van twee walletjes eten? Of drie, vier?

Omdat sommigen in tijden van terrorisme dubbelzinnigheid niet dulden, denk ik. Angst verandert alles in een vals dilemma. Voor of tegen ons, Cannes of Kandahar, alles uit of alles aan. Mixen mag niet meer. Wie nuance zegt is af.

De boerkini is juist bij uitstek genuanceerd: dit pak is alles tegelijk. Vroom en sexy, Westers, niet Westers, bedeesd en brutaal. Het is die ambiguïteit, die dubbele flirt, die zorgt voor kortsluiting.

Zo legt dit badpak haarfijn een verkalkte vorm van vrijheid bloot. Die is kennelijk zo verstard, dat zelfs het land dat het strandleven min of meer uitvond, nu boetes van 42 euro uitdeelt aan vrouwen die er - op haar manier - aan deelnemen.