Toeristen schrappen Brussel en Brugge uit hun ‘rondje Europa’

Terreurdreiging Brugge rekende een euro extra voor koffie om toeristen af te schrikken. Sinds de aanslagen in Brussel is het opeens rustig.

In het centrum van Brussel is de beveiliging opgeschroeft in aanloop naar de nationale feestdag op 21 juli. Foto Robin Utrecht/ANP

Het moest, zoals elk jaar, het hoogtepunt worden van de zomerse Zuidkermis in Brussel: de nationale feestdag op 21 juli. Maar deze editie bleven bezoekers massaal weg.

,,Always look on the bright side of life”, schalt uit de geluidsspeakers vanaf het podium tijdens Brussels Summer Festival. Met die ironische klassieker van Monthy Python troost de organisatie van het muziekfestival de kleine groep liefhebbers die toch is komen opdagen.

Het is een schrale troost voor de toeristensector in de Belgische hoofdstad die door veel toeristen wordt gemeden uit angst voor nieuwe terreuraanslagen. Sinds 22 maart, de dag van de dodelijke aanslagen op metrostation Maalbeek en vliegveld Zaventem, kampen Brusselse hotels en restaurants met een dramatische omzetdaling. Brussel staat voor toeristen te boek als ‘onveilig’.

Om het imago van de stad op te poetsen werden tal van campagnes gestart, zoals Sprout to be Brussels, Share your smile en Positive Belgium. Maar de resultaten blijven vooralsnog uit. De Brusselse hotels herbergen 25 procent minder toeristen dan vorig jaar, zegt Rodolphe Van Weyenberg van de Brussels Hotel Association.

,,Dit is rampzalig voor de economie van de stad.”

Geen buffer

Ook andere Belgische toeristensteden, zoals Brugge, ondergaan de gevolgen. De bezettingsgraad van de hotels in het ‘Venetië van het Noorden’ was in juni slechts 62 procent. Dat was in juni 2015 nog 95 procent. De geleden verliezen in de horeca zijn sinds 22 maart ,,enorm”, volgens de koepelorganisatie Hotels Brugge.

,,Veel hotel- en restauranteigenaren in Brugge zitten nu om de tafel met hun boekhouder en bank om te redden wat er te redden valt”, zegt Thierry Lemahieu, voorzitter van de koepel en eigenaar van het Brugse hotel Prinsenhof.

,,Van het zomerseizoen moet je het hebben, dan bouw je een buffer op voor de stillere wintermaanden. Maar die buffer valt nu weg.”

Zijn stad – 118.000 inwoners; jaarlijks 5 miljoen buitenlandse bezoekers – ging de afgelopen jaren gebukt onder het massatoerisme waartegen de gemeente optrad met bijzondere maatregelen. Er kwam een streng vergunningenbeleid voor uitbaters van terrassen en buitenlandse bezoekers moesten op de markt één euro extra betalen voor een kop koffie. „De toerist moet betalen voor het gebruik van onze stad”, was de boodschap van de gemeenteraad.

,,En toen kwam 22 maart, daar kon natuurlijk niemand zich op voorbereiden”, zegt Lemahieu.

,,De aanslagen hebben het moedermerk België geschaad en we likken nu allemaal de wonden.”

Brugge is vooral in trek bij Aziatische toeristen die tijdens hun ‘rondje Europa’ een bezoek aan Brussel combineren met een dag Brugge. ,,Maar in dat groepstoerisme is een panieksfeer ontstaan.” Er worden volgens Lemahieu nu al busreizen naar Europa geannuleerd die gepland waren voor kerst en nieuwjaar.

,,Aanslagen kunnen overal gebeuren, ook in Amsterdam of Berlijn. Maar België heeft de brute pech. Het zal nog wel even duren voordat we van deze klap herstellen.”

Om noodlijdende horeca te ondersteunen besloot de regering van het Brusselse gewest de verplichte gemeentebelasting voor hotels tot eind 2016 op te schorten. Voor Brusselse café’s geldt nog tot en met september vrijstelling van belasting op hun terrasinkomsten.

Of het zal helpen? ,,September wordt de maand van de waarheid”, zegt Van Weyenberg van de Brusselse hotelbrancheorganisatie. ,,Dan maakt de horeca de balans van de zomer op.”

Nergens in de rij staan

Summer, een jonge moeder uit Nazareth, is als Israëlische wel wat gewend als het gaat om terreurdreiging. In het hippe Brusselse hotel The Jam rollen Summer en haar familie de koffers door de gangen. ,,Door terreur laten we ons niet afschrikken.” Gisteren waren ze nog in Disneyland bij Parijs. Lachend:

,,Nergens in de rij hoeven staan, die angst voor terreur heeft ook voordelen.”

Op de Grote Markt vergapen toeristen zich aan het jaarlijkse Bloementapijt, gemaakt van Belgische begonia’s. Bijna niemand nog die opkijkt van de patrouillerende soldaten. ,,Wel een beetje eng, die machinegeweren”, zegt Meike uit het Nederlandse Bentveld. Met haar moeder Irene is ze op stedentrip naar Brussel. ,,We hadden dat al in februari gepland”, zegt Irene.

,,Toen daarna die aanslagen werden gepleegd hebben we getwijfeld. Maar we zijn toch gegaan, uit solidariteit met onze zuiderburen. En dan nog: in Nederland kan het ook gebeuren.”

Fransman Tino maakt met zijn vrienden een selfie aan de rand van het Bloementapijt. Ze komen uit de buurt van Rouen. ,,Een paar weken geleden hebben twee IS-terroristen daar nog een priester vermoord”, zegt Tino. ,,Waar in Europa ben je nog wél veilig? Ik trek me er dus weinig van aan. Je moet dóór.”

Op deze mentaliteit heeft de Brugse hotelbaas Lemahieu zijn hoop gevestigd. ,,Ik geef toe, het is cynisch, maar ik hoop dat mensen aan de terreur gaan wennen en dat het niet veel meer uitmaakt waarheen ze hun reis boeken.”