Spelen kan voor kinderen heel goed ook leren zijn

Opinie Revalidatiearts Agali Mert reageert op het veelgelezen artikel over onderwijs voor kleintjes. “Spelen is meer dan alleen maar een leuk tijdverdrijf.”

Foto iStock

Eugénie de Bresser, directeur van een aantal kinderdagverblijven, brengt terecht het belang van spelen voor de natuurlijke ontwikkeling van kinderen naar voren. Ze legt daarbij de vinger op de zere plek, namelijk dat ontwikkeling spelenderwijs en getoetst worden op gespannen voet met elkaar staan.

Lees hier het stuk van Eugénie de Bresser: Nutteloos, onderwijs voor de allerkleinsten

Interessant genoeg lijkt ook het toetsen van kinderen op een spel, want door kinderen te toetsen introduceer je namelijk automatisch een ranglijst. En dat wil zeggen dat er een organisatie, afdeling of iemand de beste zal zijn. Onze samenleving is doordrenkt van competitieve elementen. De gedachte is, net als in de economie, dat een vorm van competitie het beste in de mensen naar boven zal halen en uiteindelijk heilzaam voor de samenleving zal zijn.

Waar komt die behoefte vandaan dat we dit ook met de kleinsten in de samenleving willen? Hebben we zo weinig vertrouwen in onze kinderen dat ze zich niet goed kunnen ontwikkelen als we niet meteen beginnen met toetsen?

Dat het ook anders kan en andere keuzes fantastische resultaten kunnen opleveren, laat het verhaal zien van Sugata Mitra, een Indiase onderwijskundige. Om Indiase kinderen uit de sloppenwijken met computers te leren omgaan en Engels te leren, maakte hij een gat in een muur en plaatste er een computer met internetverbinding, beeldscherm, muis en toetsenbord in. De kinderen konden vrij de computer en de mogelijkheden ervan ontdekken. Zonder ook maar één leraar Engels of een IT-specialist, lukte het deze kinderen om binnen enkele maanden zowel het Engels als het gebruik van de computer onder de knie te krijgen. Zijn video’s op YouTube zijn hartverwarmend.

Het gaat te ver om dan maar te concluderen dat dit de beste leermethode is, maar het laat zien dat de nadruk op toetsen, meten en key performance-indicatoren een keuze is die wellicht niet de mogelijkheden van kinderen goed ontsluit.

Spelen is meer dan alleen maar een leuk tijdverdrijf tijdens de kinderjaren. De principes en interactiepatronen van een spel komen in elk aspect van ons leven terug. Het is daarom ook van belang dat kinderen de vrijheid behouden zich in de vrijheid van het spel te ontwikkelen en het spelen meester te worden.

Voor de bestuurders die zich over onze kinderen ontfermen, is het de uitdaging om toets- en meetreflexen te weerstaan en zich af te vragen aan welk interactiepatroon (competitie, ontdekken of wellicht iets anders) het individuele kind op dat moment het meeste heeft en dat in te zetten.

Soms ook moeten ze gewoon de kinderen met rust durven laten en niets doen. Zo wordt de ontwikkeling op een voor het kind natuurlijke, speelse wijze ondersteund.

Agali Mert is revalidatiearts. Hij is auteur van Dit spel verandert je leven, een boek waarin wordt beschreven hoe vrijwel ons gehele leven zich voltrekt volgens spelprincipes.