Ontgoocheling bij de Appel na afwijzing Raad voor Cultuur

Cultuurbeleid

Presentatie-instelling de Appel in Amsterdam krijgt definitief geen rijkssubsidie. Een verhuizing en een reorganisatie lijken onvermijdelijk.

De tentoonstelling ‘Unresolved Extravaganza’ van Gabriel Lester in de Appel foto Cassander Eeftinck Schattenkerk

De ontgoocheling bij de Appel in Amsterdam is groot: ook de tweede aanvraag voor rijkssubsidie in 2017-2020 die de beeldende kunstinstelling bij de Raad voor Cultuur indiende, werd gisteren afgewezen. De raad liet zich niet overtuigen door de benoeming van een nieuwe directeur en een nieuw bestuur, die met een schone lei waren begonnen na de rel rondom de weggestuurde directeur Lorenzo Benedetti.

De nieuwe bestuursvoorzitter, Lex ter Braak, vraagt zich af of de Raad voor Cultuur de Appel wel echt een tweede kans heeft gegund. Moest deze oudgediende soms plaatsmaken voor een nieuwkomer? De plek die vrijkomt wordt opgevuld door Framer Framed, een nieuwe presentatie-instelling, sinds 2014 gevestigd in de Tolhuistuin in Amsterdam-Noord. Ter Braak: „Als de Raad voor Cultuur écht had gewild dat de Appel de kans moest krijgen om weer overeind te komen, dan gaf ons beleidsplan daarvoor meer dan genoeg aanknopingspunten.” De raad vond het ingediende plan te veel een visiedocument, een intentieverklaring, waarin concrete plannen voor de artistiek-inhoudelijke koers en de activiteiten van de Appel zouden ontbreken.

Volgens de nieuwe directeur, Niels Van Tomme, was hiervoor niet voldoende tijd. „Eén dag nadat ik op de hoogte was gebracht van mijn aankomende directeurschap moest de subsidieaanvraag worden ingediend. Ik heb nog een brief bijgevoegd waarin ik schreef dat ik het een goed uitgewerkte beleidsvisie vond en dat ik ernaar uitkeek om die vorm te geven met een sterk artistiek programma. Maar dat programma kon er natuurlijk onmogelijk al bij zitten.”

De afwijzing betekent dat de Appel vanaf volgend jaar geen 530.000 euro meer krijgt van het ministerie van OCW, en ook niet de 225.000 euro die in deze herkansingsronde beschikbaar was. „We zijn ontzettend blij dat we wél weer ruim 4 ton krijgen van de gemeente, via het Amsterdams Fonds voor de Kunst”, zegt Van Tomme. „Tegelijk moeten we realistisch zijn: ons budget is straks minder dan de helft van wat we nu hebben.”

Met Maaike Lauwaert, sinds kort hoofd interne zaken bij de Appel, en het nieuwe bestuur werkt Van Tomme scenario’s uit voor „een ander soort Appel”. „Het zal vrijwel zeker betekenen dat de Appel na slechts vier jaar aan de Prins Hendrikkade alweer moet verhuizen”, zegt Lauwaert. Welke maatregelen er verder nodig zijn, kunnen de drie nog niet zeggen. Een reorganisatie lijkt onvermijdelijk. „We willen er eerst intern over praten”, zegt Lauwaert. Naast zijzelf en Van Tomme werken er 9 mensen, samen 6,6 fte. Daarnaast zijn er zzp’ers en vrijwilligers aan de instelling verbonden. De Appel wil nu subsidie aanvragen bij het Mondriaan Fonds. „Maar daar is veel minder geld beschikbaar dan vroeger”, zegt bestuursvoorzitter Ter Braak.

Bij Framer Framed is de vreugde groot. De instelling wordt door de Raad voor Cultuur geprezen om de aandacht die zij besteed aan diversiteit. „Een onverwachte doorbraak”, zegt Cas van Bool, die samen met Josien Pieterse de directie vormt.