Les 1: werk nooit op het strand

Digitale nomaden Om echt te werken terwijl je reist, heb je meer nodig dan alleen wifi. Freelance journalist Charlotte van ‘t Wout deed het een half jaar en vertelt wat zij leerde.

Beeld Charlotte van 't Wout

De apen stoppen niet met krijsen. Ik heb een belangrijk werktelefoontje, en de enige plek waar ik bereik heb is tot woede van de apen bij hun tempel. „Sorry, er is wat achtergrondlawaai”, zeg ik door de telefoon, terwijl ik oogcontact met de aap vermijd. Ik druk mijn notitieblok tegen een palmboom en maak aantekeningen. „Duidelijk. Ik maak een offerte en die stuur ik door.” Maar er komt geen antwoord. Mijn bereik is weggevallen. Voor de zoveelste keer hier op Bali.

Ik ben een ‘digital nomad’. Dat is een term voor mensen die geen vaste werkplek nodig hebben om te kunnen werken, en daarom reizen en werken tegelijkertijd. Als je voor je werk alleen een laptop, telefoon en internet nodig hebt (digital), en je dat overal op de wereld kunt doen (nomad) kun je jezelf een ‘digitale nomade’ noemen. Ik werkte het afgelopen half jaar als freelance journalist bijvoorbeeld in Singapore, Thailand, Amerika, Bali en Japan. Tijdens het reizen bleef ik werken voor mijn Nederlandse opdrachtgevers, ongeacht waar ik was: de ene week typte ik vanuit een rieten hutje in het noorden van Thailand, een maand later schreef ik mijn stukken vanuit een appartement in San Francisco, weer een paar weken later was dat vanuit een wolkenkrabber in Tokio.

1708ECO_werk_9

Eenmaal op reis ontmoet je veel andere mensen die precies zo leven. Hoeveel van die digitale nomaden er in Nederland of wereldwijd zijn is niet te zeggen, want je registreert je nergens. Er zijn wel Facebookgroepen die een indicatie geven: zo heeft de Facebookgroep ‘Digital Nomads Around the World’ meer dan 22.000 likes.

Meestal zijn digitale nomaden zzp’ers met creatieve en vrije beroepen zoals illustratoren, programmeurs, schrijvers of socialemediamanagers. Ze werken net als ik voor opdrachtgevers in hun thuisland. Een enkele keer kwam ik digitale nomaden tegen die in vaste dienst zijn bij hippe techbedrijven of start-ups.

Als typische digitale nomade blijf je een paar weken tot een paar maanden op dezelfde locatie, net zolang totdat je weer zin hebt in een nieuwe bestemming. Zin in een cursus surfen in de Filippijnen? Oké, een ticket is zo geboekt. Is het toch iets te koud in Chicago? Dan naar Kaapstad. Door wifi en clouds verhuist je werk makkelijk mee.

De hele wereld tot je kantoor maken klinkt heel bevrijdend en jaloersmakend, maar het is ook lastiger dan het lijkt. Dit leerde ik het afgelopen half jaar.

1. Werken op het strand is een mythe

1708ECO_werken_11

Geen elektriciteit, zon op je scherm, overal zand, en zwemmen kan niet want dan wordt je laptop gestolen. Iedereen die ‘lekker op het strand werkt’, liegt.

Hoe dan wel? Zoek een ‘co-working space’. Dat zijn kantoren die zijn ingericht voor flexwerken en digitale nomaden: je vindt er bureaus met stopcontacten, koffie, snelle wifi en tientallen gelijkgestemden. Je kunt er een dagkaart voor kopen (rond de 10 euro) of een week- of maandabonnement nemen. Op coworker.com kun je wereldwijd zoeken naar een geschikt kantoor, variërend van een zaaltje met simpele tafels tot halve resorts met zwembad en rooftopbar. Ook bibliotheken en hotellobby’s werken fijn.

Of investeer in een goede lunch in een luxe hotel, en blijf er de rest van de middag werken.

2. Je bent absoluut niet op vakantie

1708ECO COVER charlotte recht

Of ik mee ga met een vlot over de rivier dobberen? Klinkt leuk, maar ik heb een Skype-gesprek gepland om 16.00 uur. Last minute mee een weekend naar Borneo kan ook niet: ik moet een project afronden. Je spendeert een groot deel van je tijd met ‘nee’ zeggen. Op reis kom je continu toeristen tegen, maar je leven lijkt meer op dat van een expat dan van een doorsnee backpacker.

Hoe dan wel? Bedenk hoeveel geld je die maand moet verdienen om rond te komen. Deel dat door je uurtarief, en zo weet je hoeveel uur je die maand moet werken. Neem die uren serieus. Dat vinden andere toeristen knap (‘Ga je nu werken terwijl de zon schijnt’?) maar het is simpel: zonder werk heb je geen geld, en zonder geld kun je niet blijven. Maak het jezelf makkelijk door contact te zoeken met expats en andere digital nomads in plaats van met toeristen. Je kunt je voor een klein bedrag bijvoorbeeld aansluiten bij een internationale expatorganisatie zoals InterNations die borrels en activiteiten voor expats organiseren.

3. Vertel niet dat je in het buitenland zit

1608ECO_werken_8

„Ben je in Amerika?” Mijn opdrachtgever klinkt verbaasd. „Ik zag een foto langskomen.”

„Ja klopt”, zeg ik zo soepel mogelijk. „Maar vanaf vrijdag ben ik weer aan het werk. Dus vertel, wat is je opdracht?” En zo manoeuvreer ik me zo snel mogelijk uit een gesprek over mijn locatie. Ik ben die vrijdag wel weer aan het werk, maar ook nog steeds in Amerika.

Maar dat uitleggen heeft geen zin: ook al roep je nog zo hard dat je gewoon doorwerkt, mensen associëren buitenland onmiddellijk met luieren, vakantie en daardoor ‘onbereikbaar’. Niet handig als je opdrachten wilt binnenhalen of moet samenwerken met een klant.

Hoe dan wel: zeg niks over je exotische locatie. Niet tegen je opdrachtgever, niet tegen de mensen met wie je zakelijk belt of mailt. Liegen moet je natuurlijk niet doen, maar het gaat niemand wat aan of je in Nederland bent. Rep niet over tijdsverschil. Als ik ’s ochtends Nederlandse tijd bel, zeg ik vrolijk ‘goedemorgen’ terug. Met een internationaal Skypenummer lijkt het voor Nederlanders net of ze gewoon een Nederlands nummer bellen, terwijl ze eigenlijk naar een internetnummer bellen. Dat kost jou een klein bedrag per maand, en voor de ander niets extra’s.

4. Verdien genoeg om het te kunnen betalen

1708ECO_werken_15

Ja, er zijn toeristen die van 6 euro per dag rondkomen in Azië. Maar dat zijn backpackers, die voor 2 euro per nacht ergens slapen en rustig drie uur op een lokale bus kunnen wachten.

Als digitale nomade moet je jezelf elke dag motiveren om aan het werk te gaan: je maakt het je onnodig lastig als je al vier nachten slecht slaapt in een hostel met lawaaierige kamergenoten. Minder werken betekent minder geld, en dat is een neerwaartse spiraal waar je niet in terecht moet komen.

Hoe dan wel? Maak een realistische financiële planning voor je bestemming. Als je productief moet zijn heb je een ander uitgavenpatroon. Je hebt een lokale simkaart nodig, een kantoorplek, je moet goed slapen en eten op een plek waar de wifi werkt.

Ik gebruik Airbnb om een vreemde stad beter te leren kennen en elke week een appartement in een nieuwe wijk te huren. Prijzen per stad verschillen enorm: zo was mijn Airbnb-appartement in Tokio gemiddeld 100 euro per nacht, eenzelfde soort appartement in Bangkok 40 euro.

Op de site nomadlist.com staan richtlijnen voor de kosten die je als digitale nomade kwijt bent om in een stad te leven. Tel al de kosten bij elkaar op, doe er een paar honderd euro bij voor al de leuke dingen die je gaat doen, vergeet het vliegticket niet, en bedenk dan of je dat geld gaat verdienen die maand.

5. Je werk-privébalans is volkomen zoek

Wakker worden in Californië betekende elke ochtend stress. Door een tijdverschil van negen uur ging ik net slapen als in Nederland de werkdag begon. Zodra ik wakker werd zat mijn mailbox vol en had ik een paar gemiste oproepen. Terugbellen kon niet meer: in Nederland was de werkdag weer voorbij. Als oplossing zette ik vaak om vier uur ’s ochtends al de wekker, zodat ik nog een paar uur contact kon hebben met Nederland. Dodelijk vermoeiend.

Hoe dan wel?

Zolang je opdrachtgevers in Nederland zitten, wordt je werk-privébalans er alleen maar slechter op. Je kunt minder makkelijk tijd afbakenen voor werk, want je moet altijd rekening houden met de Nederlandse tijdzone. In Azië blijf ik tot twaalf uur ’s nachts bereikbaar voor Nederland. Vaak houd ik tijdens het uitgaan met een schuin oog mijn mail in de gaten, of loop ik weg uit de cocktailbar om ‘even te bellen’. Sowieso is mijn mobiel altijd bij me en beantwoord ik mail direct. Juist omdat ik ver weg ben, heb ik het idee dat ik extra hard moet bewijzen dat ik gewoon goed bereikbaar ben.

6. Houd heel veel van je werk

1708ECO_werken_10

Toen ik drie dagen in de bergen in Amerika zat zonder laptop kon ik niet goed ontspannen, omdat ik een nieuwe opdracht had en aan de slag wilde. In Bali zat ik met stijve schouders van het werk op het strand op een mail te wachten. Singapore bleek onverwacht zo duur dat ik mijn aantal opdrachten moest verdubbelen om uit de kosten te komen.

Je neemt je werk overal mee naartoe, ook de stress die erbij hoort. Toch is dat het allemaal waard, want ik zou doodongelukkig worden om een half jaar rond te reizen zonder erbij te werken.

Toen ik in de metro in Tokio zat om naar mijn tijdelijke kantoor te gaan, laptop in mijn tas, had ik absoluut niet willen ruilen met de backpacker twee zitjes verderop die waarschijnlijk alle tijd van de wereld heeft. Juist doordat ik ergens werk heb ik het gevoel dat ik er even ‘echt’ woon. En omdat ik deadlines heb en moet werken, geniet ik extra van de avonden en dagen die ik wel bewust vrij neem, zodat ik op het strand kan hangen of de jungle in trek.

De belangrijkste vraag die je jezelf moet stellen is deze: wil je stiekem vooral rondreizen en werk je alleen omdat het moet? Spaar dan gewoon totdat je een budget hebt om te reizen. Houd je veel, heel veel van je werk en zie je jezelf dat overal ter wereld doen? Word digitale nomade.