Klimaat

Klimaatverandering kan etnische conflicten versterken

Er bestaat een duidelijke link tussen klimaatrampen en conflicten in gebieden met etnische spanningen.

Soedanezen op de vlucht na een overstroming bij de grens met Eritrea. Foto AFP

Leidt klimaatverandering tot meer oorlogen en conflicten? Over die vraag is het laatste woord nog lang niet gesproken. Ook niet na het recente artikel van Carl-Friedrich Schleussner van Climate Analytics en het Potsdam-Institut für Klimafolgenforschung en anderen in het tijdschrift van de Amerikaanse PNAS, Proceedings of the National Academy of Sciences.

De onderzoekers hebben gezocht naar een relatie tussen wat zij ‘klimaatrampen’ noemen en gewapende conflicten. Ze concluderen dat er vooral in landen met sterke etnische tegenstellingen risico’s zijn. Maar ze voegen er meteen een duidelijke disclaimer aan toe.

Hoewel we geen indicaties hebben gevonden dat milieurampen rechtstreeks leiden tot gewapende conflicten, kunnen onze resultaten impliceren dat rampen werken als een versterker van bedreigingen in regio’s die gevoelig zijn voor conflicten.

Het verhaal, dat vooral een aanzet biedt voor nader onderzoek, heeft voor de informatie over klimaatrampen geput uit gegevens van herverzekeraar Munich Re. Daarmee gaan ze verder dan andere onderzoeken, waar vaak veel algemener wordt gekeken naar temperatuurstijging. Of er werd een studie gemaakt van concrete gevallen:

We hebben expliciet naar de gevolgen van natuurrampen gekeken in termen van economische schade gerelateerd aan het bruto binnenlands product, waarbij we gebruik hebben gemaakt van de hoge kwaliteit database die door de herverzekeringsbranche werd ontwikkeld voor bedrijfsmatige doeleinden.

Het onderzoek zegt weinig over de aard van de gevolgen. Er is vooral gekeken of er een statistische relatie te vinden is tussen klimaat gerelateerd natuurgeweld en gewapende strijd. Volgens de onderzoekers blijkt die relatie moeilijk aan te wijzen. Slechts één factor leek in veel gevallen hetzelfde: ethische spanningen. Dat wil zeggen dat er geen significante relatie werd gevonden in gebieden met grote inkomensverschillen, of in gewelddadige regio’s.

Bijna een kwart van de conflicten in gebieden waar etnische verdeeldheid bestaat valt min of meer samen met natuurrampen waarin het klimaat een rol speelt. Dat betekent volgens Schleussner nog steeds niet dat die natuurramp ook de oorzaak was van het conflict. Het leidde mogelijk wel tot het vergroten van bestaande spanningen.

Op de website van de Noorse Vluchtelingen Raad staat een interview met Yohannes Hagos Subagadis, een Ethiopische hydroloog die voor van UNESCO werkt in Zuid-Soedan. Ook Subagadis erkent dat de link tussen klimaat en geweld niet gemakkelijk gelegd kan worden, maar hij ziet duidelijke aanwijzingen dat klimaat gerelateerde rampen vaak gevolgd worden door vluchtelingen stromen, zowel binnen een land als over de grens.

Peter Höppe, verantwoordelijk voor de risicoanalyses bij Munich Re, bevestigt dat. Volgens hem toont het PNAS-onderzoek dat klimaatverandering in de toekomst tot nieuwe vluchtelingenstromen uit ontwikkelingslanden kan leiden.

Blogger

Paul Luttikhuis

Buitenlandredacteur Paul Luttikhuis volgt op dit blog nieuws over klimaatverandering. Hij schrijft over sociale en economische gevolgen, over manieren waarop landen zich daarop voorbereiden, over nieuwe wetenschappelijke inzichten en over de onderhandelingen na ‘Parijs’. Regelmatig zullen gastauteurs hun licht laten schijnen op deze thema’s.