Haar sierlijkheid spat van de balk

Turnen

Nooit won een Nederlandse turnster een medaille op de Spelen. Tot de oefening van Sanne Wevers op balk, die perfectie benaderde, werd beloond met goud.

Foto Mike Blake/Reuters

Sanne Wevers turnde onder koninklijk toezicht een koninklijke balkoefening. Op het belangrijkste toernooi, op het belangrijkste moment turnde ze een oefening die perfectie benaderde, met de gouden medaille op de Olympische Spelen in Rio de Janeiro als resultaat. Koning Willem-Alexander en koningin Máxima met hun drie kinderen zagen vanaf de tribune dat het goed was.

Een bijzondere medaille, in veel opzichten. De eerste op de Olympische Spelen voor een Nederlandse turnster. Uitgerekend op balk, decennialang het gevreesde toestel in Hollandse turncentra. Nederlandse turnsters zijn goed op vloer, sprong of brug, maar voor balk deinzen ze terug. In tegenstelling tot de Roemeense leerschool, waar turnster bij uitstek liefde voor de balk wordt bijgebracht. Maar het stuk hout van vijf meter lang, 1,25 meter hoog en tien centimeter breed boezemt om onverklaarbare redenen Nederlandse turnsters angst in.

Haar gevoel voor precisie

De grote uitzondering is de 24-jarige Wevers, die vanaf het moment dat ze een turnhal binnenliep een voorkeur voor balk ontwikkelde. Die affectie is gebleven. Waarom? De turnster weet het niet. Ze denkt dat het met haar sterke gevoel voor precisie te maken heeft. Op de balk kan de lichtste afwijking tot een val leiden en dan is het meteen gedaan. Wevers kent geen angst op balk. Integendeel, ze ziet er telkens naar uit haar kunstjes te vertonen.

De balk is Wevers’ maatje. Zij maakt de balk tot een sierlijk toestel, waarop ze als een prima ballerina haar pirouettes draait. Weinigen kiezen voor die sierlijke elementen; de radslagen en salto’s zijn populair. Wevers verkiest een gracieuze aanpak. Heel bewust.

Wel risicovol vanwege de beoordeling. De juryleden zijn overwegend traditioneel en voelen zich het veiligst bij een acrobatisch samengestelde oefening. Het is voor Wevers altijd opletten of alle elementen in haar voordracht correct gewaardeerd worden. Bij de laatste WK in Glasgow moest er nog een protest van Wevers aan te pas komen om de score te krijgen waarop ze recht had.

Als de turnster in vorm is, dan druipt haar voorstelling van de sierlijkheid. Op wat licht gewiebel na maakte ze maandag nauwelijks fouten.

Dat kon niet van de Amerikaanse Simone Biles gezegd worden. Die raakte uit balans en kon met moeite op de balk blijven staan. Die oneffenheid maakte haar op slag kansloos voor goud. Voor Wevers, die na Biles moest turnen, was de lage score van de Amerikaanse meervoudige olympische en wereldkampioen aanleiding haar opsprong iets te vereenvoudigen. Daarmee ging haar uitgangswaarde iets omlaag, maar vergrootte ze de kans op een hoge waardering bij de uitvoering. Een slimme zet van Wevers. De beloning was 15.466 punten, haar hoogste score ooit.

Ze wist dat het goed was

Bij het oplichten van de cijfercombinatie gloeide Wevers van binnen. „Ik wist dat het voor de vier die nog moesten turnen moeilijk zou worden mijn score te overtreffen. Ik vreesde eigenlijk alleen nog Lauren Hernandez uit de Verenigde Staten, maar gelukkig bleef zij net onder mij. Na haar score voelde ik me redelijk zeker, vooral omdat de turnsters die nog komen moesten een oefeningen met een lagere uitgangswaarde hadden.”

Zo werd een in Friesland geboren, maar naar Twente verhuisde helft van een tweeling en dochter van een turntrainer olympisch kampioene, vóór twee Amerikanen, die nog zo hadden gedomineerd in de olympische landenwedstrijd. Wevers was met stomheid geslagen. Onmiddellijk na afloop en amper beseffend wat haar was overkomen: „Dit is bizar. In zo’n grote finale onder druk winnen, ongelooflijk wat hier gebeurt. Ik heb er geen woorden voor.”

Haar verbazing was allerminst gespeeld en weerspiegelde niet de planmatige voorbereiding op de Spelen. De gouden medaille komt ook weer niet uit de lucht vallen. Onmiddellijk na het WK-zilver van vorig jaar oktober in Glasgow maakte ze met haar vader en bondscoach Gerben Wiersma een plan dat haar ook in Rio de Janeiro als een medaillekandidaat zou afleveren. „Ongelooflijk dat lukt wat je van tevoren bedacht hebt”, zei Wevers na afloop.

Haar gouden route kent nog een ander verhaal. Nadat vader Wevers bij de club TON in Almelo was ontslagen en hij met zijn dochters niet langer welkom was in de turnhal, besloten de Wevers zich aan te sluiten bij de trainingsgroep van bondscoach Wiersma in Heerenveen, met een verhuizing naar Friesland tot gevolg. Studies werden stopgezet om de olympisch droom na te jagen. Moeder Wevers bleef, met de hond, achter in woonplaats Oldenzaal.

Al die persoonlijke opofferingen betaalden zich uit op een maandagmiddag in Rio de Janeiro. Sanne Wevers voelde zich even de gelukkigste sportvrouw op aarde. Het is een lange weg naar succes geweest, een pad dat menigmaal doorkruist werd door blessures. Maar de familie Wevers boog nooit. En Sanne behield altijd haar evenwicht op die tien centimeter smalle balk.