De sierlijkheid spat bij Wevers van de balk

Sanne Wevers turnde onder koninklijk toezicht een koninklijke balkoefening. Koning Willem-Alexander en koningin Máxima zagen vanaf de tribune dat het goed was.

Sanne Wevers op de balk tijdens de finale op de Olympische Spelen in Rio. Wevers won goud met haar oefening. Foto Robin Utrecht / ANP

Sanne Wevers turnde onder koninklijk toezicht een koninklijke balkoefening. Op het belangrijkste toernooi, op het belangrijkste moment gaf ze een voorstelling die perfectie benaderde, met de gouden medaille op de Olympische Spelen in Rio de Janeiro als resultaat. Koning Willem-Alexander en koningin Máxima met hun drie kinderen zagen vanaf de tribune dat het goed was.

Een bijzondere medaille, in veel opzichten. De eerste op de Olympische Spelen voor een Nederlandse turnster. Uitgerekend op balk, decennialang het gevreesde toestel in Hollandse turncentra. Nederlandse turnsters zijn traditioneel goed op vloer, sprong of brug, maar voor balk schrikken ze terug. In tegenstelling tot bijvoorbeeld de Roemeense leerschool, waar turnsters bij uitstek liefde voor de balk wordt bijgebracht. Maar het stuk hout van vijf meter lang, 1,25 meter hoog en tien centimeter breed boezemt om onverklaarbare redenen Nederlandse turnsters de nodige angst in.

Kijk de gouden oefening van Wevers terug:

De balk is haar maatje

De grote uitzondering is de 24-jarige Wevers, die vanaf het moment dat ze een turnhal binnenliep een voorkeur voor balk ontwikkelde. Die affectie is gebleven. Waarom? De turnster weet het niet. Ze denkt dat het met haar sterke gevoel voor precisie te maken heeft. Op de balk kan de lichtste afwijking tot een val leiden en dan is het meteen gedaan. Wevers kent geen angst op balk. Integendeel, ze ziet er telkens naar uit haar kunstjes te vertonen.

De balk is Wevers’ maatje, waarmee ze een innig verbond heeft gesloten. Zij maakt de balk tot een sierlijk toestel, waarop ze als een prima ballerina haar pirouettes draait. Weinigen kiezen voor die sierlijke elementen; de radslagen en salto’s zijn populair. Wevers verkiest een gracieuze aanpak. Heel bewust.

Maar wel risicovol vanwege de beoordeling. De juryleden zijn overwegend traditioneel en voelen zich het veiligst bij een acrobatisch samengestelde oefening. Het is voor Wevers altijd opletten of alle elementen in haar voordracht correct gewaardeerd worden. Bij de laatste WK in Glasgow moest er nog een protest van Wevers aan te pas komen om de score te krijgen waarop ze recht had.

Slimme keuze van Wevers

In Rio de Janeiro zaten maandag vakmensen in de jury. De pirouettes, die veel van balanceerkunst vereisen, maken de oefening van Wevers uitgesproken kunstzinnig. Als de turnster in vorm is, dan druipt zo’n voorstelling van de sierlijkheid. En Wevers was maandag in zeer goeden doen. Op wat licht gewiebel na maakte ze nauwelijks fouten. Haar oefening stond als een huis.

Dat kon niet van de Amerikaanse alleskunner Simone Biles gezegd worden. Die raakte uit balans en kon met moeite op de balk blijven staan. Die oneffenheid maakte haar op slag kansloos voor goud. Voor Wevers, die na Biles geprogrammeerd stond, was de lage score van de Amerikaanse meervoudige olympische en wereldkampioen aanleiding haar opsprong iets te vereenvoudigen. Daarmee ging haar uitgangswaarde viertiende van een punt omlaag, maar vergrootte ze de kans op een hoge waardering bij de uitvoering. Een slimme en belangrijke, misschien wel doorslaggevende zet van Wevers, die uitgesproken elegant turnde. De beloning was 15.466 punten, haar hoogste score ooit.

Bij het oplichten van de cijfercombinatie 15.466 gloeide Wevers van binnen.

“Ik wist dat het voor de vier die nog moesten turnen moeilijk zou worden mijn score te overtreffen. Ik vreesde eigenlijk alleen nog Lauren Hernandez uit de Verenigde Staten, maar gelukkig bleef zij net onder mij. Na haar score voelde ik me redelijk zeker, vooral omdat de turnsters die nog moesten een oefeningen met een lagere uitgangswaarde hebben.

Medaille komt niet helemaal onverwachts

Zo werd een in Friesland geboren, maar naar Twente verhuisde helft van een tweeling en dochter van een turntrainer olympisch kampioen, vóór twee Amerikanen, die nog zo hadden gedomineerd in de olympische landenwedstrijd. Wevers was stupéfait. Onmiddellijk na afloop en amper beseffend wat haar was overkomen:

“Ik weet niet wat ik zeggen moet. Dit is bizar. In zo’n grote finale onder grote druk winnen, echt, ongelooflijk wat hier gebeurt. Ik heb er geen woorden voor.”

Haar verbazing was allerminst gespeeld en weerspiegelde niet de planmatige voorbereiding op de Spelen. De gouden medaille komt ook weer niet helemaal uit de lucht vallen. Onmiddellijk na de WK, vorig jaar oktober in Glasgow, waar Wevers kort achter Biles tweede was geworden, is ze met haar vader en bondscoach Gerben Wiersma om tafel gaan zitten om een plan te maken dat haar ook in Rio de Janeiro als een medaillekandidaat zou afleveren. Haar primaire reactie na het resultaat van een minutieuze voorbereiding:

“Ongelooflijk dat lukt wat je van tevoren bedacht hebt. Ik kan het amper bevatten.”

De gouden route van Wevers kent nog een ander verhaal. Nadat vader Wevers bij de club TON in Almelo was ontslagen en hij met zijn dochters niet langer welkom was in de turnhal, besloten de Wevers zich aan te sluiten bij de trainingsgroep van bondscoach Wiersma in Heerenveen, met een verhuizing naar Friesland tot gevolg. Studies werd stopgezet om de olympische droom na te jagen. Moeder Wevers bleef, met de hond, achter in woonplaats Oldenzaal.

Al die persoonlijke opofferingen betaalden zich uit op een maandagmiddag in Rio de Janeiro. Sanne Wevers voelde zich even de gelukkigste sportvrouw op aarde. Het is een lange, omslachtige weg naar succes geweest, een pad dat bovendien menigmaal doorkruist werd door blessures. Maar de familie Wevers boog nooit. En Sanne Wevers behield altijd haar evenwicht op die tien centimeter smalle balk. Tot in Rio de Janeiro toe.