‘Amerikanen verdienen nu 4.000 dollar minder dan in 2000’

Dit zei Donald Trump tijdens zijn economische speech in Detroit.

Trump tijdens zijn speech in Detroit Foto: Bill Pugliano/Getty Images/AFP

De aanleiding

Inktzwart was het beeld dat de Republikeinse presidentskandidaat Donald Trump vorige week schetste van de Amerikaanse economie. Barack Obama laat de Amerikanen na twee termijnen armer achter, stelde Trump op 8 augustus in een speech in Detroit: „Amerikaanse huishoudens verdienen ruim 4.000 dollar minder dan zestien jaar geleden.”

Lees de analyse van de economische speeches van beide presidentskandidaten: Verrot volgens Trump, Clinton ziet opbloei

Waar is het op gebaseerd?

Trump zelf noemde geen bron voor dit cijfer. Maar hij lijkt zijn uitspraak te hebben gebaseerd op gegevens van het U.S. Census Bureau, het Amerikaanse bureau voor de statistiek. Deze instelling publiceert gegevens over het gemiddelde inkomen van huishoudens in de VS. en ook over hun ‘mediane’ inkomen.

‘Mediaan’ betekent: het middelpunt van alle gemeten data, in dit geval het middelste van alle inkomens. Dit is iets anders dan het gemiddelde inkomen, waarbij het gaat het om het totale inkomen van alle huishoudens gedeeld door het aantal huishoudens. Economen kijken bij inkomens vaak liever naar de mediaan dan naar het gemiddelde, omdat het gemiddelde vertekenend werkt. Ultrarijken trekken het gemiddelde omhoog. Het zegt weinig over wat Jan Modaal verdient.

Trumps uitspraak komt overeen met Census-gegevens over het mediane inkomen van Amerikaanse huishoudens, gecorrigeerd voor inflatie. Dat lag in 2014, het meest recente jaar waarover het Census Bureau data beschikbaar heeft, op 53.657 dollar. Zestien jaar geleden, in het jaar 2000, was dit 57.724 dollar.

En, klopt het?

Het verschil is ruim 4.000 dollar – precies zoals Trump zegt. Toch is daarmee niet alles gezegd. Factcheckende Amerikaanse media wijzen erop dat inmiddels recenter data beschikbaar zijn, van het particuliere onderzoeksbureau Sentier Research. Dit bureau berekent, op basis van deelgegevens die het Census Bureau eerder vrijgeeft, zelf het mediane inkomen van huishoudens. In juni dit jaar was dit 57.206 dollar, volgens Sentier, dus ietsje lager dan in 2000. Juist sinds 2015 zitten de inkomens weer in de lift, waarschijnlijk door de dalende werkloosheid. Werkgevers betalen hogere lonen om personeel te trekken of vast te houden.

De factcheckrubrieken verbinden uiteenlopende conclusies aan het Sentier-onderzoek. CNN concludeert dat Trumps gegevens verouderd zijn en dat zijn uitspraak „onwaar” is. The Wall Street Journal vindt dat Trump „in de kern” gelijk heeft.

Strikt genomen heeft Trump inderdaad gelijk. Als we het Sentier-onderzoek als basis nemen, vergelijken we gegevens van twee verschillende bronnen met elkaar, wat statistisch niet zuiver is. Totdat er recentere gegevens van het Census Bureau beschikbaar komen, moeten we het doen met de Census-data over 2014.

Trumps uitspraak is wel om een andere reden misleidend. Hij neemt, zo lijkt het, expres het mediane inkomen van 2000, toen sprake was van een piek. In de jaren 2000-2008 daalde het mediane inkomen alweer met zo’n 2.000 dollar, onder de Republikeinse president Bush.

In elk geval is duidelijk dat veel huishoudens in de VS er de voorbije jaren niet op vooruit zijn gegaan, ondanks de economische groei voor én na de crisis. Dat veel kiezers ontevreden zijn, mag geen wonder heten.

Conclusie

De meest recente overheidsgegevens laten zien dat het mediane inkomen van huishoudens in de VS in 2014 ruim 4.000 dollar lager lag dan in 2000. Er zijn meer recente berekeningen beschikbaar van een ander onderzoeksbureau, waaruit blijkt dat de inkomens sinds 2015 weer toenemen, richting het niveau van het jaar 2000. We beoordelen Trumps uitspraak daarom als grotendeels waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt