Eerstejaars met eerstejaars drinkrecht

Reportage Introductieweek De eerste lichting studenten die tot hun 18de geen alcohol mochten, begint dit jaar. Studentenverenigingen zijn erop voorbereid.

De introductieweek in Leiden is maandag begonnen. Foto's John van Hamond

Een beste vriend en een kindertelefoon tegelijk. Zo omschrijft student Ive Mulders zijn rol als mentor tijdens de EL CID-introductieweek voor nieuwe studenten in Leiden.

Hij laat zijn „kinderen” de stad zien, helpt ze op weg, is aanspreekpunt en probeert ze natuurlijk bij zijn eigen vereniging te krijgen. En: hij let een beetje op het drankgebruik.

Zijn nieuwkomers zijn allemaal achttien en mogen dus pas sinds kort drinken. „Ze kennen misschien hun grens nog niet zo goed”, zegt Mulders.

De komende weken zijn ze weer in elke universiteitsstad te vinden: de groepjes nieuwe studenten die zich oriënteren op het leven in hun nieuwe woonplaats, wandelend van café naar sociëteit. Deze week wordt al vroeg afgetrapt in Utrecht, Eindhoven en Leiden. Andere steden volgen later deze maand.

Alcoholboetes kunnen funest zijn voor studentenverenigingen

Ruben Hoekman, Landelijke Kamer van Verenigingen

Dit jaar zijn de nieuwkomers voor het eerst vrijwel allemaal nog nooit met alcohol in aanraking gekomen. Althans, dat is de bedoeling: in 2014 werd de leeftijd waarop jongeren alcohol mochten kopen, verhoogd van zestien naar achttien jaar en liepen deze jongeren dus net hun ‘drinkrecht’ mis. Nu mogen ze. Wat betekent dat voor de introductiedagen?

Mulders sluit niet uit dat het zijn weerslag zal hebben op de komende week. „Ik ben zelf gewoon begonnen op m’n zestiende”, vertelt hij bij de sociëteit van Quintus, op de Boommarkt. „Zo kun je het langzamer opbouwen naar je studententijd toe.”

Die opbouw ontbreekt nu voor een groot deel. Het is gelijk in het diepe tijdens je studententijd.

John van Hamond

John van Hamond

‘Ik heb twee broers’

Toch zijn de meesten sceptisch. Geen drank tot je achttiende? Dat lijkt voor maar weinigen te gelden. „Ik heb twee broers”, zegt Jelle Kientz met een grijnsje. Met zijn groepje EL CID’ers staat hij in een kring, harde muziek dreunt uit de boxen. Kientz kent nog meer redenen waarom mensen wel gedronken hebben: sommigen waren ook voor de zomer tijdens hun examenreizen al achttien, en veel van de mensen die mogen drinken, hadden in 2014 ook al kort de kans, tot de wet inging. Kientz: „Zelf had ik twee maanden.” Het groepje om hem heen knikt instemmend.

Dat de nieuwe studenten al ervaringen hebben met alcohol betekent niet dat de effecten van de wet deze maandag helemaal niet te merken zijn. Sterker nog, voor sommigen zijn de gevolgen keihard.

In Leiden verhoogde de meerderheid van de studentenverenigingen in 2014 de minimumleeftijd naar achttien, om zo te kunnen controleren. Een hard gelag voor vroegstudeerders die op hun zeventiende al beginnen. Zij moeten nu een jaar wachten voordat ze bij een gezelligheidsvereniging mogen.

„De boetes kunnen voor een vereniging echt funest zijn”, vertelt Ruben Hoekman van de Landelijke Kamer voor Verenigingen (LKvV). Hij snapt dat het beleid pijnlijk kan zijn, maar heeft veel begrip voor de maatregel. „Als een instantie te horen krijgt dat een minderjarige alcohol krijgt, is de kans groot dat de gemeente de tent dichtgooit.”

John van Hamond

John van Hamond

Geen 18? Geen lid

In Leiden verhoogde studentenvereniging Minerva de leeftijd. Abactis (secretaris) Max van Wijk: „Voor sommigen is het jammer, maar meestal kunnen we het goed uitleggen. Het enige is dat er soms weleens wat ouders zijn die lid zijn geweest en graag willen dat hun kind dat ook wordt. Die zijn soms best boos. In hun tijd speelde dit allemaal nog niet.”

Een zeventienjarige voor wie het jammer is, is Lieve Willemsen. Ze zit maandag op een terrasje in Leiden. Ze is de jongste van haar groepje, en de enige die geen alcohol mag. En inderdaad, alsof dat nog niet erg genoeg was: ze wil bij een vereniging, maar mag niet. Het wordt een jaartje wachten, al houdt ze de moed erin: „Ik bouw wel m’n eigen feestje.”

Toch zijn er voor verenigingen ook andere manieren van handhaven. LKvV-voorzitter Hoekman: „Soms hangt er achter een bar een fotolijst van de minderjarigen.” Daar kiezen echter nu nog maar weinig verenigingen voor. Verschillende studenten in Leiden geven maandag aan dat dat een gedoe is voor de verenigingen. Het is inefficiënt en de cruciale lijsten raken nogal eens kwijt.

Toegang weigeren is dan toch een stuk makkelijker. Verenigingen lijken toch liever vast te houden aan hun oude 18-plusmanier van drankcultuur dan dat ze hun interne omgang met drank veranderen. En dat terwijl er vanwege het leenstelsel wel op steeds meer van hun sites informatieblokken beginnen te verschijnen waarin wordt opgeroepen de studie prioriteit te geven.

Tijdens de EL CID zelf zijn de maatregelen ook niet mals. Minderjarigen krijgen een polsbandje waarmee ze geen alcohol mogen kopen, en ook mentoren worden verantwoordelijk gemaakt: wordt een minderjarige betrapt op alcohol en was de mentor medeplichtig of op de hoogte, dan mag ook die de introductieweek verlaten.

Mentoren moeten het overzicht houden, al zitten er vijf minderjarigen in hun groepje. Makkelijk is dat niet. Mentor Ive Mulders: „Je zegt toch al snel tegen iedereen: wie wil er bier?”