70 procent van de konijnen overleeft het niet

Nieuw virus

Een variant van een dodelijk en zeer besmettelijk virus bedreigt zowel tamme als wilde konijnen. Het virus is ongevaarlijk voor mensen.

Besmette konijnen, huisdier en wilde, zijn aangetroffen in alle provincies, op Zeeland, Flevoland en Friesland na. Foto iStock

„Deze gaan het wel redden.” Met haar vinger ritselt Linda van Dulmen, beheerder van kinderboerderij Westerpark, zachtjes langs het gaas van de hokken. Maar de konijnen betalen wel een prijs voor hun veiligheid. Tot de epidemie voorbij is mogen Johan, Shakira, Suske en Coinin hun hok niet uit. „Het stikt hier in het park van de wilde konijnen”, zegt Van Dulmen. „Er hoeft maar één zieke tussen te zitten…”

De konijnen van Nederland worden geteisterd door een nieuw virus. Sterftekans: 70 procent. Een geneesmiddel is er niet.

RHD2 is een recent ontdekte variant op het al langer bekende RHD-virus. Beide veroorzaken de dodelijke konijnenziekte VHS (viraal hemorragisch syndroom). Het virus treft zowel konijnen in het wild als tamme in gevangenschap. Bij de nieuwe variant zit er meer tijd tussen besmetting en overlijden; het konijn heeft daardoor langer de tijd om soortgenoten te besmetten.

Meestal zie je niets aan de zieke konijnen, ze gedragen zich niet anders, maar een paar dagen na de besmetting zijn ze plotseling dood. Soms zijn de symptomen heftig: ze bloeden uit hun neus, verzwakken, trillen, krijgen hoge koorts. Dan schreeuwt een konijn soms van de pijn.

Bij de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht (UU) komen nu dagelijks nieuwe berichten binnen van plotseling gestorven konijnen. Lang niet al die verdachte gevallen kunnen goed worden onderzocht.

Hoeveel konijnen inmiddels aan het virus zijn doodgegaan, is volgens de UU niet te zeggen. Sterfte onder wilde en tamme konijnen wordt nergens centraal geregistreerd. Daar komt nog eens bij dat konijnen in het wild deels ondergronds leven. Dikke kans dat vele ook daar zullen sterven.

In december werd het nieuwe virus al herhaaldelijk aangetroffen bij tamme konijnen, nu lijkt het zich over het hele land te hebben verspreid. Besmette konijnen, huisdier en in het wild, zijn aangetroffen in alle Nederlandse provincies, op Zeeland, Flevoland en Friesland na. Het virus komt verder voor in Spanje, Frankrijk, Groot-Brittannië en Duitsland. Ook in België worden verdachte sterftegevallen onderzocht.

Ongevaarlijk voor mensen

Voor mensen is het RHD2-virus ongevaarlijk. Het verspreidt zich door direct contact tussen konijnen, maar ook door indirect contact: uitwerpselen, urine, maar ook door muggen en, bijvoorbeeld, mensenhanden. Het virus is zeer hardnekkig. Karkassen kunnen maandenlang besmettelijk blijven. De uitwerpselen van een roofdier dat een ziek konijn heeft gegeten zijn zelfs besmettelijk.

Deze epidemie kan desastreuze gevolgen hebben voor de konijnenpopulatie in ons land. In de jaren negentig was er al eens een grote uitbraak van VHS, die naar schatting de helft van de wilde konijnen in Nederland het leven kostte. Nog steeds zijn niet alle getroffen gebieden daarvan hersteld. De Universiteit Utrecht waarschuwt dat kwetsbare populaties mogelijk onder een kritieke ondergrens komen.

Wilde konijnen zijn belangrijk voor de Nederlandse natuur. Ze gaan verruiging van het landschap tegen en zijn een bron van voedsel voor roofdieren, zoals vossen en hermelijnen. Naast konijnen zijn ook enkele hazensoorten vatbaar voor de ziekte.

Er worden in Nederland op dit moment zo’n 1,2 miljoen tamme konijnen gehouden, volgens een telling in opdracht van het ministerie van Economische Zaken.