Ongeloof na goud bij meedogenloze Van Rijsselberghe

Hij kon zelf amper bevatten dat hij het opnieuw had geflikt, met dezelfde overmacht als vier jaar geleden. Dorian van Rijsselberghe kroonde zich vrijdagmiddag ook in Rio de Janeiro tot olympisch kampioen windsurfen.

Foto: Sander Koning/ ANP

Foto: Sander Koning/ ANP

De 27-jarige windsurfer uit Texel herhaalde op de baai van Guanabara zijn stunt uit 2012, toen voor de kust van het Zuid-Engelse Weymouth. Ook op het Braziliaanse olympisch water was Van Rijsselberghe meedogenloos voor zijn tegenstanders. Hij verzekerde zich al ruim voor de afsluitende medalrace, die zondag op het programma staat, van het olympisch goud.

Daarmee werd hij de eerste windsurfer in de geschiedenis die zijn olympische titel wist te prolongeren. Van Rijsselberghe kon het amper geloven, toen hij vrijdagmiddag van het water kwam. ,,We zijn hier naar Rio gekomen met het uitgangspunt dat iedereen kan winnen, de hele top-tien. De omstandigheden zijn superlastig geweest. Dat we er dan zou bovenop komen is niet normaal.”

Hij had zijn coach, de Nieuw-Zeelandse oud-wereldkampioen Aaron McIntosh ,,een kusje op de wang” gegeven toen hij zich realiseerde dat niemand hem zondag meer kan inhalen. Van Rijsselberghe voerde de hele week een zware strijd met zijn grote Britse rivaal Nick Dempsey, vier jaar geleden ook de naaste belager van de Texelaar. Maar Dempsey zal ook in Rio weer met een zilveren medaille verlaten.

Hoog niveau

Van Rijsselberghe moet de race van zondag nog wel netjes uitvaren. Met zeven overwinningen in twaalf races in Rio bevestigde hij opnieuw zijn unieke capaciteiten als olympiër. Een vijfde plek, in zijn openingsrace, was zijn slechtste resultaat. Het niveau was hoog geweest, wist hij. ,,Dempsey was bezig met een geweldige serie”, zei Van Rijsselberghe. ,,Ik heb dat gelukkig een paar keer de kop kunnen indrukken en ervoor kunnen zorgen dat hij niet door bleef stomen. Het is me gelukt om goed te blijven varen, maar hij deed dat ook. We zijn niet buiten de top-tien gefinisht.”

Met name zijn dominantie op precies juiste momenten is indrukwekkend. En geen toeval. Als geen ander is hij in staat alles te richten op die ene week waarop hij zijn zinnen heeft gezet. In niet-olympische jaren valt hem dat zwaarder. Niet voor niets werd hij pas één keer wereldkampioen, in 2011 in Perth.

In andere jaren laat hij zich nog weleens verrassen als hij de teugels wat laat varen. Dan straalt hij een kalmte uit die zeldzaam is onder topsporters. „Ik kan niet ontkennen dat ik lui ben”, zei hij eerder dit jaar in NRC, voordat hij begon aan het WK in Eilat. „Maar ik ben niet lui op het moment dat het moet gebeuren. Dan hecht ik hecht niet zoveel aan de andere wedstrijden, ik ben vooral bezig met de Olympische Spelen. Dat gaat me goed af”, sprak hij een half jaar voor ‘Rio’.

Olympische focus

Coach McIntosh heeft een andere naam voor die ‘luiheid’ van zijn pupil. Hij noemt die houding van Van Rijsselberghe „een hogere vorm van efficiency”. Want in olympische jaren komt de echte killer weer boven, zoals hij nu weer heeft bewezen. Onbarmhartig en onbuigzaam.

Focus, heet dat. Alles toeleggen op die ene grote week, eens in de vier jaar. Anderhalf jaar van tevoren gaat de knop om, in zijn hoofd. „Niet meer buiten spelen”, noemt hij het zelf. Minder randzaken, minder tijd voor familie en vrienden op het Texelse strand bij Paal 17, waar hij opgroeide en leerde surfen.
Minder tijd had hij dus ook voor zijn vrouw en zijn dochtertje in hun nieuwe thuis in Laguna Beach, onder Los Angeles.

Van Rijsselberghe prijst zich gelukkig dat hij het allemaal kan, altijd maar reizen voor zijn grote droom. Surfen en mountainbike in Nieuw-Zeeland, als het daar zomer is, in Canada of in Rio: „Ik heb het geluk dat de mensen om mij heen mij begrijpen en niet gefrustreerd raken. Ik voel me nooit verplicht dat ik naar hen moet uitreiken.”
Dat gas terugnemen, zoals hij deed na zijn overrompelende zegetocht bij de Spelen van Londen, gebeurt overigens niet altijd bewust.

Polsbreuk

De allround windsurfer maakte veel mee de afgelopen jaren. Hij trouwde in Vancouver met zijn Canadese vriendin, ze verhuisden naar Californië en hij werd vader. Bovendien brak Van Rijsselberghe in februari vorig jaar zijn pols tijdens een mountainbiketraining, waardoor zijn voorbereiding op Rio vertraging opliep. ,,De polsbreuk was eigenlijk wel een hele mooie openbaring”, zegt hij nu. ,,Toen wist ik: alles moet nu in het teken staan van de Olympische Spelen. Als je nu een misstap maakt kun je niet meer vooraan varen.”

De afgelopen jaren bracht hij ook maanden door op het vervuilde water van Rio, samen met McIntosh en zijn Nederlandse trainingsmaat Kiran Badloe. Vanuit hun een eigen basis bij de jachtclub brachten ze elk detail, van de stromingen en de wind tot de invloeden van de heuvels rondom de baai, zo nauwkeurig mogelijk in kaart.
Maar hoe grondig zijn voorbereiding ook was geweest, hij vond vooraf dat er geen uitgesproken favoriet was in Rio. Vooral Dempsey gaf hij goede kansen. De Brit ging inderdaad de eerste dagen aan de leiding, maar moest zich vrijdagmiddag dus opnieuw bij de suprematie van Van Rijsselberghe neerleggen. Ook vier jaar geleden bleef Dempsey, in zijn eigen Weymouth, steken op zilver.

Veranderlijke omstandigheden

Na afloop van zijn laatste race van vrijdag vertelde Van Rijsselberghe dat hij veel in het water was gevallen. ,,Ik was er de hele week nog niet zo veel in gevallen. Dat was een beetje apart. Hoe het komt? Ik was moe, de spanning misschien. Ik wist dat ik een goede race moest varen en voor Dempsey moest eindigen.”

Van Rijsselberghe liet ook in onder de veranderlijke omstandigheden in Rio zien dat hij een betere windsurfer is geworden. Constanter, minder afhankelijk van de weersomstandigheden. Alle fietstrainingen maakten hem sterker. Ook op het mentale vlak maakte hij grote stappen. Hij eindigt de laatste jaren zelden meer buiten de top-tien in zijn races - de sleutel tot zijn olympische successen in Weymouth en Rio. Geen punten verliezen op een lastige dag, werd een van zijn motto’s. Dan vallen de tegenstanders vanzelf bij bosjes af. Ook in de baai van Guanabara had niemand er een antwoord op.