Yuri, Theroux en het puberbrein in aanleg

Komkommertijd is een keuze. Er is best echt nieuws te vinden, maar het is leuker om rubrieken te vullen met Yuri-kundigen.

Louis Theroux: Behind Bars (BBC / VPRO)

Komkommertijd is ook een keuze. Er is best echt nieuws te vinden, maar het is zoveel leuker en geruststellender om je dagenlang te verdiepen in een olympische turner die nog even een biertje ging drinken. Vooral omdat het zo heerlijk feiten-arm nieuws is, met optimale ruimte voor speculaties en meningen.

Zonder dat de rubriek één nieuw feit bracht, wist Nieuwsuur maar liefs tien minuten over de kwestie vol te kletsen. Met Yuri-kundigen die er ook niet bij waren, en die hun betoog lardeerden met „ik wil niet speculeren’’ en „het zou zomaar kunnen”.

Misschien hadden ze er een neuroloog bij moeten halen, die op afstand Yuri’s brein kon duiden. Zoals de Amerikaan Jay Giedd – gisteren te zien in Het Wondere Brein van een Puber (RTL Z). In deze herhaling van een Canadese documentaire uit 2012 vertelt hij ons dat het puberbrein weliswaar tot je 25ste jaar nog werk-in-uitvoering is, maar dat hetzelfde brein zeer geschikt is om de mensheid verder te helpen.

Omdat de frontale kwab nog niet klaar is (de wijze kwab die de hele dag tegen je zegt: „zou je dat nou wel doen?” en: „dat is toch niet aardig?”) is de puber avontuurlijk ingesteld, altijd op zoek naar spanning en shotjes dopamine. Daardoor kan hij ontdekken en de wereld veranderen. De puberhersens zijn buigzaam, dat maakt ze geschikt voor overleven. Maar als je ze verkeerd voedt, dan raken ze vervormd. Als je de hele dag in de ringen hangt, dan wordt de bedrading daarop aangepast. Maar als je de hele nacht met je neus boven de spiegel hangt, dan kweek je een brein dat daarbij hoort.

Op NPO 3 toonde Louis Theroux ons ondertussen een paar mannen bij wie in de puberteit iets grondig verkeerd is gegaan in de hersenaanleg. De Herhaling van de Dag was zijn documentaire Louis Theroux: Behind Bars (2008). Hierin loopt hij twee weken rond in de San Quentin-gevangenis in Californië.

We zien twee transvrouwen, eentje heeft een relatie met haar celgenoot. Een man met mascara legt uit dat je als homo in de gevangenis beter je vrouwelijke kanten kan benadrukken dan je mannelijke. Dan word je iets minder vaak mishandeld. De Joodse homo heeft een relatie met een voormalige neonazi. Die is uit zijn gang gestapt, net als verschillende anderen die in aparte kooien gelucht moeten worden. Samen met de kinderverkrachters zijn zij ‘het laagste van het laagste’. Ze genieten geen bescherming van een groep en ze staan op een ‘bad news list’: ze worden gedood als ze hun oude gang tegen het lijf lopen.

Theroux doet niet aan duiding of context. Hij laat de hel en zijn bewoners zien zoals ze zijn. Wat vooral indruk maakt is het beklemmende achtergrondgeluid van constant geschreeuw.

De engste is een man die vertelt dat hij mensen martelde bij roofovervallen. Hij duwde bijvoorbeeld hun hoofd in heet water. Hij kreeg vijfhonderd jaar plus elf keer levenslang. Maar dat deert hem niets: „Je hebt hier geen vrijheid – tot op zekere hoogte – en je hebt hier geen vrouwen. Maar dat zijn de kleinere dingen in het leven.”

Wilfred Takken en Thomas de Veen vervingen Hans Beerekamp. Maandag is hij terug.