Nieuw leven voor oude gasplannen

Energie

Nu Rusland en Turkije weer praten, komen stilgelegde plannen voor nieuwe gaspijpleidingen opnieuw in beeld.

Russische pijpleidingen door de Zwarte Zee ©

Wordt het definitief TurkStream, of toch weer South Stream, of misschien wel allebei?

Of geen van beide, zoals sommige analisten denken. Het Russische gegoochel met plannen voor een nieuwe gasverbinding door de Zwarte Zee is bijna niet meer te volgen.

„TurkStream zal definitief worden aangelegd”, verklaarde de Turkse president Erdogan triomfantelijk na zijn ontmoeting deze week met de Russische president Poetin in Sint-Petersburg. Nu de lucht tussen de twee landen is geklaard, staat niets de aanleg van de gaspijpleiding meer in de weg, was de Turkse boodschap.

Dat leek ook de Russische minister van Energie, Aleksandr Novak, te zeggen. „De aanleg van de eerste van vier leidingen kan al in 2019 worden afgerond”, zei Novak tegenover het Russische persbureau Tass. Volgens het persbureau zijn de onderhandelingen tussen Gazprom, de eigenaar en exploitant van de geplande pijpleiding, en de Turkse regering al begonnen.

Korting

Maar bij alle verbroedering werd één belangrijke kwestie bewust gemeden: de korting op het Russische gas die Turkije van Rusland wil. Op dat onderwerp waren de onderhandelingen al zo goed als vastgelopen voordat de Turken in november 2015 een Russisch gevechtsvliegtuig neerschoten en de betrekkingen ernstig verstoord raakten. De kortingskwestie komt ongetwijfeld weer op tafel.

Intussen is Poetin ook weer in gesprek met Bulgarije over de oorspronkelijk geplande pijpleiding South Stream. Enkele dagen voor de ontmoeting met Erdogan sprak hij telefonisch met de Bulgaarse minister Boyko Borisov. Een gezamenlijke werkgroep gaat nu „de mogelijkheden onderzoeken”.

De plannen om South Stream aan te leggen dateren van 2007. Toen tekende Gazprom een contract met het Italiaanse Eni om Russisch gas uit Siberië via de Zwarte Zee naar Bulgarije te vervoeren. Gazprom zou zorgdragen voor de infrastructuur naar Anapa aan de Zwarte Zee. Een consortium van Gazprom met Eni, het Franse EDF en het Duitse Wintershall zou zorgen voor de 900 kilometerlange verbinding – bestaande uit vier parallelle leidingen naast elkaar – door de zee naar Bulgarije.

Terwijl de buizen al op de kade van de Bulgaarse havenstad Varna klaarlagen en de schepen van de Italiaanse maritieme dienstverlener Saipem opstoomden naar de Zwarte Zee om de buizen te laten afzinken, liep het project vast op de aanleg van de aansluitende leidingen over het Bulgaarse land.

Gazprom weigerde zich te voegen naar de Europese regels die eisen dat ook derde partijen toegang moeten hebben tot dit soort pijpleidingen. „Onder deze omstandigheden” zag Rusland er geen brood meer in, liet Moskou eind 2014 in een verrassende verklaring weten. „De verbinding naar Bulgarije is van de baan”, zei Gazprom-topman Alexej Miller.

Een paar dagen later bleek hij in onderhandeling te zijn met Turkije. De pijpleiding vanuit het Russische Anapa zou op zee nu afbuigen naar het dorp Kiykoy in het Europese deel van Turkije. Daarmee zou het Russische gas de Turkse én de Europese markt kunnen bedienen.

Onbetaalde rekeningen

Uit de jaarstukken 2015 van South Stream Transport BV, dat aan de Amsterdamse Zuidas gevestigd is, blijkt dat Gazprom eind 2014 al de aandelen van de Europese partners in het consortium heeft overgenomen en sindsdien de enige eigenaar is van de bv.

Ook blijkt dat het in Amsterdam gevestigde bedrijf nu tevens verantwoordelijk is voor de aanleg van TurkStream. Wat South Stream BV betreft kan het dus alle kanten op: naar Turkije én naar Bulgarije.

De vraag is wie de Zwarte Zee-verbinding gaat aanleggen – en tegen welke prijs – nu Eni, EDF en Wintershall niet langer in het consortium zitten. Saipem, de Italiaanse maritieme dienstverlener die een deel van de leiding zou leggen, heeft bij het Internationale Hof van Arbitrage nog steeds een zaak lopen tegen South Stream BV wegens onbetaalde rekeningen.

De animo om opnieuw met Gazprom in zee te gaan zal bij deze partijen gering zijn.