Homoseksuele minister in een homofoob land

M/V in het nieuws Ana Brnabic

Servië is het eerste land op de Balkan met een openlijke homoseksueel op een ministerspost. Oprecht of een gebaar naar Brussel?

Ana Brnabic, dinsdag in het Servische parlement. Foto Darko Vojinovic/AP

Ze is eerste openlijk homoseksuele minister van een Balkan-staat: Ana Brnabic. Haar aantreden donderdag in Servië is een historisch feit in een land waar homofobie wijdverbreid is en voor evenementen als de Gay Pride draconische politiebewaking nodig is.

„Hopelijk waait dit over in drie of vier dagen en sta ik straks niet bekend als ‘de gay minister’,” zei de 40-jarige Brnabic tegen Servische journalisten. Premier Aleksandar Vucic, die zichzelf opvolgt na vervroegde verkiezingen, benadrukte dat Brnabic „geen LHBT-minister, maar minister voor staatsadministratie en lokale overheden” is (LHBT staat voor homo, lesbisch, bi en transgender). Zijn keuze voor Brnabic had volgens Vucic alles te maken met haar indrukwekkende zakelijke staat van dienst.

Als oprichter van NALED, een vereniging die de Servische zakenwereld, de lokale besturen en de maatschappelijke organisaties samenbrengt om de werking van de overheid te verbeteren, werd Brnabic in 2013 gekozen tot Servische zakenvrouw van het jaar.

Toch kan de symboliek van de benoeming niemand in Servië zijn ontgaan. Sommige LHBT-activisten tonen lof voor deze stap. In 2010 raakten nog 150 mensen gewond toen nationalistische demonstranten de Pride-parade in de hoofdstad Belgrado aanvielen. Slechts vanaf 2014 kon de parade weer plaatsvinden, maar dan wel in lege straten, afgegrendeld met pantservoertuigen. Dit jaar staat de Servische Gay-pride gepland voor 18 september.

Anderen, zoals Labris, een Servische organisatie die opkomt voor de rechten van lesbiënnes, vragen zich af of de benoeming van Brnabic een geval is van ‘pinkwashing’: een onoprechte poging van de Servische regering om zichzelf met de benoeming in een positief daglicht te stellen. Vucic, een nationalist die zichzelf een nieuwe reputatie als pro-Europees hervormer tracht aan te meten, zet in op vooruitgang bij de toetredingsonderhandelingen met de Europese Unie. Hij heeft zijn kabinet verder nauwelijks gewijzigd. Maar vooruitgang op gebied van LHBT-rechten verzekert hem van positieve aandacht op een onderwerp dat Brussel na aan het hart ligt.