Een zomercursus in rust (4)

Vier vakantieweken lang ben ik op zoek naar rust. Na lichamelijk, intellectueel en relationeel herstel, ben ik nu toe aan spirituele vernieuwing. Hoe doe je dat? En waarom is het eigenlijk belangrijk? Enkele persoonlijke antwoorden.

Spiritualiteit is een dak van betekenis boven mijn hoofd. Een waarom boven mijn leven. Het gaat om antwoorden op de grote vragen: wie ben ik, waar kom ik vandaan, waar ga ik naartoe?

Dat lijkt nogal verheven. Maar in de praktijk gaat het vaak om eenvoudige denkoefeningen. Zo helpt het om terug te kijken op beslissende episodes in je leven. Momenten waarop complexe keuzes moesten worden gemaakt. Periodes waarin je met grote tegenslagen te maken kreeg. Waaruit putte ik hoop op die momenten? Wat hield me op de been?

Behalve terugkijken helpt vooruitkijken. Hoe zou mijn leven er uitzien als er vanaf nu helemaal niets meer veranderde? Zou ik dan tevreden zijn of zou ik iets missen? En wat dan?

Ik hou ervan om te leren van anderen op dit gebied. Door gesprekken, films, boeken of lezingen. En ik mediteer en filosofeer graag op de fiets. Over het stuur gebogen, met tegenwind, liefst in de wetenschap dat ik nog een eindje te gaan heb.

Tijd, ruimte en rust zijn belangrijk voor spirituele overpeinzingen. Maar het werkt ook andersom. Spiritualiteit helpt een mens ook om goed te kunnen ontspannen.

Hoe werkt dat? In onze maatschappij is werk een van de belangrijkste identiteitsverschaffers. Ik ben wat ik doe. Dat maakt het moeilijk om echt even niets te doen. Want wie ben je dan nog, behalve een nietsnut of een massatoerist?

Als ik niet uitkijk dan zie je vrije tijd slechts als een manier om je weer op te laden voor nog meer werk. Rust is alleen legitiem en waardevol als ze je helpt om beter te presteren.

Of nog erger -iets waarop ik mezelf ook regelmatig betrap- je vult je vrije tijd ook met prestaties. Bijvoorbeeld op het gebied van sport en cultuur. Om aan jezelf en je omgeving te bewijzen dat je geen lanterfanter of leeghoofd bent.

Geen wonder dat er zoveel aandacht is voor mindfulness, voor het je bewust concentreren op het hier en nu. Daarmee demp je tenslotte tijdelijk de innerlijke kritiek. Maar naast mindfulness is het ook de moeite waard om te onderzoeken wat je leven, buiten werk, waardevol maakt. Zodat je voortaan in alle vrijheid een dagje vrij kunt nemen.

Elke zomer formuleer ik opnieuw wie ik ben, waar ik in geloof en wat mijn roeping is. Meestal komt het, heel kort samengevat, neer op iets als: „Ik ben een Groningse christen die -vaak met frisse tegenzin- gelooft dat ieder mens waardevol en geliefd is. Mijn doel is om de mensen die ik ontmoet tot bloei te brengen.”

Klinkt mooi. En tegelijk voelt het vaak als een lekke fietsband waarop ik het net red tot de volgende tussenstop. Mijn spirituele speurtocht heeft me nog niet veel definitieve antwoorden gebracht. Maar wie weet, misschien vind ik ze in de volgende vakantie.

Ben Tiggelaar is gedragsonderzoeker, trainer en publicist. Hij schrijft elke week over management en leiderschap.