Uitstel bouw centrale is pijnlijk voor China

Kernenergie

Een Frans en een Chinees staatsbedrijf zouden op Britse bodem een kerncentrale bouwen en exploiteren. Maar het project staat onder druk: de nieuwe premier May twijfelt.

Illustratie Roland Blokhuizen

De Brits-Chinese relaties en de openheid van het Verenigd Koninkrijk als investeringsland zijn plotseling onder hoogspanning komen te staan. Oorzaak is het verrassende besluit van de nieuwe Britse premier Theresa May om het contract voor de bouw van de kerncentrale Hinkley Point C voorlopig niet te ondertekenen.

Een Frans en een Chinees staatsbedrijf hadden de concessie voor de gezamenlijke bouw en exploitatie van een kerncentrale in het zuidwesten van Engeland gewonnen. Afgesproken is dat ze zelf de 21,4 miljard euro die de bouw kost financieren. Daar staat tegenover dat de Britten alle energie die wordt opgewekt afnemen tegen een vooraf vastgelegd tarief.

In een ongebruikelijke open brief in de Financial Times waarschuwde de Chinese ambassadeur in Londen dinsdag dat Hinkley Point C een test is voor de verhoudingen die nu op een „cruciaal historisch kruispunt” staan. Het is zwaar, ondiplomatiek geschut van de vertegenwoordiger van Beijing.

Gissen naar werkelijk motief

Ingewijden zeggen dat het uitstel dee ls met May zelf te maken heeft. Zij wil niet voor financiële en technische verrassingen komen te staan. De regering-Cameron-Osborne waarvan zij deel uitmaakte keurde het project goed, maar May bemoeide zich als minster van Binnenlandse Zaken zelden met de portefeuilles van haar collega’s.

China gist naar de werkelijke motieven van May om het omstreden contract met het Franse staatsbedrijf Électricité de France (EDF) en het Chinese staatsbedrijf China Global Nuclear Power (CGN) nog niet te tekenen. EDF had al feesttenten en hapjes laten klaarzetten toen het bericht kwam dat Theresa May het eerst nog eens grondig wilde doorlezen.

Mogelijk speelt haar kabinetschef Nick Timothy een rol in het besluit tot uitstel. Hij schreef in oktober, toen nog niet in deze functie, op de website ConservativeHome een fel pleidooi tégen Chinese investeringen. Zeker als het gaat om nutsvoorzieningen: „Rationele zorgen over nationale veiligheid worden ter zijde geschoven vanwege de wanhopige behoefte aan Chinese handel en investeringen.”

Timothy vindt ook dat de Chinezen met grote investeringen de Britse kritiek op Chinese schendingen van mensenrechten heeft afgekocht.

Feit is dat de voormalige premier Cameron en zijn minister van Financiën George Osborne het hadden over een „een gouden decennium van Brits-Chinese vriendschap”, maar weinig spraken over gevoelige kwesties als territoriale eisen in de Zuid-Chinese Zee en mensenrechten.

In het Verenigd Koninkrijk is al langer grote kritiek op het project, dat 18 miljard pond (21,4 miljard euro) gaat kosten. Hinkley Point zou moeten voorzien in 7 procent van de Britse elektriciteitsproductie. De expertise en financiering komen voor het grootste deel van EDF, eenderde komt van het Chinese staatsbedrijf CGN.

De aanbesteding ging al met veel gedoe gepaard. Maar dat kwam vooral door de deelname van het Franse EDF, dat het meerderheidsbelang heeft. Een financieel directeur stapte op omdat hij de investering onverantwoord vond, de Franse rekenkamer steunde hem in die lezing. Ingenieurs pleitten in een brandbrief voor vereenvoudiging van het ontwerp. De nog niet volledig ontwikkelde nieuwe techniek zorgde bij twee andere centrales in aanbouw tot problemen en vertragingen.

Mogelijk wil de Britse regering met het uitstel de Fransen onder druk zetten de prijs te verlagen. Afgesproken was dat zij 11 cent per kilowattuur gaat betalen, bijna drie keer zoveel als de marktprijs. Veel ruimte voor alternatieven hebben de Britten echter niet: andere kerncentrales zijn verouderd, de kolencentrales moeten voor 2020 dicht om CO2-doelen te halen, en duurzame-energieprojecten leveren onvoldoende op om in de Britse behoefte te voorzien, en zijn bovendien door beëindiging van subsidies onder de vorige regering soms stopgezet.

Voor China is het uitstel pijnlijk, want er is meer dan tien jaar over onderhandeld en het was president Xi Jinping zelf die de aankondiging van de Chinese investering deed tijdens een staatsbezoek aan Londen.

Grootinvesteerders

Met belangen in waterbedrijven,levensmiddelenconcerns, voetbalclubs en de makers van Guinness-bier en Johnnie Walker zijn Chinese staatsfondsen en staatsbedrijven grootinvesteerders in het Verenigd Koninkrijk. De Londense zwarte taxi’s worden al jaren door het Chinese Geely gemaakt. Er gaat meer Chinees geld (bijna 35 miljard euro) naar het Verenigd Koninkrijk dan naar Duitsland, Frankrijk en Italië bij elkaar. 265.000 Britse banen zijn het directe gevolg van Chinese investeringen.

Voor China gaat het niet alleen om de investering in de kerncentrale bij Hinkley Point, maar ook om reactoren bij Sizewell in Suffolk en Bradwell in Essex. Die worden, zo is de bedoeling, gebouwd met nieuwe Chinese technologie.

Om de reputatie van die technologie te versterken wil China graag kerncentrales bouwen in een land met strenge veiligheidsnormen. Een dergelijk succesvol project kan gebruikt worden om de twijfel over de kwaliteit van kerncentrales van eigen makelij in China zelf weg te nemen en om nieuwe buitenlandse opdrachten binnen te halen.