Trucks mijden tol en denderen door Baarle-Nassau

Sinds vrachtverkeer in België tol moet betalen, is het in Baarle-Nassau veel drukker. Transporteurs proberen zo lang mogelijk op Nederlandse wegen te rijden.

Foto's Merlin Daleman

„Crimineel is het!” Marise Onghena zit op een terrasje aan de smalle Singel in Baarle-Nassau. Op nog geen meter afstand van haar: een grote, Bulgaarse „camion”, zoals de Vlaamse de grote truck noemt. Het ronkende stilstaande gevaarte werpt een schaduw over het tafeltje waar ze met Dimph Bax aan zit. De twee kunnen er niet over uit. Onghena slaat haar handen voor haar ogen, buigt voorover. „Dat is hier de godganse dag. Ik versta dat niet.”

De dorpen langs de Brabantse N639 hebben het zwaar. Chaam en het Nederlands-Vlaamse Baarle worden druk bezocht door grote trucks op weg naar België. Al jaren hebben ze last van het sluipverkeer dat van Rotterdam op weg naar het zuiden de flessenhals Antwerpen wil vermijden en dwars door de dorpskernen raast. Maar de afgelopen maanden lijkt de situatie nog eens verergerd: sinds België een tolheffing heeft ingevoerd voor trucks op de grootste nationale wegen, lijkt de kleinere N639 nog meer aan populariteit te winnen.

Trucks rijden elkaar vaak vast op de smalle, kronkelende straatjes, waarna ze gevaarlijke manoeuvres moeten uitvoeren om weer vrij te komen. In tegengestelde richting passeren is vaak lastig. Woensdag reed een truck in Chaam die uitweek voor een andere vrachtwagen een geparkeerde Duitse camper kapot – het gezin aan boord overleefde het. De opstoppingen in de dorpen duren vaak meerdere minuten, met als gevolg een slechte doorgang voor de hulpdiensten.

Zo lang mogelijk in Nederland

Eerder leek het er al op dat er meer drukte was van trucks op Nederlandse snelwegen door de Belgische tol. De Verkeersinformatiedienst (VID) deed na de invoering van het systeem in april onderzoek en concludeerde dat het erop lijkt dat trucks zo lang mogelijk in Nederland proberen te blijven rijden. Het verkeer nam bij sommige grensovergangen af en bij anderen juist toe.

Goed nieuws was dat voor Nederland niet: de A58 staat bekend als een fragiele snelweg, met onder andere de ‘duurste’ files van het land die de economie relatief veel schade berokkenen. Minister Schultz-Van Haegen (Infrastructuur en Milieu, VVD) antwoordde op Kamervragen dat het om een „gewenningsperiode” ging. Het ministerie verwijst nu naar Rijkswaterstaat die zegt op de snelwegen geen toename te zien. „Maar we monitoren het ook niet specifiek.”

Tolheffing maakt verschil

Peter Potgraven, woordvoerder van de VID, zegt geen redenen te zien waarom de stroom trucks weer zou afnemen.

„Een tol beïnvloedt mobiliteitsgedrag. Als je op een deel van een wegennet wel moet betalen en op een deel niet en je ziet geen verandering, dan kunnen alle ideeën over gedrag de schroothoop op.”

Rondom Baarle weten ze het in ieder geval zeker: er is een toename op de N639. Formeel gezien is dat niet vastgesteld. De VID heeft alleen gegevens van meetpunten op snelwegen, en de volgende verkeerstelling in Baarle vindt dit najaar plaats (vorige uitslag: één truck per minuut). Maar lokale partijen, bestuurders en bewoners zien het al: er is een verschil met vóór de tolheffing. Wethouder Jan van Cranenbroek (CDA): „Natuurlijk speelde het eerder ook al, maar we hebben geconstateerd dat het drukker is geworden. Mijn kantoor zit aan de voorkant van het gemeentehuis. Ik zie het ook.”

Een soort attractie

Deze woensdagmiddag zegt vrijwel iedereen op straat te merken dat het dorp een doorgaande weg naar Zuidoost-Europa is geworden – áls ze door het verkeerslawaai al te verstaan zijn. „Ik sta hier al zestig jaar op de camping”, vertelt een vrouw die niet uit de regio komt. Ze kijkt met een groepje andere vakantiegangers hoe twee trucks vast staan op de Singel. Een man helpt de Hongaarse chauffeur met achteruit manoeuvreren, kinderen kijken gespannen toe. „Zo erg als dit was het nog nooit”, weet de vrouw. Bert Meeuwesen, eigenaar van de schoenenwinkel vlak voor het drukste punt, ziet nog een positieve noot: „Veel bezoekers op terrasjes zien het als een soort attractie.”

Het dorp broedt nu op maatregelen waar ook de provincie aan meehelpt. Het gemeentebestuur kwam eind juli met het idee om de trucks in één richting met een andere route het dorp uit te sturen en werkt daar nu aan. De beste oplossing is echter een rondweg, die al jaren gepland staat maar door één Belg wordt tegengehouden. Bij sommige dorpen in de omgeving is zoiets er al. Marise Onghena: „Alphen heeft zó’n schone rondweg.”