Meisje zwemt als een vent, en ander seksisme in sportverslagen

Sportjournalistiek

Verslaggevers praten anders over sportvrouwen dan over sportmannen. Bij mannen gaat het over prestaties, bij vrouwen over uiterlijk en privéleven.

Bij beachvolleybal gaan vrouwen luchtiger gekleed dan mannen. Tot 2012 mocht de vrouwenbroek niet breder zijn dan 7 centimeter aan de heupen. Boven: Heather Bansley (Canada). Onder: Phil Dalhausser (USA). Foto AFP/ Leon Neal

Zondagavond verbrak de Amerikaanse zwemster Katie Ledecky haar eigen wereldrecord. Ze won goud op de vierhonderd meter vrije slag. Toen NBC-commentator Rowdy Gaines daarop zei „er zijn mensen die zeggen: ze zwemt als een vent”, reageerden fans online gebeten. ‘Als een vent?!’


Wie de Olympische Spelen volgt, hoort voorbeelden genoeg. Volleybalvrouwen die steevast ‘meiden’ heten. Amerikaanse turnsters die volgens een commentator staan te glunderen alsof ze in een winkelcentrum zijn. Zou dat ook over mannen worden gezegd?

Sarah Grieves, taalonderzoeker bij de academische uitgeverij Cambridge University Press, onderzocht of we anders praten over mannen en vrouwen in de sport. Ze bekeek miljoenen mediateksten. Belangrijkste bevinding: het gaat drie keer zo vaak over mannen. En behalve vaker, praten we ook anders over de sportende man en vrouw.

Kleiduifkampioen is ‘vrouw van Chicago Bear’

Zo gaat het volgens Grieves bij vrouwen vaker over hun uiterlijk en privéleven, terwijl bij mannen de nadruk ligt op de sportprestatie. Mannen worden vaker dan vrouwen genoemd in combinatie met woorden als ‘sterk’, ‘groot’, ‘snelst’. Terwijl bij vrouwen woorden domineren als ‘getrouwd’, ‘alleenstaand’, ‘zwanger’, ‘oud’.

De studie maakt onderdeel uit van een veel groter onderzoek naar taal en gender. Cambridge University Press beschikt over een database waarin onder andere miljoenen Engelstalige krantenartikelen, forumdiscussies en teksten uit sociale media zijn opgenomen: het Cambridge English Corpus. Het ‘sportcorpus’, met teksten over sport, bevat ruim 160 miljoen woorden. Grieves benadrukt dat het gaat om een „eerste fase” – vervolgonderzoek is nodig. Onduidelijk is bijvoorbeeld of de conclusies ook gelden voor alleen mediaverslaggeving. Al wijst eerder onderzoeken in die richting. Zo bleek onlangs dat de BBC tijdens Wimbledon 2015 veel meer zendtijd besteedde aan het mannentoernooi.

Wat haar eerste bevindingen betekenen? En of dat verschil erg is? Daar gaat Grieves niet over. Al verbaast het haar niet – het zou mooi zijn als dit de discussie voedt. Grieves, diplomatiek: „Ik luister met nieuwe oren naar de olympische verslaggeving.”

Online is er rond de Spelen inmiddels wel de nodige verontwaardiging over het verschil dat Grieves blootlegt. Als voorbeeld noemt ze de bronzen medaille van Corey Cogdell voor kleiduifschieten. Cogdell is getrouwd met een American-footballspeler van de Chicago Bears. Het nieuwsbericht voor haar medaille verscheen in de Chicago Tribune onder de kop ‘Vrouw van Chicago Bears-speler wint brons’.

Een stroom aan boze reacties volgde: „Hallo! Heeft zij ook een naam?”, „Weg met die seksistische kop”, „Her name is Corey Cogdell. Shove your no-so-subtle sexism where the sun don’t shine”. Een enkeling ziet zelfs een trend, en pleit voor diversiteit: „Een van de vele redenen waarom we meer vrouwen nodig hebben in de pers!”, twittert een boze vrouw.

Ander voorbeeld. Toen de Hongaarse Katinka Hosszú zaterdag een wereldrecord zwom op de 400 meter, schreef NBC-commentator Dan Hicks de overwinning toe aan haar man – die ook haar coach is. Hij kwam kort nadat Hosszú de muur had aangetikt in beeld, waarop Hicks’ commentaar was: „En daar hebben we de man die verantwoordelijk is.”

Twitter avatar ANN_Bamboo Bamboo What will it take for NBC to stop talking about Hosszu’s husband? Even more medals?
Twitter avatar TVMcGee Ryan McGee NBC still focusing on Hosszu’s husband versus her, so everything’s going great. #Rio2016

Maar veel vaker, zegt Sarah Grieves, zijn de verschillen subtieler. En gebruiken we ze ook allemaal. Neem voetbal, zegt ze. „We zeggen ‘vrouwenvoetbal’. Maar niet ‘mannenvoetbal’. Dat klinkt gek toch?” Datzelfde zag Grieves vaker bij wielrennen, golfen, atletiek. De mannelijke variant van de sport is de standaard.

Ook zag ze in haar onderzoek dat het vaker gaat over ‘girls’ en ‘ladies’, dan over ‘boys’ en ‘gentlemen’. Bij mannen komt veel vaker de neutralere term ‘men’ voor.