Escalatie dreigt tussen Rusland en Oekraïne

Mobilisatie Oekraïens leger paraat aan grens Krim; Russische vloot oefent voor de kust.

Russische militairen bij een demonstratie in de stad Sebastopol op de Krim, op 31 juli. Foto: Pavel Rebrov/Reuters

De Oekraïense president Porosjenko heeft donderdag het Oekraïense leger aan de grens met de Krim en in de Donbas in hoogste staat van paraatheid gebracht. Die beslissing volgde op de beschuldigingen van Rusland dat Oekraïne terroristische aanslagen zou willen plegen op de Krim. Het Oekraïense leger houdt sinds woensdag militaire oefeningen in de regio. Rusland kondigde oefeningen aan van de Zwarte Zeevloot voor de Oekraïense kust.

Porosjenko ging donderdag in overleg met zijn veiligheidsadviseurs en buitenlandse vertegenwoordigingen. De VN-Veiligheidsraad benadrukte gisteren na spoedberaad de territoriale integriteit van Oekraïne. Porosjenko wil verder telefonisch overleg met Rusland, Duitsland en Frankrijk,

De vier landen zouden begin september tijdens de G20-top in China bijeenkomen voor nieuw vredesoverleg, maar Poetin noemde dat woensdag „zinloos”.

Ook spreekt Porosjenko met de Amerikaanse vicepresident Biden en de voorzitter van de Europese Raad. Hij riep de OVSE op haar waarnemingsmissie aan de grens met de Krim uit te breiden en toegang te eisen tot het schiereiland.

Over de toedracht van de escalatie tussen Rusland en Oekraïne is nog altijd veel onduidelijk. De Russische FSB claimt „Oekraïense en Russische terroristen” te hebben aangehouden die de Krim wilden binnendringen, en een terreurcel te hebben opgerold.

Russen spreken zichzelf tegen

Volgens Olga Skripnik, directeur van de Crimea Human Rights Group, die sinds de annexatie door Rusland in 2014 rapporteert over de situatie op de Krim, spreekt Rusland zichzelf tegen. „Het ministerie van Defensie spreekt van zeven arrestanten, maar de FSB meldt er vijf”, aldus Skripnik per telefoon uit Kiev. Haar organisatie maakt zich grote zorgen over de situatie van de arrestanten.

Een van hen, Jevgeni Panov, verdween op 6 augustus uit zijn huis in de Oekraïense stad Energodar.

Volgens Skripnik betwijfelt de familie van Panov, die eerder zou hebben gevochten in de Donbas, dat hij vrijwillig die kant op is gegaan. Zijn vrouw heeft aangifte gedaan van „vermissing”. Skripnik en haar collega’s vrezen dat Panov in gevangschap is gemarteld. Een filmpje van de FSB toont Panov met bebloed gezicht. Hij zou inmiddels hebben bekend.

Rusland is al langer bezig met de militarisering van de Krim. Vorige week filmden omwonenden een militaire colonne die met nieuw materieel op weg was van Krasnodar naar Kertsj op de Krim. „Twee dagen later werd het konvooi opnieuw gespot, noordwaarts, richting de Oekraïense grens”, vertelt Skripnik.

De Amerikaanse ambassadeur Geoffrey Pyatt zei geen concrete aanwijzingen te hebben die de Russische claims bevestigen. „Rusland heeft de reputatie valse beschuldigingen te uiten aan het adres van Oekraïne om de aandacht van de eigen illegale daden af te leiden”, aldus Pyatt.

President Porosjenko riep Oekraïense burgers op voorlopig af te zien van bezoeken aan de Krim. De grensposten zijn inmiddels weer open, maar verscherpte Russische controles zorgen voor lange rijen die uren wachten.

Bewuste escalatie

Experts menen dat Poetin een uitstekend moment heeft gekozen om zijn positie te versterken. „De VS zijn bezig met de presidentscampagne, Europa worstelt met Brexit, vluchtelingen en Russische sancties”, zei defensie-expert Pavel Felgenhauer tegen persbureau Reuters. In Rusland zijn volgende maand parlementsverkiezingen. Ook is niet uit te sluiten dat Rusland Oekraïne op stang wil jagen aan de vooravond van de Oekraïense Onafhankelijkheidsdag, 24 augustus.