Dwarslaesiepatiënt beweegt met harnas, maar is ze geholpen?

Geneeskunde

Een intensieve training zou patiënten met een volledige dwarslaesie gevoel en beweging teruggeven. Een Nederlandse arts is sceptisch.

Een 32-jarige vrouw die door een dwarslaesie al dertien jaar verlamd was vanaf haar onderrug, kan na anderhalf jaar intensief trainen haar benen in een loopbeweging heen en weer zwaaien.

De vrouw was een van de acht proefpersonen met een dwarslaesie die in een Braziliaans laboratorium in São Paulo meededen aan een experiment om met hulp van een exoskelet (een harnas met robotische ondersteuning) weer zelfstandig te leren lopen. De resultaten van het onderzoek verschenen donderdag in het wetenschappelijke tijdschrift Scientific Reports.

Het doel was aanvankelijk dat de deelnemers het exoskelet zelf zouden bedienen, met elektrische signalen die werden opgepikt uit hun hersenen. Daartoe kregen ze eerst een intensieve training met een virtual reality-bril die een blik gaf op hun voeten tijdens het lopen. Telkens als een virtuele voet de grond raakte, stuurde de computer een trilsignaal naar de corresponderende arm van de patiënt. Dit diende als voorbereiding op het robotisch ondersteund lopen. De hersensignalen van het virtuele lopen zouden later gebruikt worden voor de aansturing van het exoskelet.

Tijdens een telefonische persconferentie eerder deze week vertelde onderzoeksleider Miguel Nicolelis dat het experiment ineens een andere wending kreeg. „We hadden het totaal niet verwacht”, zei hij, „Maar de patiënten vertoonden na enkele maanden oefenen plotseling tekenen van gedeeltelijk herstel van functies beneden het niveau van de dwarslaesie, zowel in beweging als gevoel.”

Nicolelis toont filmpjes van patiënten die, hangend in een harnas, loopbewegingen maken met hun benen. „Dit zijn mensen die te horen hadden gekregen dat er geen hoop meer was op herstel”, benadrukt hij nog eens.

„Dit is helemaal niet zo spectaculair”, zegt revalidatiearts Henk van de Meent van het Radboudumc in Nijmegen. „Het meeste herstel van de patiënten zit op het niveau van de laesie zelf. Met intensief trainen zul je de functie in die gebieden inderdaad wel iets op kunnen plussen.”

De Braziliaanse onderzoekers hebben een hele batterij aan trainingen op de patiënten losgelaten. Daardoor is niet uit te maken wat nou precies een therapeutisch effect had, zegt Van de Meent. Met opnieuw leren lopen heeft het in ieder geval niets te maken, zegt hij: „Wat we hier zien is een soort spinaal lopen, een automatisch opgewekt looppatroon dat ontstaat vanuit het ruggenmerg.”

Nicolelis wees in de persconferentie ook op de verbetering van de kwaliteit van leven bij zijn patiënten. Gaandeweg kregen ze meer controle over hun blaas en hun stoelgang verbeterde aanmerkelijk. „Ze werden daardoor een stuk zelfstandiger”, aldus Nicolelis.

Dat verbaast Van de Meent evenmin. „Als je meer beweegt, verbetert je darmfunctie ook. Dat geldt voor dwarslaesiepatiënten, maar even goed voor gewoon gezonde mensen. En bedenk dat deze acht patiënten een jaar lang zijn vertroeteld met alle aandacht van de onderzoekers. Daardoor zal hun geestelijke gesteldheid zijn verbeterd, met ook een positieve invloed op hun seksualiteit.”

Nicolelis gelooft er heilig in dat de aanpak werkt. „We zien nog altijd vooruitgang bij de patiënten. Het maximaal haalbare is nog niet bereikt.” Maar de kritiek van Van de Meent klinkt vernietigend. „Dit is geen doorbraak, dit is niet overtuigend, dit geeft geen hoop.”