Duitse Syriëganger met twee passen? ‘Trek de Duitse pas in’

Veiligheidsplan

De Duitse minister van Binnenlandse Zaken reageert met een reeks plannen op de recente terreuraanslagen.

De Frankfurter Buchmesse in oktober 2015. CDU/CSU-ministers uit acht Duitse deelstaten pleiten voor een boerkaverbod om de veiligheid te vergroten. Foto Horacio Villalobos/Getty

De mogelijkheid om Syriëgangers met een dubbele nationaliteit hun Duitse paspoort af te nemen, en discussie met artsen over hun zwijgplicht, om sneller plannen voor terreurdaden te kunnen melden. Het zijn de twee meest omstreden elementen in een groot veiligheidsplan dat de Duitse minister van Binnenlandse Zaken donderdag heeft gepresenteerd.

Het plan van minister Thomas de Maizière is een reactie op recente aanslagen. Twee daarvan zijn gepleegd uit naam van Islamitische Staat. „De terreurdreiging is hoog”, had De Maizière woensdag gezegd. En donderdag: „Veel mensen maken zich zorgen over nieuwe aanslagen. Niemand kan absolute veiligheid garanderen, maar we moeten doen wat mogelijk is.”

De Maizière kwam met een reeks plannen: enkele duizenden agenten erbij, verandering van het asielrecht om sneller uitzetting mogelijk te maken, meer specialisten om te controleren wat er op internet gebeurt, stroomlijning van de speciale antiterreureenheden, strafbaarstelling van het sympathie proberen op te wekken voor terreur.

Volgens officiële cijfers zijn 820 mensen vanuit Duitsland naar Syrië en Irak vertrokken. Ongeveer eenderde is alweer terug, 140 mensen zijn omgekomen. De Maizière wil harder kunnen optreden tegen Syriëgangers. „De Duitsers die deelnemen aan strijdhandelingen in het buitenland voor een terroristische militie en die ook een andere nationaliteit bezitten, moeten in de toekomst hun Duitse nationaliteit verliezen”, zei De Maizière bij de presentatie van zijn plannen.

In Frankrijk was een soortgelijke maatregel voorgesteld na de aanslagen in Parijs in november 2015. Na fel protest is dit plan een paar maanden later ingetrokken. De Maizière, lid van de CDU van bondskanselier Merkel, zei te verwachten dat over de paspoorten een stevig debat zal ontstaan met de sociaal-democratische coalitiegenoten van de SPD.

Zwijgplicht artsen

De Maizière zei dat hij met artsen wil praten over hun zwijgplicht. Hij maakte duidelijk dat hij het principe niet wil aantasten, maar wel naar mogelijkheden zoekt om eerder actie te ondernemen als een arts hoort over gewelddadige plannen.

Volgens het huidige recht vervalt de zwijgplicht wanneer een arts concrete informatie krijgt over waar en wanneer een geplande misdaad die anderen in gevaar brengt, zal plaatsvinden. Artsen die dat soort informatie hebben en niet doorgeven aan de politie, riskeren een gevangenisstraf van een jaar.

Zeker twee daders van de vier recente aanslagen – de Syriër die een zelfmoordaanslag namens IS deed in Ansbach en de Iraanse Duitser met extreem-rechtse sympathieën die in München negen mensen doodschoot – waren behandeld wegens psychische problemen.

Het idee om de medische zwijgplicht juridisch af te zwakken, stuitten woensdag meteen op felle kritiek van de kant van artsen. Die stelden dat de huidige regels voldoende garanties bieden.

Wensenlijst

Vrijwel gelijktijdig met de plannen van De Maizière hebben acht CDU/CSU-ministers van Binnenlandse Zaken van de deelstaten een ingrijpende lijst van wensen laten uitlekken die volgende week ondertekend zou moeten worden. De lijst gaat verder dan de brede coalitie van CDU en SPD zou willen gaan.

Zo zou de mogelijkheid om twee paspoorten te hebben, moeten worden afgeschaft. Dat is „een grote belemmering voor integratie”, aldus de acht deelstaatministers. Een regeringswoordvoerder in Berlijn wees dit element woensdag direct van de hand. De SPD, die veel kiezers heeft onder Duitsers met een migratieachtergrond, heeft zich altijd sterk gemaakt voor de mogelijkheid van een dubbele nationaliteit. SPD-leider Gabriel zei donderdag: „Afschaffing van het dubbele staatsburgerschap is niet te doen met de SPD.”

De CDU-ministers uit de deelstaten pleiten ook voor een boerkaverbod (waartegen De Maizière meteen nee zei), meer videocamera’s in de openbare ruimte, uitwijzing van niet-Duitse haatpredikers, ruimere toegang van inlichtingendiensten tot data van internetproviders, en de mogelijkheid voor de diensten om ook al tegen veertienjarigen een onderzoek te beginnen.

Veel commentatoren plaatsen het plan van De Maizière en de wensenlijst van zijn regerende partijgenoten in de deelstaten in het licht van de verkiezingen. Dit najaar wordt er gestemd in Mecklenburg-Voorpommeren en in Berlijn, volgend najaar zijn er landelijke verkiezingen.

Hardliners binnen de CDU als De Maizière en minister van Financiën Schäuble willen zich op het thema veiligheid duidelijker onderscheiden van de SPD en geen ruimte laten voor de snel groeiende anti-immigratiepartij Alternative für Deutschland, schrijft Spiegel Online.