Chinezen hebben liever zakenman Trump dan Clinton in het Witte Huis

China Sinds het bezoek van Nixon in 1972 dealen de Chinezen liever met een Republikeinse dan met een Democratische Amerikaanse president. Met Trump denken de parkbezoekers in Shanghai beter zaken te kunnen doen dan met Clinton, die wel weer over mensenrechten zal beginnen.

Foto Reuters

China afkraken, het hoort bij Amerikaanse presidentsverkiezingen als een wok in een Chinese keuken. Maar in de sprekershoek van het Shanghaise Fuxingpark weten de krant lezende pensionado’s, de studenten met hun nieuwsapps en de toevallige passanten met radiootjes, dat de anti-Chinese retoriek dit jaar in toon en hardheid verschilt van eerdere campagnes.

Trump en „Hillary” – haar achternaam wordt hier zelden vermeld – hebben allebei de anti-Chinakaart getrokken. Trump deed dat deze week opnieuw in Detroit in een toespraak over zijn economische plannen en Clinton volgt deze donderdag met een toespraak over haar toekomstige economische beleid. China is het enige buitenland dat in het verkiezingsspektakel een rol speelt en de VS is het enige buitenland waarin Chinezen werkelijk geïnteresseerd zijn.

„Als Trump echt wordt verkozen, is dat heel slecht voor de wereldhandel en speciaal onze economie en is ook echt het sluitende bewijs dat Amerikanen geen hersens hebben”, zegt de pas gepensioneerde leraar Zhang Sheng, die hier in de schaduw van de standbeelden van Marx en Engels zijn matineuze taichi-oefeningen doet en vervolgens met zijn vrienden de wereld doorneemt. „Als zo’n dwaas verkozen wordt, zijn wij binnen twintig jaar het machtigste land ter wereld, heel simpel”, voorspelt Zhang breed grijnzend.

Park waar Mao de benen strekte

De sprekershoek in het 107-jaar oude park, waar Mao in zijn Shanghaise tijd de benen strekte en de oprichters van de Communistische Partij elkaar in het geheim ontmoetten, is een perfecte locatie om politieke stemmingen te peilen. Het is een verzamelplaats van nieuwsjunkies, bijna allemaal luid pratende mannen die over alles een mening hebben. Alleen als de vraag gesteld wordt of het niet tijd wordt voor Chinese verkiezingen, gaan de monden dicht.

„Het is dit jaar ook veel spannender dan House of Cards en The Apprentice. Daarom volgt iedereen dit jaar de verkiezingen veel intensiever dan vier of acht jaar geleden”, weet een jongeman die alleen zijn achternaam Yang noemt en „iets in business” studeert.

Het verkiezingsnieuws uit Meiguo (‘Mooi land’, zoals Amerika in het Chinees wordt vertaald) wordt deze ochtend gedomineerd door Trumps toespraak in Detroit. In de analyses wordt erop gewezen dat veel Trump-producten, zoals vlaggetjes, T-shirts en Teddy-beren in China worden gemaakt, net als Trump-dassen en overhemdknopen.

‘Met Trump valt te dealen’

Kern van Trumps plan om Amerika weer groot en sterk te maken, is zijn aanpak van „illegale” Chinese handelspraktijken, de „manipulatie” van de wisselkoers en de „diefstal van miljoenen Amerikaanse banen”. Dat Amerikaanse bedrijven enorm hebben geprofiteerd van China’s economische opmars en Amerikaanse consumenten van goedkope, in China gemaakte producten, bleef buiten zijn beschouwing.

„Eenmaal verkozen als president keren kandidaten terug naar het middenpad, het is niet realistisch te denken dat Trump zijn eigen economie gaat vernietigen door grote conflicten met ons aan te gaan”, meent Xing Yu, een voormalig ingenieur.

En, zelfverzekerd:

„Trump is namelijk een zakenman, en die zijn pragmatisch en hebben geen harde, politieke opvattingen. Wij kunnen altijd een deal met hem sluiten. Daar zijn wij ook heel goed in.”

Trump mag zich een superonderhandelaar wanen, de politieke en economische top van China heeft het wheelen and dealen tot hoge kunst verheven.

Trump is hier in het Fuxing Park opmerkelijk populair en dat heeft veel te maken met zijn rijkdom. Wie (super)rijk is geworden, mag rekenen op veel status in het op geld verdienen georiënteerde China. Wat hij zegt, doet minder terzake.

„Hij is een Republikein en met Republikeinen kunnen Chinezen beter omgaan dan met linkse en liberale Democraten. Het was de Republikeinse president Nixon die in 1972 als eerste op bezoek kwam in Beijing en China”, brengt Xing, een vitale zeventiger, in herinnering. Hij stond langs de kant bij de rijtoer van Nixon door Shanghai. Nixon, gevolgd door de Republikeinen Reagan, Bush senior en Bush junior worden ook in de Chinese media gezien als „vrienden van China”.

‘Hillary is een havik’

Correspondent Oscar Garschagen peilt de stemming in Fuxing Park.

Correspondent Oscar Garschagen peilt de stemming in Fuxing Park.

Over Democraten als Carter, Clinton en Obama werd en wordt vanwege hun uitgesproken kritiek op het Chinese autoritaire politieke systeem aanzienlijk negatiever gepraat en geschreven. „Ik verwacht dat president Hillary Clinton voor China een nog groter probleem zal zijn dan president Trump”, analyseert Leng Yunyi, een amateur-historicus die met een grote kwast en water de zwierige karakters op de tegels schildert.

Hij oogst veel bijval. Hillary is met Obama de bekendste Amerikaanse politicus in China, zij figureert als minister van Buitenlandse Zaken al jaren in het belangrijkste tv-nieuws en op de voorpagina’s als een critica van China en wordt neergezet als een Amerikaanse havik.

„Het eerste wat zij zal doen is China’s opmars proberen tegen te houden. Trump is een isolationist, Hillary is een internationalist die ook de oorlog in Irak heeft gesteund”, zegt de jonge student Yang. Dat klinkt als een echo van de commentaren in het Volksdagblad en de Krant voor het Volksbevrijdingsleger, de partij- en legerkranten die hier ook in de vitrines hangen.

Mensenrechten

Alle commentaren en analyses in de staatspers wijzen er op dat Chinese leiders vrezen dat „president Clinton” mensenrechten en de Zuid-Chinese Zee boven aan de Amerikaanse-Chinese agenda zal plaatsen en tegelijkertijd ook de militaire banden met Japan, Vietnam en de Filippijnen zal verstevigen. Zij was immers de co-architecte van het Amerikaanse „keerpunt naar Azië”–beleid.

In Chinese optiek is deze pivot de oorzaak van de verslechtering van de Amerikaans-Chinese relaties met al zijn complexe, overlappende belangen en tegenstellingen. Het enige voordeel van een eventueel presidentschap van Clinton is dat zij – net als Trump – tegen het Trans-Pacifische Partnerschap is, een vrijhandelsverdrag waarover de VS onderhandelen met nagenoeg alle Oost-Aziatische landen behalve China.

Voor oud-leraar Zhang Sheng in het Fuxingpark maakt het uiteindelijk niet uit wie er president van de VS is. Bij een van de laatste, echte muurkranten van Shanghai zegt hij:

„Ach, wij zijn groot en sterk genoeg om met Trump om te gaan en van Hillary hebben we niets te vrezen. Wij hebben in 1997 toch ook Hongkong afgepakt van de Iron Lady. En Hillary komt niet in de buurt van Thatcher.”