‘Overheden moeten sneller reageren op ICT-ontwikkelingen’

Als overheden te lang wachten met regels invoeren, wordt het vaak kostbaarder, stelt het Centraal Planbureau.

Leerlingen bekijken de werking van een 3D printer op de ‘School voor de toekomst’ tijdens een pilot op de Jozefschool in Culemborg. Robin van Lonkhuijsen / ANP

Overheden moeten sneller reageren op ICT-ontwikkelingen in de markt. Ze wachten nu te vaak tot er meer duidelijkheid komt over een nieuwe technologie of hoe die zich ontwikkelt. Dat stelt het Centraal Planbureau (CPB) donderdag in een rapport. Als overheden te lang wachten met regels invoeren, wordt het volgens het CPB vaak lastiger en kostbaarder.

ICT speelt een steeds centralere rol in de economie, zo schrijft het Centraal Planbureau dat voorbeelden noemt zoals robots en blockchain technologie. Het Centraal Planbureau somt positieve gevolgen van de “nieuwe generatie” ICT-bedrijven op. Zo leveren die veel economische mogelijkheden voor efficiëntere productie en nieuwe diensten op.

Techbedrijven roepen echter ook vaak “vragen op”, aldus het CPB, zoals:

“Waarom stellen we aan hotels andere eisen dan aan verhuurders via Airbnb? Is het maatschappelijk wenselijk dat UberPOP aan dezelfde regels voldoet als reguliere taxidiensten?”

Het Centraal Planbureau spreekt over een tijd waarin er sprake is van “veel minder houvast” voor beleidsmakers, omdat ze door nieuwe technologieën minder hebben aan hun beleidservaring. Het CPB onderstreept het belang van toch tijdig ingrijpen. “Technologische ontwikkelingen gaan snel, terwijl de gevolgen voor publieke belangen onduidelijk zijn.” Worden persoonsgegevens bijvoorbeeld wel voldoende beschermd?, zo vraagt het CPB zich af. Te laat ingrijpen kan daarnaast erg prijzig worden, bijvoorbeeld als bij miljoenen sites pas achteraf de beveiliging moet worden aangepast.

Optimaal beleid

De beste vorm van beleid hangt volgens het CPB af van de onzekerheid over de technologie. Zo bestaat er technologieneutraalbeleid, dat geen technische eisen stelt aan producten of diensten. Handig, volgens het CPB, voor technologische ontwikkelingen waar veel onduidelijkheid over is zoals blockchain of het internet der dingen. Daarbij zijn bijvoorbeeld machines, auto’s, thermostaten, en koelkast online aangesloten.

Een andere optie is het opstellen van regels met technologische specificatie-eisen, zoals in de taxiwet. Dat geeft meer duidelijkheid voor bedrijven en leidt tot efficiëntere controle op de naleving door de overheid, aldus het CPB. Het nadeel is weer dat regelgeving achterhaald kan raken door technologische ontwikkelingen. Soms kan de overheid op lokaal of regionaal niveau experimenteren met beleid, adviseert het Centraal Planbureau ook, zoals bij zelfsturende auto’s of Uber.