Wageningse muggenval op zonne-energie dringt malaria terug

De vallen zijn nog wel relatief duur: ongeveer tien euro per persoon per jaar.

Een malariamug in het Centre for Clinical Malaria Studies in Nijmegen. Foto Hollandse Hoogte / Frank Muler

Minder malaria dankzij muggenvallen op zonne-energie. Dat is de hoopvolle uitkomst van een proef die wetenschappers onder leiding van de Wageningse entomoloog Willem Takken woensdag in het medisch-wetenschappelijke tijdschrift The Lancet publiceren.

In anderhalf jaar tijd brachten de ruim 4.000 vallen de populatie van de belangrijkste malariamug op het Keniaanse eiland Rusinga met 70 procent terug.

Malaria-infectie onder bewoners van huizen die waren uitgerust met zo’n val nam af met 30 procent. Rusinga is een eiland in het Victoriameer met ongeveer 25.000 inwoners.

De val trekt muggen aan met een cocktail van vijf lokstoffen die de menselijke lichaamsgeur nabootsen. Daarnaast is de stof 2-butanon toegevoegd, als vervanger van koolzuurgas, waar muggen op af komen. Een ventilator zuigt muggen die in de buurt van de val komen naar binnen, waarna ze in een vangnet belanden. Hierin gaan ze dood door uitdroging. De benodigde stroom komt van een zonnepaneel op het dak van het huis.

De onderzoekers hopen hiermee een milieuvriendelijk alternatief te hebben voor de bestrijding van malaria, in aanvulling op het gebruik van geïmpregneerde klamboes en insecticidenbehandeling van huizen. De vallen zijn nog wel relatief duur: ongeveer tien euro per persoon per jaar. Maar voor deelnemers zit er een extra bonus aan de installatie van de elektrische muggenval. Het zonnepaneel levert namelijk ook energie voor twee ledlampen waarmee bewoners hun huis kunnen verlichten en het verschaft stroom voor het opladen van een mobiele telefoon.

De muggenvallen waren vooral effectief tegen Anopheles funestus, dat is op Rusinga de belangrijkste verspreider van malaria. Maar er zijn meer soorten muggen die malaria kunnen overbrengen, met in Afrika de soort Anopheles gambiae als belangrijkste. En juist op deze soort leek de muggenval geen vat te krijgen. Dat kan een verklaring kan zijn waarom het aantal malaria-infecties op Rusinga niet zo snel daalde als het aantal rondvliegende muggen. Met een aangepaste mix van geurstoffen hopen de onderzoekers de val ook geschikte maken voor andere gevaarlijke malariamuggen.