Berlijn maakt Duitsland armer, als enige Europese hoofdstad

Foto AFP

“Berlin ist arm, aber sexy.” Die trotse uitspraak in een tv-interview leverde de Berlijnse burgemeester Klaus Wowereit in 2004 veel kritiek op: is het slim je stad zo te promoten, kun je niet beter meer werk maken van armoedebestrijding?

Twaalf jaar later klopt dat beeld nog steeds, zo blijkt uit een onderzoek van het Keulse Institut der deutschen Wirtschaft, op basis van cijfers van statistiekbureau Eurostat: als enige Europese hoofdstad drukt Berlijn de welvaart van Duitsland als geheel. Zonder Berlijn zou het land per inwoner 0,2 procent rijker zijn. De stad kent relatief veel werklozen en weinig grote bedrijven, en dat wordt niet gecompenseerd door de opkomst van techbedrijven zoals Soundcloud en de groeiende populariteit onder toeristen.

Die 0,2 procent is zelfs geflatteerd, schrijven de onderzoekers in een toelichting. Zonder de speciale ‘hoofdstad-toelage’ die de stad ontvangt zou het getal nog hoger uitvallen.

Deze uitkomst illustreert mooi hoe Duitsland verschilt van de rest van Europa, schrijven de onderzoekers:

“De lage economische status van Berlijn is ongebruikelijk voor Europa, maar typerend voor Duitsland. Het feit dat de middenklasse sterk aanwezig is op het platteland, zelfs nu nog, is één van de unieke kenmerken van de Duitse economie.”

Welke hoofdsteden zijn het belangrijkst voor hun land? Athene blijkt de koploper, met ruim eenderde van de Griekse bevolking en verreweg de meeste start-ups en zware (scheepvaart)industrie. Zonder Athene zouden de Grieken pakweg 20 procent van hun welvaart inleveren.

Zonder Parijs zou Frankrijk per inwoner zo’n 15 procent armer zijn: klassieke industriegiganten als Total en Renault zijn er gevestigd, maar ook veel verzekeraars en banken. Voor Londen, met zijn grote financiële sector, geldt een soortgelijk verhaal: zonder de hoofdstad zou het VK 11,2 procent armer zijn.

Nederland blijkt, niet verrassend, best op Duitsland te lijken: Amsterdam is met zijn toerisme en financiële sector belangrijk, maar het zwaartepunt ligt vooral in de Randstad als geheel. De toegevoegde waarde van Amsterdam is 4,8 procent.