‘Yuri liet ons geen andere keus’

Olympische Spelen 2016

Elf jaar na zijn eerste Europese titel stond Yuri van Gelder eindelijk op de Spelen. Nu is hij weggestuurd wegens het overtreden van de regels.

Turner Yuri van Gelder plaatste zich afgelopen zaterdag in de Rio Olympic Arena voor de finale. Na afloop ging hij tegen de afspraken in de stad in en dronk alcohol. Foto Sander Koning/ ANP

Turner Yuri van Gelder is maandag in Rio de Janeiro uit de Nederlandse olympische ploeg gezet wegens alcoholgebruik. Van Gelder is teruggetrokken uit het turntoernooi en zal maandag niet uitkomen in de toestelfinale op ringen. Hij is per direct naar huis gestuurd.

Van Gelder had na de kwalificatie op zaterdag het olympisch dorp verlaten en was, tegen de afspraken in, diep in de nacht teruggekeerd. Bovendien had de turner, in strijd met de huisregels, alcohol gedronken.

De ploegleiding, onder aanvoering van technisch directeur Hans Gootjes van de turnbond, vond Van Gelders uitstapje onacceptabel en meldde dat bij chef de mission Maurits Hendriks. Die legde hem de zwaarste sanctie op en stuurde de ringenspecialist per direct naar huis. Hendriks over zijn besluit: „Het is een zeer moeilijke beslissing geweest voor ons om te nemen. Ik vind het vreselijk voor Yuri, maar dit gedrag is ontoelaatbaar. Dat hoort niet bij deelname aan de Olympische Spelen of welk sport evenement dan ook. Onze sporters hebben een voorbeeldrol en daar past dit gedrag absoluut niet bij. We hebben Yuri erop aangesproken en hij heeft toegegeven dat hij die ochtend pas is teruggekeerd in het dorp. Yuri heeft ons geen andere keuze gelaten.” Daarmee verloor Van Gelder ook zijn finaleplaats.

Hendriks legt in de schriftelijke verklaring over Van Gelders vertrek uit hij de regels handhaaft: „Sportief is dit een aderlating maar bij een dergelijke overtreding van de geldende waarden binnen TeamNL hebben we geen andere keuze. We staan voor samen excelleren met respect voor alle afspraken en regels.”

Van Gelder heeft een Braziliaanse vriendin, die zaterdag op de kwalificatiedag in Rio de Janeiro was gearriveerd. Na afloop van de wedstrijd zou Van Gelder haar gaan opzoeken, zei hij in de mixed zone. Hij zag er naar uit, liet hij merken. Nu blijkt dat uitstapje hem fataal te zijn geworden. Juist met haar heeft de turner alcohol gedronken.

Wederom in de fout

Is de 33-jarige Van Gelder hardleers of mist hij zelfdiscipline? Feit is dat hij wederom in de fout gegaan is. Nadat de turner in 2009 bij een dopingcontrole werd betrapt op cocaïnegebruik volgde een jaar later bij zijn rentree een vlucht van de WK turnen in Rotterdam. De ware reden heeft hij nooit verteld, maar het gonsde destijds van geruchten over herhaald cocaïnegebruik. Van Gelder heeft die beschuldiging altijd krachtig tegengesproken.

Tijdens zijn schorsing hield Van Gelder zich evenmin aan de regels. Hij mocht als gestrafte geen trainingen onder hoede van de turnbond bijwonen. In de praktijk bleek hij in een zaaltje in Rosmalen te worden getraind door de voormalige vrouwenbondscoach Boris Orlov. De gemeente Den Bosch had hem in stilte de helpende hand toegestoken.

Dan de menselijke kant van het verhaal. Van Gelders positieve dopingtest lijkt een diepere oorzaak te hebben. Van Gelder was verslaafd aan cocaïne. Om herhaling te voorkomen werd de turner tijdens zijn schorsing opgenomen in een Schotse afkickkliniek nabij Edinburgh.

Nooit meer op het podium

Na zijn rentree ging het sportief allesbehalve naar wens. Van Gelders turncarrière stagneerde. Hij bleef in Nederland bekend onder zijn bijnaam de Lord of the Rings, maar internationaal moest hij een stapje terug doen.

Sinds zijn ontslag uit de afkickkliniek heeft Van Gelder nooit meer een podiumplaats op een EK of WK behaald. En dat terwijl hij daarvoor aan de ringen tot de wereldtop behoorde. Zie zijn palmares: één keer wereldkampioen (2005) en drie keer Europees kampioen (2005, 2008 en 2009). De kenners zeiden: hij is voorbijgestreefd door een nieuw generatie turners. Anderen beweerden dat in de jurering zijn verleden meewoog.

De vele sportieve tegenslagen brachten Van Gelder niet uit zijn evenwicht. De ringenspecialist bleef als dertiger hardnekkig en gedreven grote successen nastreven, misschien wel tegen beter weten in. De tragiek van zijn straf in Rio is dat van Gelder deelname aan de Olympische Spelen jarenlang bijna manisch nastreefde.

Het lukte steeds weer niet. Tot de Brit Mitch Fenner in 2012 bondscoach werd en een nationaal team optuigde dat sterk genoeg bleek om plaatsing van de Olympische Spelen in Rio de Janeiro af te dwingen.

Van Gelder kreeg vanwege zijn specialisme als ringenturner een kans op een plek in de olympisch turnploeg. Eindelijk, eindelijk, bereikte hij waar hij zoveel jaren voor gestreden had.

Op de valreep in de finale

Zijn olympisch debuut resulteerde niet in hetgeen waarop Van Gelder gehoopt had. Op de valreep, als achtste en laatste, plaatste hij zich voor de toestelfinale aan ringen. De kleine, gespierde man kreeg in Brazilië een nieuwe kans om een olympische medaille te winnen. Tot hij zaterdagnacht zichzelf uitschakelde.

Commentaar gaf Van Gelder niet. Dat had hij afgesproken met sportkoepel NOC*NSF. Zijn collega-turners in Rio de Janeiro mogen het incident evenmin publiekelijk becommentariëren. Zowel NOC*NSF als de turnbond heeft besloten zich van een toelichting te onthouden en laten het bij een korte mededeling in een persbericht. Of de maatregel conform de regels is genomen, is op die manier niet te toetsen.

Of deze straf ook het einde van Van Gelders turncarrière betekent, blijft in het persbericht onvermeld. Maar de kans dat de ringenspecialist in de turnhal terugkeert na dit zoveelste incident, lijkt klein.