Indiase activist Sharmila gaat na 16 jaar weer zelf eten

Irom Sharmila

Met haar hongerstaking protesteerde ze tegen het brute optreden van de Indiase veiligheidstroepen in Manipur.

Foto AP

Zestien jaar lang weigerde Irom Sharmila (44) uit de Indiase deelstaat Manipur te eten. Al die tijd kreeg ze onder dwang via haar neus sondevoeding toegediend in een ziekenhuis. Met haar hardnekkige hongerstaking protesteerde ‘de ijzeren dame’ uit Manipur tegen het brute optreden van de Indiase veiligheidstroepen in de even afgelegen als onrustige deelstaat, nog ten oosten van Bangladesh en grenzend aan Myanmar.

Maar nu heeft Sharmila, door Amnestie International beschouwd als een gewetensgevangene, de buitenwereld verrast met haar besluit weer gewoon te gaan eten. En haar haren weer te gaan kammen. Ze wil zelfs de politiek ingaan om haar strijd tegen het militair geweld voortaan op democratische wijze uit te vechten. Ook familieleden en mede-activisten – die haar methode lang niet altijd goedkeurden – tonen zich overvallen door haar plotselinge koerswijziging.

Iedereen gist naar de achterliggende motieven. Heeft Sharmila na zestien jaar ingezien dat haar hongerstaking toch tot niets leidt en dat ze als onafhankelijk politicus meer kan bereiken? Of is ze gewoon verliefd geworden? Onlangs zei ze te zullen gaan trouwen. De gelukkige is vermoedelijk de in Goa geboren schrijver en activist Desmond Coutinho (53, met een Brits paspoort) met wie ze de afgelopen jaren heeft gecorrespondeerd. Heeft hij haar overgehaald?

Net als de andere zes deelstaatjes in het uiterste noordoosten van India is Manipur (2,3 miljoen inwoners) vanaf de jaren zeventig geteisterd door opstanden en interne etnische strijd. Het gevoel te worden verwaarloosd door de regering in Delhi speelt een belangrijke rol bij het streven naar meer autonomie of zelfs onafhankelijk. Net als de noordelijke deelstaat heeft de Indiase regering altijd met harde hand gereageerd: in speciale wetgeving kregen militaire en paramilitaire eenheden verregaande bevoegdheden om bijvoorbeeld huizen binnen te vallen en verdachten zonder waarschuwing neer te schieten. Tegen dat draconische veiligheidsregime wordt al heel lang geprotesteerd in Manipur. Veel meer vrouwen doen dat, niet door in hongerstaking te gaan maar bijvoorbeeld nauwgezet dossier samen te stellen van misdragingen van soldaten en verdwijningen.

Sharmila besloot in november 2000 tot haar hongerstaking, enkele uren nadat bij een bushalte in het dorpje Malom, iets buiten de hoofdstad Imphal, tien burgers door militairen waren doodgeschoten. Enkele dagen later werd ze gearresteerd wegens ‘poging tot zelfmoord’, een strafbaar vergrijp in India. In die situatie veranderde de afgelopen zestien jaar eigenlijk niets.

Maar dinsdag kwam ze op borgtocht vrij. Om half elf, volgens de live blog van The Hindu, verlaat ze het ziekenhuis van Imphal om naar de rechtbank te gaan. Om 11.35 uur vraagt ze de rechter de aanklachten (van poging tot zelfmoord) tegen haar te laten vallen. De rechter zegt dat dat alleen kan als ze schuld bekent. Maar dat weigert ze: ze heeft niets verkeerd gegaan.

Om tien voor twaalf, nog voordat getuigen worden gehoord, wenst de rechter haar alle succes toe bij het verwezenlijken van haar politieke aspiraties. Later in de middag stelt de rechtbank de borgsom vast op 10.000 rupees, 135 euro. „Ik heb zestien jaar gevast en er niets mee bereikt. Ik wil op een andere manier actie voeren, een waarbij ik in het strijdperk zal treden tegen de Eerste Minister van de staat”, zegt Sharmila, verwijzend naar de deelstaatverkiezingen in Manipur, volgend jaar.

„Ik ga de politiek in want men noemt mij de IJzeren Dame van Manipur, en die naam wil ik eer aandoen.”