Recordbedrag voor Paul Pogba: 105 miljoen. Maar waarom?

Voor het eerst in twintig jaar is de hoogste transfersom weer betaald door een Engelse club. Manchester United aasde al weken op de Franse middenvelder Paul Pogba en betaalt daar nu minstens 105 miljoen euro voor aan Juventus.

Paul Pogba in het shirt van Frankrijk tijdens de kwartfinale van het voorbije EK voetbal. Naar verluidt betaald Manchester United 89 miljoen pond (105 miljoen euro) voor Pogba, die overkomt van Juventus. Franck Fife/ANP

Engelsman Alan Shearer was als speler een veelscorende spits die zijn doelpunt nog op een ouderwetse manier vierde. Hollend vanaf het doel, met één arm in de lucht gestoken, zijn shirt netjes in de broek. Misschien niet de meest glamoureuze voetballer, maar in 1996 wel de duurste ter wereld. Newcastle United nam hem die zomer voor 15 miljoen pond over van Blackburn Rovers. Binnen twee uur verkocht de club 500 nieuwe shirts met zijn naam erop. Totale gekte, voor de begrippen van toen.

105 miljoen

Voor het eerst in twintig jaar is de hoogste transfersom weer betaald door een Engelse club. Zij het voor een zes keer zo hoog bedrag als in 1996 voor Shearer werd neergeteld. Manchester United aasde al weken op de Franse middenvelder Paul Pogba en betaalt daar nu minstens 105 miljoen euro voor aan Juventus. Afhankelijk van sportieve prestaties komt daar nog eens 5 miljoen bij.
Met de deal heeft United de hegemonie van Real Madrid doorbroken, dat deze eeuw alle (vier) de transferrecords vestigde. De Galácticos van voorzitter Florentino Pérez hadden tot het voorbije weekeinde met Gareth Bale de duurste speler: hij werd in 2013 door Tottenham Hotspur voor 84 miljoen pond verkocht aan Real Madrid.

Dit kan Pogba met een bal:

De nood aan titels

Wat drijft United? De waarde van een voetballer is allang niet meer een taxatie die voortvloeit uit zijn prestaties in het verleden in combinatie met verwachtingen voor de nabije toekomst. Meer dan dat alleen hangt de waarde samen met de nood aan titels bij topclubs. Instituten met aanhang wereldwijd voor wie gebrek aan succes onverteerbaar is.

Terugslaan na magere jaren

Zoals Real Madrid met het aantrekken van Cristiano Ronaldo (94 miljoen euro in 2009) tegenwicht wilde bieden aan de opmars van Lionel Messi bij Barcelona, heeft United de dringende behoefte om terug te slaan na magere jaren onder David Moyes en Louis van Gaal. Afgelopen seizoen won de laatste dan wel de Engelse beker, maar de vijfde plek betekende geen plaatsing voor de Champions League. United-onwaardig.

Grotesk, maar er is geld zat

Dan kom je dus, als nieuwe United-coach José Mourinho, bij Pogba uit. Een onverzettelijk krachtmens dat in staat is om zichzelf eigenhandig door een defensie te loodsen, inclusief verwoestend schot. Misschien wel de perfecte troef om 700 miljoen United-sympathisanten tevreden te houden.

Dan nog klinkt 110 miljoen euro absurd. Grotesk bijna. Je zou er drie keer de zeldzame Ferrari 250 GTO Berlinetta voor kunnen kopen, zes keer het voormalige landgoed van David Beckham of twee keer het zelfportret van Vincent van Gogh (de versie zonder baard). Maar tegelijkertijd was het een kwestie van tijd dat Engelse clubs weer meedoen bij het bieden voor een speler van het kaliber ‘duurste ooit’, nu zij profiteren van de nieuwe tv-deal die deze zomer ingaat.

Samen verdienen clubs in de Premier League 5,1 miljard pond (6 miljard euro) over drie seizoenen, een stijging van 70 procent ten opzichte van de periode 2013-2016. Alleen al aan betalingen van buitenlandse zendgemachtigden verdienen de clubs elk 47 miljoen pond per jaar. Los van de 255 miljoen pond die ze gemiddeld per club in drie jaar verdienen.

Hoe beter een club presteert, hoe meer tv-gelden. Voor Manchester United is de transfer van Pogba daarom ook een rekensom. Toen de club in het seizoen 2013-2014 geen Champions League speelde, scheelde dat 38 miljoen pond aan tv-gelden en kassa-inkomsten op wedstrijddagen. De voorbije seizoenen presteerde de club niet veel beter, hetgeen miljoenen euro’s aan inkomsten scheelt. Wie de materie simplificeert, zou kunnen stellen dat Pogba de inkomstenderving moet tegengaan, als motor van een machine die opnieuw op gang moet worden gebracht. Spelers zijn misschien waard wat de gek ervoor geeft, maar de gek gaat behoorlijk berekenend te werk.

De gevolgen van zulke transfers zijn niet gering. Als het in Engeland regent, druppelt het elders. Toen de transfer van Pogba al aanstaande was, telde zijn club Juventus al 90 miljoen euro neer voor spits Gonzalo Higuaín van Napoli. Die transfer had weer tot gevolg dat Napoli informeerde bij Ajax voor Arek Milik. De Pool verkaste voor 32 miljoen euro naar Napels, ook al meldde Ajax eerder dat de Pool niet meer te koop was. Kon zijn, maar ook Marc Overmars, Ajax’ directeur voetbalzaken, weet dat sommige geldstromen te verleidelijk zijn om te negeren.

Sponsordeals

Waar de oorspronkelijke miljoenen vandaan komen? Bijvoorbeeld van de deal die United sloot met shirtsponsor Adidas (750 miljoen pond voor 10 jaar), een Zuid-Koreaans schoenenmerk dat Uniteds logo gebruikt en al die voetbalfanaten die in Azië live de wedstrijden van de Engelse Premier League kijken. Tijdens de recente trip naar China poseerden Wayne Rooney, Ander Herrera en aankoop Henrikh Mkhitarian met jerrycans benzine van Gulf, met daarop het logo van United. Grote kans dat ook Pogba straks poseert met een product van verre. Noedels uit Indonesië bijvoorbeeld, die ook met het logo van zijn club worden aangeprezen.
Om die sponsorgelden te blijven innen, moet United zijn imago als succesvolle club recht doen. De komst van Shearer naar Newcastle United in 1996 leidde hooguit tot de verkoop van meer shirts, maar in het huidige tijdperk staan er belangen op het spel die reiken tot de andere kant van de wereld. In dit circus zijn grenzen allang vervaagd. Als ze er nog zijn.