Ook in Rio liggen Russen onder vuur

Doping

Bij elke medaille vieren Russen aan de Copacabana hun eigen feestje „Jammer dat er een sfeer omheen hangt van doping en politiek.”

De manshoge matroesjka’s voor het Rusland Huis in Rio zijn voer voor olympische selfiemakers. Foto Sitdikov/Sputnik

Het uitzicht is oogverblindend - dat kun je wel aan de Russen overlaten. De hele Copacabana ligt aan de voeten van het tijdelijke Rusland Huis, op de zuidpunt van ’s werelds beroemdste strand waar lome zonaanbidders zij aan zij liggen. Maar op het terrein van de Russen zelf, pal onder Fort Copacabana, is het ’s middags stil. De schaakborden op de tafels blijven onaangeroerd, net als de tap waaruit eigenlijk Baltika-bier moet stromen. Op het podium geeft een omroeper commentaar bij de schermwedstrijden die op een groot doek worden getoond, maar bij twee of drie luisteraars houdt het wel op. „Veel Russische fans zijn thuisgebleven omdat het zo lang onzeker was of onze sporters mee mochten doen”, zegt Jekaterina Oekrioekova, marketingmanager van internetbedrijf Yandex.

Zij is wel in Rio, want er worden zaken gedaan tijdens de Spelen. Maar Rusland – het land, de regering, de olympische sporters - ligt zwaar onder vuur in de internationale sportwereld. Ook in Rio. De onthullingen over systematisch, staatsgesponsord dopinggebruik, in elk geval in Sotsji (2014), zijn rampzalig voor de verhoudingen met de rest van de sportwereld. Tal van sporters en coaches zijn woest dat er een Russische ploeg is toegelaten tot de Spelen.

Topmannen van het IOC en de WADA botsen. Lees: Dopingbestrijders onder vuur in Rio

Zwemicoon Joelia Jefimova, een regerend wereldkampioene met een dopingveroordeling op haar naam, wordt deze week in het olympische bad elke avond ontvangen met onwerkelijk boegeroep en fluitconcerten vanaf de tribunes. Ook maandagavond, toen ze zilver haalde op de 100 meter schoolslag. „Dat zijn geen Braziliaanse fans, de mensen in Rio zijn juist heel vriendelijk voor ons”, zegt Oleg Roemjantsev, directeur van het Rusland Huis. „Waarschijnlijk waren dat Amerikanen, Britten en Australiërs. Juist in die landen zijn ze heel kritisch door die dopingverhalen. Het is zo gepolitiseerd.”

Roemjantsev, die bij het plan voor een huis voor de Russische sportfans in Rio werd geïnspireerd door het Holland Heineken House in Sotsji, gelooft zelf niet dat het vernietigende WADA-rapport over de Russische dopingpraktijken op waarheid berust. „Ik ken die sporters allemaal heel goed, die zouden zich daar nooit mee inlaten.”

In de uitvalsbasis voor de Russische sportliefhebbers – ondanks alles zijn er enkele honderden naar Rio gekomen – brengt de directeur een ode aan Rusland en zijn sportverleden. Manshoge matroesjka’s zijn voer voor olympische selfiemakers bij de ingang van het terrein. Een exclusief gezelschap van Russische sterren in het turnen, zwemmen en schermen staart vanaf kolossale posters de glimmende hal in. Roemjantsev heeft er een klein museum van gemaakt. „Kijk, dit is de bal waarmee Rusland in Londen de olympische volleybalfinale won”, zegt hij. „ En met deze bokshandschoenen wonnen we goud op de Spelen van 1952.”

Spot en beschuldigingen

Ook in Rio valt er al genoeg te vieren - de teller stond dinsdagochtend op tien medailles. Keurig in de top-tien, ondanks de uitgedunde ploeg. Maar de vraag is of de Russen er ook echt van kunnen genieten. Zwemster Jefimova werd maandagnacht zelfs tot op het podium bespot door haar Amerikaanse tegenstandster Lilly King, winnares van het goud. Die had zich kwaad gemaakt over het gebaar dat Jefimova had gemaakt nadat ze in de halve finales de snelste was geweest - ze had glimlachend een vinger opgestoken, als nummer één. „Je steekt je vinger op als nummer één terwijl je bent gepakt als dopingbedrieger?”, schamperde King voor de camera’s van NBC.

De Zweedse Jennie Johansson, die de finale als nummer negen op één plek had gemist, was net zo openlijk op Instagram. „Helaas ben ik negende geworden. In mijn hart en in mijn hoofd zal ik die finale (…) zwemmen, zelfs nu mijn baan is ingenomen door iemand die dat niet verdient”, schreef ze.

Zulke beschuldigingen zijn zeldzaam op de Olympische Spelen. Jefimova zelf kon niet achterblijven met een reactie. „Ik begrijp de mensen die mij niet feliciteren omdat de media volstonden met nepverhalen over mij”, zei ze tegen het Russische persbureau TASS. „Maar tegelijkertijd begrijp ik de buitenlandse sporters niet. Alle sporters zouden boven de politiek moeten staan, maar zij kijken tv en geloven alles wat ze lezen. Ik dacht dat de Koude Oorlog al lang voorbij was. Waarom beginnen we opnieuw, via de sport?”

Het doet de Russen pijn, de manier waarop de sporters worden bejegend. „Het is allemaal gepolitiseerd”, zegt Jekaterina Oekrjoekova in het Rusland Huis aan de Copacabana. „ Al die sporters hebben hun hele leven getraind voor de Spelen. Het is zo jammer dat er een sfeer om hen heen hangt van doping, van politiek.”

Directeur Roemjantsev, die stiekem hoopt dat hij president Poetin kan verwelkomen in zijn huis voor de Russische fans, denkt dat de sporters op hun eigen manier antwoord zullen geven op alle kritiek. „Onze sporters verdienen dit niet. Ik hoop dat ze na deze Spelen worden herinnerd door hun sportieve prestaties en hun medailles, niet door verhalen over doping. Alle Russische sporters die in Rio in actie komen zijn brandschoon. Maar ik weet zeker dat ze extra gemotiveerd zijn om te presteren hier. Niet alleen voor zichzelf, maar voor het hele land. Het gaat hier om nationale trots.”