Nederland is ook online een ‘narcostaat’

Drugs Nederland is wereldwijd koploper in de verkoop van drugs online, stelt nieuw onderzoek. Xtc, wiet, speed: alles wordt per post bezorgd.

Foto ANP

Jim (31, „liever geen achternaam in verband met mijn werkgever”) zit achter zijn laptop en klikt met de muis op de online advertenties van Alpha-Bay. Een lange lijst icoontjes en namen van „drugs en chemicaliën” verschijnen op zijn beeldscherm. Cocaïne, bruine heroïne, crystal meth, lsd, wiet en hasj. Het assortiment van online verkoper ‘Fredthebaker’ is rijk.

„In de aanbieding”: 5 gram speed voor 31,50 euro – exclusief verzendkosten. Snel leest Jim de recensies door. Allemaal positief. „Dit lijkt super goeie shit, dat wil ik wel eens uitproberen.”

Welkom in de wereld van het darkweb. „Cryptomarkten” heten ze in jargon. Websites - verscholen achter een speciale browser voor extra anonimiteit - die wereldwijd handelen in (met name) illegale goederen. Verkopers zitten over de hele wereld: in de Verenigde Staten en Rusland. Frankrijk, Duitsland, India en Nederland. Ze bieden hun producten aan zoals op een advertentiesite als Marktplaats. Betaling geschiedt via digitale munten zoals de bitcoin; er komt geen bankkaart aan te pas.

Drie keer meer transacties

In dit online drugs verkopen is Nederland een koploper. Nederland verdient wereldwijd per hoofd van de bevolking het meest aan de online verkoop van de drugs. De Nederlandse ‘vendors’ zijn verantwoordelijk voor minstens 8 procent van de wereldwijde online maandelijkse drugsomzet. In januari bedroeg die 1,3 miljoen euro.

Favoriete exportproducten: xtc en speed, goed voor driekwart van de Nederlandse online jaaromzet (eenvijfde op het totaal wereldwijd). Dit blijkt uit het rapport ‘Internet-facilitated drugs trade. An analysis of the size scope and the role of the Netherlands’ van onderzoeksinstituut RAND Europe uit Brussel.

In opdracht van het ministerie van Veiligheid en Justitie onderzocht RAND Europe in januari 2016 een maand lang de rol van Nederlandse kopers en verkopers in de online drugshandel op cryptomarkten. Het bureau analyseerde de drugsverkoopdata van de acht actiefste cryptomarkten. Daarnaast spraken onderzoekers met rechtshandhavers. Ze spitten politiedossiers door. En ze deden literatuuronderzoek.

Conclusie: de online handel in drugs floreert, tussen 2013 en 2016 is het aantal drugstransacties via internet verdrievoudigd. De maandelijkse drugsomzet is verdubbeld naar zeker 10,5 miljoen euro. En het aantal drugsadvertenties is verzesvoudigd ten opzichte van 2013.

Opvolgers van Silk Road

Tot 2013 was cryptomarkt Silk Road de populairste website om drugs te bestellen, zegt Stijn Hoorens, onderzoeker bij RAND. Silk Road werd gerund door de Amerikaan Ross Ulbricht, een afgestudeerde scheikundige van in de dertig die schuil ging achter de illustere naam Dread Pirate Roberts, die met zijn website een platform bood aan de handel in drugs, gestolen goederen, wapens en huurmoordenaars.

Screenshot Alpha-Bay

Screenshot Alpha-Bay

De site was jarenlang een verkooppunt, dat massaal (100.000 gebruikers en 4.000 verkopers) gebruikt werd. Ulbricht verdiende naar schatting 200 miljoen euro aan Silk Road. Maar de politie kreeg hem in het vizier, de site werd opgerold, en afgelopen jaar werd Ulbricht veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf. Sindsdien is de online drugshandel versnipperd geraakt. Er zijn tegenwoordig online verkooppunten over de hele wereld.

Momenteel zijn er ruim vijftig cryptomarkten actief, zegt Hoorens. In ruim 60.000 advertenties wordt drugs aangeboden. De meeste zendingen vinden binnen het continent plaats, volgens de onderzoeker. Binnen de Verenigde Staten, Europa, of Australië. Je koopt er xtc, cocaïne, tripmiddelen en heroïne. Meest verkochte product: cannabis - ongeveer eenderde van alle verkochte drugs.

Daarvan is slechts twee procent afkomstig uit Nederland, volgens Hoorens. Want: „Waarom zou je als je in de Verenigde Staten woont wiet uit Nederland bestellen? Je kunt het ook uit Colorado [waar wietverkoop legaal is, red.] krijgen. Bij elke pakketje uit Nederland gaan de rode vlaggen omhoog.” Uitzondering zijn de xtc-pillen uit Nederland. Die worden wel wereldwijd verkocht, volgens de onderzoeker.

Verkopers zijn zeer servicegericht

Een profiel van de kopers en verkopers op de onderzochte cryptomarkten? Man, tussen de twintig en veertig jaar oud en hoogopgeleid. Waarom deze mannen hun drugs via internet bestellen? Het is moeilijk een reden te bedenken om het niet te doen. Hoorens: „Het is goedkoper dan op straat. De kwaliteit is meestal beter. Anoniem. Je hoeft er niet voor de straat op.”

Voor Jim is er nog een andere reden om online zijn drugs te kopen: het speuren ernaar is leuk. Jim: „Soms ben ik er een hele avond aan kwijt. Biertje erbij, en lekker zoeken naar iets nieuws.„

Het doen van zaken gebeurt op basis van „wederzijds vertrouwen”, zegt Hoorens. Verkopers doen er alles aan om het vertrouwen te winnen van hun klanten en zijn „servicegericht”. Hoorens: „Sommige verkopers sturen gratis samples en bij onderschepping van een pakje, wordt er gelijk een nieuwe zending de deur uit gedaan. Ze doen alles voor een goede recensie.”

Ook afzetmarkt voor dealers

Volgens de onderzoeker van RAND maken mogelijk ook ‘traditionele’ drugsdealers gebruik van de online marktplaatsen om drugs te verhandelen. Uit het onderzoek blijkt dat een kwart van de transacties, bestellingen van boven de 900 euro zijn. Dat kan er op wijzen, zegt Hoorens, dat de dealers het internet gebruiken als afzetmarkt voor grotere partijen drugs. Hoorens: „Het is een makkelijke en lucratieve manier voor ze om een extra zakcentje bij te verdienen.”

De politie neemt de online drugshandel serieus, zegt Thomas Aling, woordvoerder van de Landelijke Eenheid van de politie. Volgens de woordvoerder werden in 2015 twaalf onderzoeken naar grootschalige drugshandel op internet gedaan. En er werden meerdere verdachten aangehouden.

De bestrijding van handel in drugs, wapens en kinderporno staat op de „prioriteitenlijst” van de politie, zegt Aling. Rechercheurs speuren „de donkerste hoekjes van internet” af. Agenten onderscheppen pakketjes met drugs. Aling: „We willen de normalisering van het online drugs kopen bestrijden. Achter dat pilletje gaat een hele grimmige wereld schuil.”

Effect politieactie van korte duur

Het is voor Jim geen reden om te stoppen met het online kopen van „obscure tripmiddelen”. Hij gebruikt de websites slechts een paar keer per jaar, zegt hij. En hij logt nooit in vanaf zijn thuisadres, maar via een speciale server. Jim: „Daardoor lijkt het alsof ik vanaf de andere kant van de wereld inlog. Mij pakken ze niet. Ik ben trouwens maar een klein gebruiker.”

Of het oprollen van deze websites nut heeft? Leggen deze acties de onlinehandel aan banden? Deels, zegt Hoorens. „Door zo’n politieactie loopt het vertrouwen tussen de koper en verkoper een deukje op. Even is er wat minder activiteit. En je pakt de dealers een hoop geld af.”

Maar een paar weken nadat de Silk Road werd opgerold waren er al weer een paar sites actief. „De illegale verkoop op internet roei je er absoluut niet mee uit.”