De Sleutelman van Delta Lloyd

Verzekeringen

Delta Lloyd boekte jarenlang fraaie winsten met een scherp beleggingsbeleid. De verzekeraar leunde zwaar op een handige buitenstaander om te kunnen beleggen in Amerikaanse levensverzekeringen. Toen ging het mis.

Amerikaanse gepensioneerden doen stoelyoga. Delta Lloyd belegde via een bedrijf in Bussum in levensverzekeringen van rijke Amerikanen. Foto Getty Images

Zelf weten ze van niets, de welgestelde Amerikanen die de Amsterdamse verzekeraar Delta Lloyd behoorlijk in de problemen hebben gebracht. Ze kennen elkaar niet; waarschijnlijk hebben ze weinig meer gemeen dan hun nationaliteit en het feit dat ze tot de zeer vermogenden van de Verenigde Staten behoren. Ooit sloten ze een levensverzekering af, en die hebben ze ook weer weggedaan.

Het is een typisch Amerikaans verschijnsel. Rijke Amerikanen sluiten vaak een levensverzekering af zodat hun nabestaanden daarvan de erfbelasting kunnen betalen. Als ze toch weer van die verzekering af willen, kunnen ze de polis verkopen aan een belegger. De koper betaalt voortaan de premie. In ruil krijgt hij de uitkering als de verzekerde overlijdt. Deze praktijk heet life settlement. Een Nederlandse naam is er niet, want het gebeurt hier niet.

In de periode 2006-2010 verkopen zo’n 150 Amerikanen hun polis via tussenpersonen in de VS aan Rolsa NV, een klein bedrijf uit Bussum met een team van zes man. In Nederland is het doorverkopen van Nederlandse polissen verboden, maar handelen in Amerikaanse polissen mag wel. Het gebeurt nauwelijks. Sommigen omschrijven het als een cynische handel. Maar het is handel.

De man achter Rolsa is Ramesh Dusoruth, een 46-jarige Brit die in Antwerpen is opgeleid tot econoom en veel zakendoet in Nederland. Life settlements zijn niet zijn enige tak van sport. Hij handelt ook in vastgoed, grondstoffencontracten en derivaten, financiële instrumenten om bijvoorbeeld renteschommelingen mee af te dekken.

Het meeste wat hij doet, gebeurt in experimentele hoekjes van de markt. De grote internationale zakenbanken als Goldman Sachs en JPMorgan weten dat ze hem kunnen bellen als ze iets nieuws bedacht hebben. Dan is Dusoruth er vaak voor in om samen geld te verdienen. Hij werkt in financiële centra over de hele wereld.

In 2006 haalt Dusoruth Delta Lloyd, een van de grootste verzekeraars van Nederland, over om ook te investeren in life settlements. Hij zorgt dan al vier jaar voor derivaten waarmee de verzekeraar zich indekt tegen renterisico’s. Bestuursvoorzitter Niek Hoek en Alex Otto, hoofd van de beleggingsafdeling, kent hij nog van de tijd dat zij bij het Shell-pensioenfonds werkten, een klant van hem.

De Sleutelman

Dusoruth werkt vóór Delta Lloyd, niet bíj. Hij gaat liever zijn eigen gang, en hier kan dat. De verzekeraar vertrouwt deze buitenstaander belangrijke verantwoordelijkheden toe. Dat wordt niet als problematisch gezien. Dusoruth beschikt nu eenmaal over bijzondere kennis, waar Delta Lloyd zijn voordeel mee kan doen.

De samenwerking verloopt uitstekend. Dusoruth wordt de Key Man genoemd, de Sleutelman. Hij is van vitaal belang voor het zeer succesvolle beleggingsbeleid van Delta Lloyd. Dat laat zich samenvatten als ‘scherp aan de wind zeilen’. Delta Lloyd wil zoveel mogelijk beleggen in aandelen, om zoveel mogelijk rendement te halen.

Maar dat kan alleen als alle risico’s goed zijn afgedekt, met derivaten. Op die manier wordt maximaal kapitaal vrijgespeeld om te beleggen in aandelen. Het is allemaal dicht tegen de grenzen van wat de toezichthouder toestaat. En Delta Lloyd is de enige grote verzekeraar die op deze offensieve manier belegt. Maar het werkt: als enige doorstaat het concern de financiële crisis zonder staatssteun. Daar zullen Hoek en Otto altijd trots op blijven.

Dusoruths taak is het uitstippelen van de derivatenstrategie. Hij berekent hoeveel dekking er nodig is, en doet die aankopen vervolgens. Ook leidt hij personeel op dat de derivaten moet beheren.

Tussen 2002 en 2004 krijgt hij 300.000 euro voor zijn diensten. In 2004 bedenkt Delta Lloyd volgens Dusoruth dat het hem voortaan niet meer per transactie wil betalen, maar in de vorm van investeringen: de verzekeraar gaat beleggen in de life settlements van Dusoruths bedrijf Rolsa. Het is een financieel slimmigheidje dat zakenbanken ook toepassen. Op deze manier hoeft Delta Lloyd de vergoedingen voor Dusoruths werk niet meer door de winst- en verliesrekening te laten lopen.

Verdwenen premies

Dusoruth kan eindelijk gaan doen wat hij het liefste wil: zelf op grote schaal beleggen, met de steun van een grote verzekeraar. De deal is volgens hem dat Delta Lloyd 1 procent van de totale waarde van de derivaten die het concern via hem afsluit, belegt in Rolsa. Zijn inkomen stijgt er fors door. De vergoedingen die hij en zijn team uit Rolsa betrekken, lopen door de jaren heen in de miljoenen.

Tot 2010 gaat het uitstekend met Rolsa. De constructie lijkt waterdicht. Met modellen is de levensverwachting van de verzekerde Amerikanen berekend. Er is een herverzekering afgesloten om het risico af te dekken dat zij langer zullen leven.

Plukje voor plukje breidt Dusoruth de beleggingsportefeuille uit. Hij verzamelt de polissen, afkomstig van grote Amerikaanse verzekeraars, via tussenpersonen bij elkaar. Op de piek zit er voor zo’n half miljard dollar aan polissen in de portefeuille, ongeveer 150 stuks, met een uitkeringswaarde tussen de 100.000 en 50 miljoen dollar per polis. Delta Lloyd is de grootste investeerder.

Maar dan gaat het mis. Rolsa moet een beroep doen op de herverzekeraar, het Italiaanse Albatross, omdat de verzekerden langer blijven leven dan verwacht. Albatross blijkt echter te hebben gefraudeerd. De premies die Rolsa jarenlang heeft betaald zijn verdwenen en er is geen geld om uit te keren. Er ontstaat een kasstroomprobleem, want de premies voor de Amerikaanse verzekerden moeten wel gewoon worden doorbetaald.

Delta Lloyd helpt Rolsa financieel, maar het probleem van de verzekerden die niet overlijden, blijft. De statistische rekenmodellen blijken niet goed te werken voor zo’n beperkt aantal polissen.

Begin 2015 gaat Rolsa failliet. Delta Lloyd trekt de portefeuille met Amerikaanse levensverzekeringen naar zich toe. Maar het concern moet wel 100 miljoen euro afschrijven.

Wat volgt is een bizarre ruzie waarin over en weer ernstige beschuldigingen worden geuit. Dusoruth vindt dat Delta Lloyd hem 30 miljoen dollar is verschuldigd. Delta Lloyd zou namelijk hebben aangestuurd op het faillissement door tegen een reddingsplan te stemmen. Zo kon het de portefeuille van Rolsa naar zich toetrekken en een deel van het geld veiligstellen. Dusoruth baseert de claim op een boeteclausule die gold voor het voortijdig verbreken van de samenwerkingsovereenkomsten tussen hem en Delta Lloyd.

Delta Lloyd weigert te betalen. Het komt tot een rechtszaak waarin de juristen van huisadvocaat Allen & Overy claimen dat de contracten waarop Dusoruth zich baseert vervalsingen zijn. Er zijn helemaal geen overeenkomsten – althans, Delta Lloyd heeft ze niet in zijn eigen administratie gevonden dus ze bestaan niet. Dusoruth heeft de handtekeningen van Otto nagemaakt, zeggen de advocaten.

Ordinaire oplichter

De 1-procentafspraak zou nooit gemaakt zijn. En Dusoruth zou zijn rol als derivatenadviseur schromelijk overdrijven. De advocaten zeggen dat er aangifte tegen Dusoruth is gedaan wegens valsheid in geschrifte. De rechter doet mogelijk woensdag uitspraak over de vordering.

Delta Lloyd vindt Dusoruth een ordinaire oplichter. Een kat in het nauw. Na de fraude met de herverzekeraar zou Delta Lloyd op een reeks transacties van Dusoruth zijn gestuit die het daglicht niet kunnen verdragen. Zo verkocht hij een claim op herverzekeraar Albatross wegens de fraude voor 520.000 dollar door aan Rolsa’s moederbedrijf Lioncross Limited, waarvan hij zélf eigenaar was. Enkele maanden later rolde daar een schikking van 22 miljoen uit. Dat geld is nooit terechtgekomen bij Delta Lloyd, terwijl dat de afspraak zou zijn.

En kort voor het faillissement heeft Dusoruth volgens Delta Lloyd een lening van 5 miljoen euro verstrekt aan Lioncross – aan zichzelf dus. De structuren rond Rolsa zouden bij nader inzien ook vragen oproepen. Het zou een schimmig geheel zijn met vennootschappen op locaties als Bermuda en Malta. Volgens de advocaten van Delta Lloyd doet de Belastingdienst onderzoek naar sommige transacties.

Dat flessen van de boel was de werkelijke reden waarom Delta Lloyd de stekker uit Rolsa trok, aldus de advocaten.

Dusoruth op zijn beurt voelt zich verraden. Jarenlang heeft hij nauw samengewerkt met de top van het verzekeringsbedrijf. En nu doen ze ineens alsof hij alles bij elkaar verzint. Ze kotsen hem uit. En dat kan. Maar dan moet er wel afgerekend worden.

Dusoruth ontkent dat de contracten vervalst zijn. Bij de rechtbank wijst hij op mails met de samenwerkingsovereenkomsten tussen hem en Delta Lloyd. Hij heeft een rapport van onderzoeksbureau BDO waarin staat dat die mails daadwerkelijk gewisseld zijn.

En als de contracten nep zijn, waarom zijn de afspraken dan tot twee cijfers achter de komma uitgevoerd? Halverwege 2010 had hij Delta Lloyd inmiddels geholpen bij de aanschaf van 17,3 miljard euro aan derivaten, zegt hij. De teller van Delta Lloyds beleggingen in Rolsa stond toen op 173 miljoen, exact 1 procent.

Delta Lloyd zou het er bovendien mee eens zijn geweest om die 22 miljoen in Lioncross onder te brengen. Het bedrag zou later weer beschikbaar komen, maar na het verbreken van de samenwerkingsovereenkomst zou Dusoruth daartoe niet meer verplicht zijn.

Of de overeenkomsten zijn vervalst, is moeilijk vast te stellen. Ook Delta Lloyd zwaait met de uitkomsten van een extern onderzoek, van onderzoeksbureau Fox-IT, waarin staat dat het gemakkelijk is om te knoeien met e-mails.

Curator Frédéric Verhoeven van Houthoff Buruma zegt dat hij nog geen oordeel kan vellen over de transacties waar Delta Lloyd over valt. Hij onderzoekt momenteel de oorzaken van het faillissement. Volgens Verhoeven oogt de constructie – Delta Lloyd dat Dusoruth zou betalen voor derivatenwerk in de vorm van beleggingen in Rolsa – „opmerkelijk” en „nodeloos ingewikkeld”. Hij benadrukt echter dat hij „op voorhand niet kan zeggen of die constructie ook onzakelijk is”.

Ernstig tekortgeschoten

Als Delta Lloyd de contracten niet in de administratie kan terugvinden, bewijst dat niet dat ze niet bestaan, stelt Dusoruths advocaat, Pieter van der Korst. Het is volgens hem eerder een teken dat Delta Lloyd zijn administratie niet op orde had. Dat was in het recente verleden een bekend probleem bij de verzekeraar. De beleggingsafdeling kreeg vorig jaar een boete van 750.000 euro van de AFM naar aanleiding van een zaak rond misbruik van vertrouwelijke informatie. In het boetebesluit staat dat Delta Lloyd „ernstig tekort is geschoten in zijn contractadministratie en zijn risicomanagementsysteem”. Van der Korst wijst daarop.

Dusoruth vermoedt dat de draai van zijn oude partner te maken heeft met de strategiewijziging bij de verzekeraar. Het scherpe beleggingsbeleid is DNB altijd een doorn in het oog geweest. Jarenlang wuifde Delta Lloyd die bezwaren weg. Maar in 2014 escaleerde de zaak en kwam er een rechtszaak. Die eindigde in een nederlaag voor Delta Lloyd en ingrijpende wijzigingen in de top. Sindsdien staan er andere bestuurders aan het roer en is het bedrijf veel risicomijdender geworden.

Die gebeurtenissen sluiten naadloos aan bij het verbreken van de relatie met Dusoruth. Wat eens een brede samenwerking was, werd in die periode beperkt tot slechts enkele contacten en later helemaal beëindigd. Volgens Dusoruth wil Delta Lloyd het verleden met hem vergeten. Dat waren de wilde jaren. De Sleutelman is nu een bromvlieg die genegeerd moet worden. De rechter bepaalt of dat gaat lukken.

Verantwoording: Delta Lloyd en Ramesh Dusoruth wilden niet meewerken aan dit artikel, in verband met de lopende rechtszaak. Voor het artikel is geput uit gesprekken met betrokkenen, openbare informatie en andere documenten.

Reacties: onderzoek@nrc.nl