Zeven vragen over het wegsturen van Yuri van Gelder

Rio Yuri van Gelder moest weg uit Rio om alcoholgebruik. Is dit het einde van zijn turnloopbaan? En nog zes vragen.

Foto Robin Utrecht / ANP

Druppelsgewijs wordt duidelijk wat voor chef de mission Maurits Hendriks van de Nederlandse olympisch ploeg de reden was Yuri van Gelder maandag naar huis te sturen. Volgens berichten op de site van zowel NOS als RTL zou de turner na een bezoek aan eerst het Holland Heineken House en aansluitend een nachtclub zaterdagnacht rond zes uur beschonken zijn teruggekeerd in het olympisch dorp.

Het incident werd gemeld door Hans Gootjes, de technisch directeur van de turnbond KNGU en bij de Spelen chef d’équipe van de turnploeg. Na intensief beraad besloot Hendriks de sporter per direct op het vliegtuig te zetten. In een persbericht meldt hij „dat Van Gelder de normen en waarden binnen TeamNL en de turnploeg op grove wijze heeft overschreden.”

1 Betekent de nieuwe affaire het eind van de turnloopbaan van Yuri van Gelder?

Daarover heeft hij geen mededelingen gedaan. De turner heeft sowieso nog niet op zijn straf gereageerd. Op zijn website staat dat hij later met een verklaring zal komen. Zijn manager Orlando van den Bosch heeft alleen laten weten dat Van Gelder momenteel een mentaal wrak is. Maar dat hij stopt, lijkt aannemelijk. Van Gelder heeft altijd olympische deelname nagestreefd en nu hij eindelijk, op 33-jarige leeftijd dat doel had bereikt, zelfs met een finaleplaats, is een herhaling vrijwel ondenkbaar. Dan moet hij nog vier jaar zijn olympisch niveau vasthouden en dat is vrijwel onmogelijk. Buiten dat heeft hij met een cocaïne- en een drankincident zo’n bedenkelijke reputatie opgebouwd, dat het de vraag is of de turnbond hem nog in de nationale selectie zal willen handhaven.

2 Kan de kwestie-Van Gelder van invloed zijn op de prestaties van zijn teamgenoten?

Dat is denkbaar, want het zal de andere turners niet onberoerd laten als een teamgenoot met wie ze jaren in de nationale ploeg zitten een rel van grote proporties veroorzaakt. Door chef de mission Hendriks is hun verboden publiekelijk op Van Gelders vertrek te reageren, maar dan nog zal voor Epke Zonderland en Bart Deurloo moeilijk worden zich van alle opwinding af te sluiten. Deurloo komt woensdag in actie voor de individuele allroundfinale en Zonderland verdedigt dinsdag zijn olympische titel aan de rekstok.

Lees ook de column van Wilfried de Jong: Ik neem het op voor Yuri

3 Is de straf terecht of had dit alles met een waarschuwing afgedaan kunnen worden?

In de olympische overeenkomst die elk lid van de Nederlandse ploeg heeft moeten ondertekenen, staat onder artikel 6.4 dat de sporter wordt geacht zich als een goed lid van TeamNL te gedragen.

Geen woord over sancties. Strafoplegging is de autonome bevoegdheid van de chef de mission en gebaseerd op het schenden van interne afspraken. Binnen de turnploeg is de afspraak dat het alleen in overleg is gepermitteerd het dorp te verlaten en gebruik van alcohol tijdens de duur van de competitie is verboden. Het IOC kan sporters niet straffen voor misdragingen. Die bevoegdheid ligt bij de nationale olympische comités.

4 Kan het zijn dat Van Gelder een zwaardere overtreding dan alcoholgebruik beging?

Dat is speculeren, maar gezien zijn eerdere cocaïnegebruik dringt die vraag zich snel op. Hendriks spreekt wel van een „grove overtreding”, maar licht die kwalificatie niet nader toe. Van Gelder kan zijn straf wel aanvechten bij het sporttribunaal CAS heeft de sportjurist Antoine Duval tegenover BNR Nieuwsradio verklaard. Of de ringenspecialist die stap wil maken, kon zijn advocaat Cor Hellingman dinsdag niet vertellen. Hij had de turner nog niet gesproken en zei geen idee te hebben welke stappen Van Gelder nog wil ondernemen.

5 Hoe verhoudt de straf zich tot het Holland Heineken House als olympische biertent?

Topsport en drankgebruik gaan niet samen. Tegen die achtergrond wringt het als medaillewinnaars te midden van een feestende en deels lallende menigte worden gehuldigd. Het verweer van Heineken is dat een biertje niet misstaat op een feestje, dat er op verantwoorde consumptie wordt toegezien en streng wordt gecontroleerd op de wettelijk toegestane leeftijd voor alcoholgebruik.

6 Hoe zijn de regels voor olympiërs van andere landen?

Dat varieert van soepel tot streng. Na een aantal ernstige incidenten vanwege drankmisbruik heeft Australië bijvoorbeeld gekozen voor algehele drooglegging van vertrek tot en met thuiskomst van de olympische ploeg.

7 Zijn er in het verleden andere Nederlandse sporters van de Olympische Spelen verwijderd?

In 2000 in Sydney is hordenloper Robin Korving door de toenmalige chef de mission Joop Alberda naar huis gestuurd. Hij was geblesseerd geraakt en zorgde volgens de officiële verklaring voor te veel onrust in het olympisch dorp. Op de Spelen van 1968 in Mexico had Ada Kok haar gouden medaille volgens chef de mission A.H.J. Dokkum al te uitbundig met alcohol gevierd. Zij kwam er vanaf met een ernstige waarschuwing. In 1920 tijdens de Spelen in Antwerpen werden vier voetballers door officials van de KNVB, eveneens wegens drankmisbruik, naar huis gestuurd, een maatregel die na verzet van hun ploeggenoten werd teruggedraaid.