‘Nederlanders verloren 8 miljoen aan datingfraude’

Dat schreef De Telegraaf vorige week.

Sander Cirk (41) uit Den Helder wacht op het vliegveld van Changsha (China) vergeefs op zijn internetdate Beautiful Alice.

De aanleiding

Sander Cirk (41) stapte op het vliegtuig naar Changsha, China. Daar wilde de kringloopwinkelbediende uit Den Helder de vrouw ontmoeten met wie hij via een datingsite contact had gelegd. Ze kwam niet opdagen. Cirk bleef bijna twee weken wachten op het vliegveld. Tot hij uitgeput in een ziekenhuis werd opgenomen.

De Telegraaf bracht het verhaal vorige week op de voorpagina: ‘Gesloopt door liefde’. In een artikel later die week schetste de krant de omvang van het probleem: ‘Afgelopen drie jaar zijn zeker vierhonderd Nederlanders voor acht miljoen euro het schip in gegaan. Waarschijnlijk ligt dat getal nog een keer of tien hoger.’

Waar is het op gebaseerd?

De Telegraaf verwijst naar de Fraudehelpdesk, een stichting die met subsidie van het ministerie van Veiligheid en Justitie internetoplichting probeert tegen te gaan.

En, klopt het?

Wat is datingfraude precies? Cirk mag dan aanleiding zijn voor verhalen over het onderwerp, een fraudeslachtoffer is hij niet. De meest gangbare definitie van datingfraude is een vorm van internetoplichting waarbij de slachtoffers op zoek zijn naar een geliefde/seks, contact leggen en dan opgelicht worden. In Sander Cirks geval kwam de date niet opdagen.

De politie registreert geen cijfers van datingfraude. Ze verzamelt wel aangiften van internetfraude, waarvan datingfraude een voorbeeld is. Bij het Landelijk Meldpunt Internetoplichting (LMIO) van de politie kwamen alleen al in 2015 ruim 35.500 aangiften binnen. Voor de politie zijn datingfraudezaken „complex”, geld wordt vaak vrijwillig overgemaakt, lang niet altijd is er sprake van een strafbaar feit.

Bij de politie vermoeden ze dat de Fraudehelpdesk het beste beeld heeft van het aantal slachtoffers. Datzelfde zeggen ze bij Meld Misdaad Anoniem. Beide wijzen slachtoffers altijd op de helpdesk.

Sinds 2013 (gemeten tot eind juni) meldden zich bij de Fraudehelpdesk 394 slachtoffers. In totaal maakten zij 8,1 miljoen euro over. Het aantal slachtoffers en het bedrag dat De Telegraaf noemt kloppen, al ging de meting over een iets langere periode: niet drie jaar, maar drieënhalf jaar. Hoe kan dat bedrag zo hoog zijn? Volgens de Fraudehelpdesk is 20.000, 30.000 of 40.000 euro overmaken niet uitzonderlijk. Maar het zijn de uitschieters die het totaalbedrag opstuwen. „Het record hier staat op 1,5 miljoen.”

Dan de werkelijke omvang van de fraude: is die ‘waarschijnlijk een keer of tien hoger’? Tot die conclusie komt de helpdesk op basis van een peiling uit 2014. Panel Inzicht peilde onder duizend mensen of zij melding zouden maken van datingfraude. 9 procent antwoordde bevestigend. Zo concludeert de helpdesk: als één op de tien nu ‘denkt’ melding te maken, dan is het probleem dus tien keer groter.

Hoewel aannemelijk is dat er meer slachtoffers dan meldingen zijn, is het de vraag of je de cijfers zo kunt omdraaien. Het is goed mogelijk dat mensen pas aangifte doen als ze veel geld verliezen. Bekend is dat er veel sites bestaan die geld vragen om te kunnen chatten met niet-bestaande vrouwen. Ook dat is datingfraude, maar kleinschaliger.

Conclusie

De Fraudehelpdesk houdt als enige cijfers bij van datingfraude. In de afgelopen drieënhalf jaar meldden zich 394 slachtoffers die samen 8,1 miljoen euro overmaakten. Dat is iets langer dan de genoemde drie jaar en het totaalbedrag ligt mogelijk nog hoger – hoe hoog precies is niet te checken. Daarom beoordelen we de stelling als grotendeels waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt