‘Meer infecties met bacteriën door warmere Noordzee’

Zwemwater

Aan de Noordzeekusten leven meer ziekteverwekkende Vibrio-bacteriën dan vroeger. Het komt door de warmere zee, zeggen wetenschappers.

ANP

De Noordzee warmt op door klimaatverandering. Tegelijkertijd komen in de kustgebieden van de Noordzee vaker Vibrio-bacteriën voor, die mogelijk gevaarlijk zijn voor de mens. Er is een verband tussen beide trends. Dat toonde een internationale groep wetenschappers maandag aan in Proceedings of the National Academy of Sciences.

Het artikel moet gelezen worden als een waarschuwing: warmt de aarde verder op, dan neemt het aantal infecties met Vibrio-bacteriën ook toe. En daarmee ook het aantal slachtoffers. „Er moet in Europa een betere surveillance komen op Vibrio in zeewater. Die controle ontbreekt nu”, zegt zee-microbioloog Luigi Vezzulli van de Universiteit van Genua. Hij is eerste auteur van het artikel.

‘Vibrio’ is een grote groep van bacteriën met meer dan honderd soorten. Ze komen wereldwijd in alle zeeën voor. Er zijn drie soorten gevaarlijk voor de mens, zegt Vezzulli, waaronder de bacterie die cholera veroorzaakt, Vibrio cholerae. De andere twee zijn V. parahaemolyticus en V. vulnificus.

Het nu gepubliceerde onderzoek baseert zich op de Continuous Plankton Recorder, een programma dat sinds 1931 plankton verzamelt in de Noordzee en het noordelijk deel van de Atlantische Oceaan. Voor negen locaties onderzocht Vezzulli met DNA-technieken welke bacterie-groepen hij in de algen aantrof, en of dat veranderde door de tijd. Op diverse locaties zag hij steeds meer Vibrio-DNA terug. Met name na 2000. Rond die periode is de opwarming van het zeeoppervlak in het onderzochte gebied ook versneld. En sindsdien, zo schijven de onderzoekers in hun artikel, neemt in Europa het aantal menselijke infecties met ziekteverwekkende Vibrio-bacteriën toe, soms met dodelijke afloop. De meeste gevallen deden zich voor in de zomer, tijdens hittegolven. Bij mensen die gingen pootje baden of zwemmen. Ook het zeeleven is vatbaar. Grootschalige sterfte onder Franse mosselen en Britse kweekzalm is in verband gebracht met Vibrio-infecties.

Internist en infectiedeskundige Jaap van Dissel van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu tempert de alarmistische ondertoon van het artikel. Het RIVM ziet in Nederland geen toename van het aantal Vibrio-infecties bij mensen, zegt hij. „Het gaat heel zeldzame gevallen. Gemiddeld minder dan één per jaar.” Het treft volgens hem vooral mensen met een verzwakt afweersysteem, die de zee in gaan, en dan via bijvoorbeeld een wond aan het been geïnfecteerd raken.

Van Dissel geeft toe dat het beeld van het RIVM vertekend kan zijn doordat artsen niet verplicht zijn om gevallen te melden. Zo kun je lichte infecties missen. „Maar de ernstige gevallen worden echt wel gemeld.”

Ook zee-microbioloog Corina Brussaard van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ), die niet bij het onderzoek betrokken was, heeft haar bedenkingen. „Het is interessant onderzoek, maar ze nemen wel grote sprongen.”

Zo is de rol van ‘eutrofiëring’ niet meegewogen: het voedselrijker worden van het water. Dat speelt in veel Europese kustwateren een rol. Rivieren en riolen voeren voedselrijk water aan, wat de algengroei stimuleert. Algen zijn een potentiële voedingsbron voor Vibrio-bacteriën. Vezzulli erkent dat zijn team eutrofiëring niet heeft meegenomen in het onderzoek. „Daar bestaan niet zulke lange tijdreeksen van”, zegt hij.