Japanse keizer hint op aftreden

Hij zei niet letterlijk dat hij wilde aftreden, dat is in Japan bij wet verboden.

Keizer Akihito (l) en zijn vrouw keizerin Michiko in het paleis in Tokyo. Archiefbeeld. Foto Reuters

De Japanse keizer Akihito zinspeelde maandag in een videoboodschap aan het volk op een mogelijk aftreden. In een tien minuten durende toespraak zei hij zich zorgen te maken of hij door zijn hoge leeftijd (82) zijn taken als keizer nog naar behoren kan uitvoeren.

“Als ik bedenk dat mijn conditie geleidelijk afneemt”, zo sprak hij op televisie, “ben ik bang dat het moeilijk kan worden om met mijn hele wezen mijn taken te blijven uitvoeren als symbool van de staat, zoals ik tot nu heb gedaan.” Het woord abdicatie gebruikte hij niet.

Praten over aftreden als keizer van Japan is namelijk bij wet verboden. NRC-correspondent Kjeld Duits schrijft daarover:

“De Japanse wet staat hem niet toe af te treden (…). De Japanse grondwet stelt namelijk dat de keizer “het symbool van de Staat en de eenheid van het volk” is. De keizer mag niets zeggen dat ook maar een beetje een politiek geurtje heeft. Omdat aftreden een wetswijziging vereist – een politieke handeling – zou zelfs praten over aftreden in strijd zijn met de Japanse grondwet.”

Lees ook het portret van Keizer Akihito: Je moet een robot worden om keizer te zijn

Wetsverandering

Omdat aftreden volgens de wet dus niet mogelijk is, moet die eerst worden aangepast. Pas als die veranderd is, kan zijn 56-jarige zoon hem opvolgen. De regering heeft gezegd ernaar te zullen kijken, maar een eventuele wetswijziging zou nog jaren kunnen duren. De keizer zelf heeft geen politieke macht.

Lees meer de Japanse keizer: Een menselijker keizer, kan dat in Japan?

De Japanse publieke omroep meldde in juli al dat Akihito binnen enkele jaren van plan was af te treden. Hij heeft onlangs een hartoperatie ondergaan en is behandeld voor prostaatkanker.

Zeldzame gebeurtenis

Als Akihito daadwerkelijk aftreedt, zou dat een zeldzame gebeurtenis zijn. Sinds 1817 zaten alle keizers tot aan hun dood op de troon. Akihito bestierde die sinds 1989.