Dit raadslid ziet in iedereen een nazi, zegt het OM

Een raadslid uit Heerlen verantwoordt zich bij de rechter voor een bericht op Twitter waarin hij een officier van justitie met een kampbeul uit nazi-Duitsland vergelijkt.

Gemeenteraadslid Christian Petermann (links) arriveert samen met zijn advocaat Serge Weening bij de rechtbank van Maastricht. Jean-Pierre Geusens/ANP

„Ik hoop dat Anja Janssen-De Boer, oftewel ‘de Irma Grese van het OM’, nog vanavond verongelukt.”

Met deze tweet, die het Heerlense raadslid Christian Petermann op dinsdagavond 10 mei verstuurde, is het allemaal begonnen. Maandag eiste het Openbaar Ministerie een taakstraf van 40 uur, waarvan 20 voorwaardelijk, én een storting van 500 euro in de kast van het Auschwitz-fonds wegens smaad en belediging. Irma Grese was een beruchte SS-kampbewaakster die tijdens de Tweede Wereldoorlog in verschillende concentratiekampen werkte. Het doelwit van de vergelijking, Anja Janssen-De Boer, was een officier van justitie in de rechtszaak tegen Jos van Rey, een andere politicus uit Limburg.

De dag van de tweet had voor Petermann al een donker randje. Tegen Van Rey, een goede bekende van Petermann, werd die dag twee jaar cel geëist wegens corruptie – de veroordeling viel vorige maand met 240 uur taakstraf een stuk lager uit. Petermann volgde de reacties op sociale media op de voet. Daar werd „Jos van een klif gegooid”, vertelt Petermann in de rechtbank. „Er kwam van alles voorbij. De discussie werd heter en heter.” Het maakte Petermann kwaad, hij vond dat hij „een punt moest maken om de anti-Van Reys een halt toe te roepen”.

Over de „bewuste tweet” dacht Petermann naar eigen zeggen na vijf minuten al: „Dit kan niet.” Hij verwijderde het bericht, maar er was al een screenshot van gemaakt dat verder werd verspreid op het medium.

Uiterlijke overeenkomst

De tweet leidde tot interviews met De Limburger en NRC, waarin Petermann zich opnieuw uitliet over de officier van justitie. Petermann staat ook voor de uitspraken in deze artikelen terecht. Tegen NRC zei Petermann daags na de tweet de passage over het verongelukken „terug te nemen”. „Maar achter de vergelijking met Grese sta ik nog steeds. [...] Die hele uitstraling van Janssen – kil, nors, hard, vilein – deed me denken aan Grese die ik onlangs in een documentaire op Netflix zag.” Ook maandag benadrukte Petermann de overeenkomsten in het uiterlijk. „Als ze op Patty Brard had geleken, had ik dat ook gezegd.” De Limburger tekende uit Petermanns mond op dat „de ellende die zij veroorzaakt 27 keer erger is dan die in de kampen”. Zelf zegt hij in De Limburger verkeerd te zijn geciteerd. Hij zou juist het omgekeerde gezegd hebben: „Wat in de kampen is gebeurd is 27 keer erger, desalniettemin veroorzaakt ze ellende.”

Zowel het OM als advocaat wijst erop dat de uitspraak in een zaak als deze, die ook gaat over de betekenis van vrijheid van meningsuiting, tekenend is voor de maatschappij waar we in leven. Het is volgens officier van justitie Karin Janssen onwenselijk dat „vrijheid van meningsuiting bijna is verworden tot de verplichting van belediging”. Advocaat Serge Weening haalt de situatie aan die na de coup in Turkije is ontstaan aan. „Juist in deze tijd, waarin kritiek op overheidsoptreden in sommige landen keihard wordt afgestraft, moeten we koesteren dat het hier wel kan.”

Het OM vindt dat de opmerkingen van Petermann niets bijdragen aan het maatschappelijk debat, dat is volgens officier van justitie Karin Janssen een belangrijke maatstaf als het gaat om vrijheid van meningsuiting. Ook vindt zij de motie van treurnis die de gemeenteraad van Heerlen na de tweet aannam zwaar wegen. Daar staat volgens haar in dat hij dit „constant” doet. „Dat vrijwel elke politieke tegenstander wordt vergeleken met een nazi.” Petermann is, zo zegt Karin Janssen, „al vaker aangesproken op geschreeuw in de politieke arena”.

Lees ook #Kampbeul

De verdediging gelooft dat opmerkingen zoals die van Petermann kunnen worden bestreden in het maatschappelijk debat en dat daar geen strafrecht voor nodig is. „Niemand heeft op social media gezegd dat ze het met hem eens zijn”, zegt Joost de Bruin, de andere advocaat van Petermann. „Er was juist een sterk signaal van afkeuring.”

Advocaat Weening benadrukt de toon waarop het „pittige maatschappelijke debat” over de vervolging van Van Rey wordt gevoerd. De handelwijze van het OM en politie werden volgens Weening vaker vergeleken met wat er in het Derde Rijk gebeurde. „Nazi-vergelijkingen werden de wereld in geslingerd.”

In zijn slotwoord toont Petermann berouw. „Life begins with 40, zeggen ze wel eens.” Dat voelt voor Petermann, die eind 2015 jarig was, even niet zo. „140 tekens hebben diepe sporen achtergelaten.”

De uitspraak is op 22 augustus.