‘Campusheksen’ weten raad met mannen die verkrachten

Turkije „Mannen voelen zich ongemakkelijk bij rebellerende vrouwen”, vertelt een feministe van een militante vrouwenbeweging.

Juliana Gözen tikt een paar woorden op haar smartphone en duwt me een afbeelding onder mijn neus. Een illustratie van een vrouw met een hoofddoek en het afgehakte hoofd van een man in haar hand, vormgegeven als een logo bijna. Nevin Yildirim, die in 2012 de man die haar systematisch verkrachtte doodde, is een icoon voor een deel van de Turkse feministen. De moeder van twee is veroordeeld voor moord. Gözen: „Zo werkt het systeem tegen vrouwen.” Yildirim zit vast, maar ze is niet vergeten.

Het volgende plaatje dat Gözen laat zien, is van een universiteitsdocent in de provinciestad Bolu. Zijn doctorstitel is doorgekrast. Onder zijn naam staat ‘We willen geen aanrander als professor op de Aibu’. Aibu is de naam van de universiteit.

De foto komt van de Facebook-pagina van de Campusheksen (Kampüs Cadilari), een nieuwe, ietwat militante vrouwenbeweging op Turkse universiteiten. Herkenbaar aan een heksenhoed in het paarse logo.

Gözen is actief bij de afdeling Istanbul. We spreken elkaar in studentenwijk Kadiköy, een paar weken voor de mislukte coup. Het academisch jaar is afgesloten, Gözen is net afgestudeerd als psycholoog en op zoek naar een baan. De Campusheksen zijn drie jaar geleden opgericht. Bijna niemand kende de groep, die ‘tegen de mannelijke dominantie is, zoals heksen in de Middeleeuwen tegen de kerk’. De heksen staan symbool voor zelfbewuste vrouwen, niet geaccepteerd in de mannenmaatschappij.

Pak slaag

Maar dit voorjaar sloegen in Ankara tien studentes een medestudent in elkaar. Intussen lieten anderen de omstanders luidkeels weten dat dit gebeurde omdat hij zijn ex-vriendin had verkracht. Het slachtoffer had zich bij de Campusheksen gemeld nadat politie noch universiteitsbestuur iets met haar aanklacht had gedaan. Een groep bewakers voerde de man af. De meiden kregen applaus. Een filmpje van het pak slaag ging viraal. De geweldpleegsters werden geschorst. Docentes lieten zich fotograferen met heksenmutsen op.

De Campusheksen organiseren cursussen zelfverdediging en zamelen handtekeningen in om in alle studies een verplicht vak over gender in de maatschappij op te nemen. Daarop krijgen ze overigens weinig reacties.

„Je kunt ’s avonds als vrouw gewoon niet rustig over straat”, vindt Gözen. ,,Je hart zit in je keel, want je kunt gemakkelijk aangerand worden.” Als je een baan zoekt „word je als vrouw vooral op je uiterlijk beoordeeld”. De politie doet volgens haar vaak weinig met aangiften door vrouwen van verkrachting, onder het motto ‘het is jouw verhaal tegen het zijne’.

Huiselijk geweld

Vrouwen die te maken hebben gekregen met seksueel geweld kunnen zich bij de Campusheksen melden. Nadat die het hebben gecheckt in een commissie waarin onder meer een jurist en een psycholoog zitten, gaan de foto en de naam van de dader online. Soms helpt dat. Tegen de universiteitsdocent loopt een onderzoek. De Facebook-pagina van de Campusheksen wordt aangevallen.

„Mannen voelen zich ongemakkelijk bij rebellerende vrouwen.”

Huiselijk geweld komt vaak voor. Volgens Gözen gaat het van kwaad tot erger. Is dat zo? Het lijkt erop dat vrouwen huiselijk geweld vaker melden. Het is niet meer vanzelfsprekend dat een man zijn vrouw slaat en er in het theehuis over praat.

Die verandering moet juridisch nog haar weerslag krijgen. Mannen die hun vrouw vermoorden en zeggen dat ze handelden om hun eer of die van hun familie te redden, krijgen vaak strafvermindering. Vrouwen die een man vermoorden die hen heeft misbruikt, eisen hetzelfde.

De nieuwste heldin van feministen is Cilem Dogan. Zij schoot vorig jaar haar echtgenoot dood, die haar lang misbruikte. Ze gaf zich aan en kreeg levenslang. Dat is omgezet in vijftien jaar. In afwachting van hoger beroep is ze op borgtocht vrij.

Vrouwen worden volgens Juliana Gözen assertiever.

„Het probleem wordt steeds zichtbaarder. En onze zelfverdedigingscursussen zijn een enorm succes.”