Politiespotters in de massa

Chris Koers, politiecommandant De politie heeft „heel wat rare figuren gecontroleerd” tijdens EuroPride. Maar terroristen zaten daar niet bij.

Met hun witte vleugels staan de opvarenden stil bij de moordpartij in Orlando, waar homo’s „vogelvrij” waren, en niet „vrij als een vogel”. Foto: Joris van Gennip

Het komt wel goed vandaag. Dat gevoel had Chris Koers, algemeen commandant van de politie in Amsterdam, zaterdagochtend voor de botenparade van de EuroPride. „Natuurlijk kan er altijd een gek in een achterkamertje iets zitten te knutselen. Maar alles wat we konden weten, zijn we nagegaan. En als er iets zou gebeuren, waren we in staat direct te reageren.”

Een aanslag in Nederland is reëel. En homo’s zijn een specifiek doelwit, bleek na de schietpartij in Orlando. Hoe spannend was dit voor jullie?

„Toen we een half jaar geleden begonnen met de voorbereidingen, lag de nadruk op de toenemende drukte. Gaandeweg, na Orlando en Nice, werd terreur een belangrijker thema. Een concrete dreiging is er nooit geweest, maar maatschappelijk leeft de angst. Dat maakt het ook diffuser: het is makkelijker handelen vanuit informatie dan vanuit een gevoel.”

Als alles een potentieel doelwit is, hoe bereid je je dan voor?

„Je kunt nooit voorkomen dat één willekeurige gek een aanslag pleegt. Je moet het dus zo organiseren dat áls er iets gebeurt, je daar zo snel mogelijk een einde aan maakt en het aantal slachtoffers zo laag mogelijk houdt. En dan direct normaliseren. Want natuurlijk slaat de paniek toe als er iets gebeurt.”

Hoe beëindig je paniek?

„Dat is lastig. In paniek laat geen menigte zich leiden. We zorgen dat mensen altijd weg kunnen, verschillende kanten op. Er worden fietsen verwijderd, sommige restaurants moeten hun terrassen weghalen.”

Hoeveel agenten zijn ingezet?

„Laat ik zeggen: aanzienlijk meer dan tijdens andere jaren, zowel zichtbaar als onzichtbaar. Je merkt dat mensen blij zijn dat we er zijn. Er zijn veel foto’s met ons gemaakt.”

Welke inzet zagen bezoekers niet?

„Spotters scanden mensen op afwijkend gedrag, zoals een winterjas als de zon schijnt. We hebben de afgelopen twee weken heel wat rare figuren gecontroleerd. Bij evenementen letten ook particuliere beveiligers nadrukkelijk op wie naar binnen en naar buiten ging. Speciale interventie-eenheden stonden klaar om in te grijpen als er wat zou gebeuren. Daarnaast zijn sociale media gecontroleerd, gericht op de Europride. Alles wat een signaal zou kunnen zijn, is onderzocht. Ook de incidenten die een paar jaar geleden in de prullenbak waren beland.”

Hebben er incidenten met betrekking tot terreur plaatsgevonden?

„Nee, alle aanhoudingen die zijn verricht hadden te maken met vernieling, mishandeling en dronkenschap. Niets waarvan we kunnen zeggen: we hebben een aanslag voorkomen.”

Hoe zorg je voor een balans tussen zichtbaarheid en kalmte bewaren?

„Bij meldingen waar veel hulpdiensten naartoe moesten, communiceerden we sneller dan gebruikelijk wat er aan de hand was. Om te voorkomen dat mensen zouden schrikken. Zaterdagavond twitterde iemand dat er een Apache-helikopter boven het centraal station vloog. Wij antwoordden toen meteen dat het gewoon een politie-helikopter was.”

Hoe beïnvloedt angst voor een aanslag jullie werk?

„Mensen zijn alerter. Ze spreken ons sneller aan als ze iets verdachts zien. Ook onder politiemensen leeft het. Ik heb aan de vooravond van een evenement nog nooit zo veel sms’jes gehad van collega’s die me sterkte wensten.”