Rio geeft feest als ‘antidepressivum’

Olympische Spelen

Rio opende vrijdag de Spelen met een gracieuze les over diversiteit en mondiale klimaatdreiging.

Scene uit de openingsceremonie van de Olympische Spelen in Rio. Dansers uit de favela’s toonden een urbane choreografie. Foto Lucy Nicholson / Reuters

Van indianen tot de samba, de beroemde Braziliaanse vlieger en uitvinder Carlos Santos Dumont, de muziekcultuur uit de favela’s en Gisele Bündchen die op het beroemdste Braziliaanse liedje ‘the Girl from Ipanema’ over een catwalk liep.

Talloze Braziliaanse grootheden en elementen van de Braziliaanse cultuur kwamen vannacht voorbij tijdens de openingsceremonie van de Olympische Spelen. Zelfs aan de politieke crisis waar het land zich in bevindt was niet te ontkomen.

Tekst gaat door onder de video.

In het bomvolle en iconische Maracanã stadion in Rio de Janeiro waren tienduizenden bezoekers naar de openingsceremonie gekomen en een paar miljard mensen keken wereldwijd live mee naar het openingsspektakel.

Tijdens een ongeveer drie uur durende show, waar vijf jaar lang aan gewerkt was onder regie van de bekende Braziliaanse filmregisseur Fernando Meirelles (City of God) werd het publiek meegenomen op een reis langs de geografische, sociale en culturele ontstaansgeschiedenis van het land met een bijzondere diversiteit aan culturen.

De avond begon met een mooie uitvoering van ‘Aquele Abraço’ het beroemde lied van Gilberto Gil dat werd uitgevoerd door artiest Luiz Melodia. In deze ode aan de stad Rio de Janeiro, wordt de schoonheid van de natuur en de menselijke warmte in de stad beschreven, die zoals de tekst luidt, “aanvoelt als een omhelzing” (abraço).

Daarna volgde een door licht en beeldeffecten gevormde wilde zee met hoge golven, verwijzend naar een van de belangrijkste natuurelementen waar de stad Rio mee omringd wordt. Prehistorische dieren maakten plaats voor de oorspronkelijke bewoners, de indianen, in een dans uitgevoerd door 72 dansers van indianenstammen uit de Amazone die hiermee de roots van de Brazilianen eerden. De aankomst van de Europeanen, de invoer van miljoenen Afrikaanse slaven en de emigratie van Arabische en Aziatische families werd in beeld gebracht.

Olaf Kraak/ANP

Dansers die Indianen voorstellen. Olaf Kraak/ANP

Behalve de historische reis door de tijd was er muziek: belangrijk in de Braziliaanse cultuur en een groot deel van de belichaming van de identiteit. De geschiedenis van het land is terug te voeren naar de verschillende muziekstijlen. De beroemde Bossa Nova van Tom Jobim, waar hij internationaal mee doorbrak in de jaren vijftig en zestig, werd uitgevoerd door zijn zoon Daniel Jobim, ook componist en zanger.

De hedendaagse, meer urban muziek en dansstijlen zoals de baile funk ontstaan in de honderden sloppenwijken, de favela’s die karakteristiek zijn voor Rio de Janeiro, werd in een performance op enorme blokken uitgevoerd door jonge artiesten afkomstig uit de sloppenwijken.

Grote afwezige van de avond was voetballegende Pelé, die het olympisch vuur zou aansteken maar dit vanwege gezondheidsredenen moest afzeggen. In plaats van hem stak de oud-atleet Vanderlei Cordeiro de Lima het vuur aan. In 2004 bij de Olympische Spelen in Athene werd deze atleet vlak voor de finish weggeduwd door een omstander.

Onrustig

In aanloop naar de opening waren er de hele dag op verschillende plekken in de stad protesten tegen de Olympische Spelen en tegen de politieke situatie in Brazilië. Het land wordt momenteel geregeerd door interim-president Michel Temer nadat na een lange machtsstrijd president Dilma Rousseff middels een afzettingsprocedure op non-actief is gesteld. Veel Brazilianen zien dit als een politieke ‘coup’.

Interim president Michel Temer was aanwezig bij de openingsceremonie maar hield, om onrust te voorkomen, geen speech. Toen hij de Olympische Spelen tot ‘open’ verklaarde werd hij weggehoond door een deel van het publiek. Ook tijdens de show was in de zaal af toe te horen hoe de impopulaire interim-president werd weggehoond, en er “fora Temer” [weg met Temer] werd geroepen.

Tijdens de openingsceremonie was ook ruime aandacht voor serieuzere zaken zoals milieuproblematiek waar de aarde, ook Brazilië, mee te kampen heeft. De boodschap van Brazilië, als ‘eigenaar’ van het grootste bos op aarde, de Amazone, was om zuiniger met onze planeet om te gaan. Dat het Brazilië zelf niet gelukt is om de zwaar vervuilde Guanabara-baai, het olympisch water waar de zeilwedstrijden worden gevaren, schoon te krijgen voor de Olympische Spelen is des te tragisch.

De verschillende landen presenteerden zich achtereenvolgend met hun atleten en vlaggendragers. Voor Nederland droeg springruiter en olympisch kampioen Jeroen Dubbeldam de vlag.

Dat het budget voor de opening fiks omlaag moest vanwege de economische crisis was aan niets te merken. Bomen, de natuur, de beste dansers van de verschillende sambaverenigingen, een innemende lichtshow, alles werd uit de kast getrokken. En dat de Brazilianen in staat zijn het grootste feest ter wereld te organiseren bewijzen ze ieder jaar met carnaval, en hebben dat nu ook bij deze ceremonie weer laten zien.