Gedistingeerd en komisch actrice

NecrologieAnnet Nieuwenhuyzen (1930-2016)

Actrice

Als toneelspeelster kon ze haar tekst met zo’n geraffineerd gevoel voor ironie zeggen, dat een zinsnede meer dan één betekenis kreeg.

De moederrol in de tv-serie Oud Geld was een van de laatste grote rollen die Annet Nieuwenhuyzen heeft gespeeld – en die toonde al haar talenten: de gedistingeerde dame met haar verzorgde dictie, de vrouw die haar emoties liever onderdrukte dan ze tot expliciet drama te maken, de actrice die boven alles streefde naar authenticiteit en de toneelspeelster die haar tekst kon zeggen met zo’n geraffineerd gevoel voor ironie dat ze in één zinsnede veel meer dan één betekenis kon leggen. Zo maakte ze als moeder van het bankiersgezin Bussink diepe indruk, zoals ze al zo vaak in eerdere rollen had gedaan.

Annet Nieuwenhuyzen, die vrijdag op 85-jarige leeftijd is overleden, was een klassiek actrice zonder klassieke opleiding. Ze studeerde psychologie omdat ze journalist wilde worden, maar werd ontdekt in een studententoneelgroep en kon al in 1953 aan het werk bij de toenmalige Haagse Comedie. Daar speelde ze societytoneel, klassieke stukken en moderner repertoire – alles door elkaar. Als ze lang achter elkaar dramatische rollen had gespeeld, zei ze in een NRC-interview, verlangde ze hevig naar een komedie: „Bij blijspelen vind ik het ontzettend leuk om een lach te timen, om de zaal zo veel mogelijk aan het lachen te krijgen. Het is ook leuk om weer eens gezellig plezier te hebben, in plaats van elke avond droef en diep ernstig de zaal in te staren”.

Zo kreeg ze de Theo d’Or voor totaal uiteenlopende rollen: de komedie Op blote voeten in het park en het drama Rouw past Elektra (1965 bij het Nieuw Rotterdams Toneel) en de Brecht-moraliteit De goede mens van Sezuan (1975, bij het Publiekstheater). Tussendoor speelde ze ook enkele musicalrollen. En in 1980 ontving ze de Theo Mann-Bouwmeesterring die haar bij testament was toegekend door de actrice Caro van Eyk „voor de zuivere benadering van haar personages, zowel in het klassieke als in het moderne repertoire”. Zelf gaf ze die ring een paar jaar later door aan Anne Wil Blankers.

De laatste jaren speelde Annet Nieuwenhuyzen geen toneel meer, maar wel kwam ze nog graag naar voorstellingen van haar jongere collega’s kijken. De essentie van toneelspelen is „ja zeggen, maar nee uitzenden”, zei ze – indachtig de dichtregel van Nijhoff: „Lees maar, er staat niet wat er staat”. Zo schiep ze een meerduidigheid die altijd bleef intrigeren.