De schaduwen over de Spelen in Rio hoeven het ‘feest voor de mensheid’ niet te bederven

Hoe zou Pierre de Coubertin, grondlegger van de Olympische Spelen, anno 2016 naar ‘zijn’ Spelen hebben gekeken? Vermoedelijk met een mengeling van trots en weerzin. Trots, omdat de hedendaagse Spelen zijn uitgegroeid tot een vierjaarlijks mega-evenement dat twee weken lang de wereld beheerst. Maar ook met weerzin, omdat zijn ideaal van een eerlijk en waarachtig toernooi , toonbeeld van morele zuiverheid van de deelnemers, is besmeurd door dopingpraktijken.

Voor De Coubertin was niet de triomf het belangrijkste, maar de strijd. Meedoen is belangrijker dan winnen, was de kern van zijn idealisme. Maar zijn ‘feest voor de mensheid’ is uitgegroeid tot een festival van de overwinning. In de jacht op medailles en internationaal prestige zijn eerlijkheid en gezonde wedijver – de kernwaarden van de Spelen – onder druk komen te staan.

Het Internationaal Olympisch Comité staat er machteloos tegenover en verkiest Realpolitik boven ethiek: uitsluiting van Rusland vanwege het dopingschandaal, zou een ‘nucleaire optie’ zijn, met onverantwoord veel schade. De belangen van een evenement met deelname van meer dan tienduizend sporters en miljarden aan tv-rechten en sponsorgelden zijn immers immens.

Dus geen feest voor de mensheid in Rio de Janeiro? De Russische dopingaffaire heeft de stemming bedorven. Maar dat is in de geschiedenis van de Spelen eerder gebeurd, denk aan politieke boycots en malversaties. Ook de organisatorische en financiële problemen in Brazilië hangen als een schaduw over de stadions. Dat is niet nieuw; de Spelen zijn uitgegroeid tot een mondiale moloch waaraan organiserende landen zich dreigen te vertillen door de enorme investeringen in infrastructuur, sportfaciliteiten en veiligheid.

Zo ook Brazilië dat het evenement zeven jaar geleden als eerste Zuid-Amerikaanse land binnenhaalde. De Spelen in Rio hadden een bevestiging moeten zijn van Brazilië als opkomende grootmacht, maar de economie stond er toen florissanter voor. Voor de staat Rio de Janeiro geldt inmiddels de financiële noodtoestand.

Na alle zorgelijke ontwikkelingen is er vrijdagnacht met de officiële opening van de 28ste Zomerspelen even opluchting: vanaf die opening gaat het twee weken weer over sport en verdwijnen als het goed is de dissonanten uit de arena. Voor de wereld kan het zeker een sportfeest worden; de duizenden sporters zullen in meerderheid in eerlijke competitie hun grenzen zoeken in sporten die juist tijdens de Spelen gelegenheid krijgen te gloriëren: atletiek, turnen, zwemmen, judo. Het explosieve karakter van veel nummers geeft het toernooi een hoge amusementswaarde.

Nederland is met zijn grootste delegatie in de geschiedenis in Rio aanwezig. Daarmee wordt nog eens bevestigd hoe sterk de sport zich hier in de breedte heeft ontwikkeld. Ondanks de individualisering zijn in Nederland nog altijd vijf miljoen mensen lid van een sportvereniging. De besten strijden in Rio om de medailles. Er zijn zeker kansen op een royale oogst. Zolang de sporters ook genieten van het meedoen, vond Pierre de Coubertin dat verlangen dik in orde.