Legendarische Chinese ‘zondvloed’ blijkt echt gebeurd

Geologie Het mythische verhaal over de Grote Vloed in China blijkt nu op waarheid te berusten.

Japanse prent uit de negentiende eeuw waarop Chinese cultuurheld koning Yu de strijd aanbindt met de Vloeddraak.

Veel culturen, van de Stille Oceaan tot Mesopotamië, kennen oude verhalen over grote overstromingen. Vaak zijn dit verdichtsels van waargebeurde natuurrampen. Ook China heeft zo’n verhaal, en ook dat blijkt nu op waarheid te berusten.

Rond 1000 voor Chr. is voor het eerst de legende opgetekend over een rampzalige overstroming in het toen al verre verleden, en over de legendarische koning Yu die de strijd aanbond met het water. Anders dan in het Bijbelverhaal over Noach en de zondvloed is hierin geen sprake van een hemelse straf voor de zonden van de mensheid. De moraal van dit Chinese verhaal is dat Yu het wassende water bedwong door kanalen te graven en rivieren uit te baggeren. Zo zou hij de grondslag hebben gelegd voor de landbouwcultuur van China en zou hij het goddelijke mandaat hebben verworven om een eigen dynastie te stichten, de Xia.

Historici hebben lang gedacht dat deze overlevering neerkwam op propaganda en diende als rechtvaardiging voor de keizerlijke almacht. Deze week schrijven de Chinese geoloog Wu Qinglong en collega’s dat zij aan de bovenloop van de Gele Rivier bewijzen hebben gevonden voor deze legende (Science, 5 augustus).

Zij ontdekten de sporen van een enorme aardverschuiving die de rivier tijdelijk moet hebben afgedamd, waarna deze natuurlijke stuwdam het begaf en de rivier buiten zijn oevers trad. Benedenstrooms vonden de onderzoekers sedimenten die hun oorsprong hebben in de huidige provincie Qinghai en zijn meegevoerd door de rivier toen de dam brak.

De overstroming moet van een rampzalige omvang zijn geweest, schrijven Wu en collega’s: ze spreken van ‘een van de grootste overstromingen van zoet water uit het Holoceen’. Aan de hand van houtskoolresten en menselijk gebeente dateren ze de overstroming rond 1920 voor Christus.

De ramp vertoonde veel kenmerken die zijn beschreven in oude kronieken over de Grote Vloed, volgens de overlevering het begin van de Xia-dynastie. Als deze historische ramp inderdaad de beruchte Grote Vloed is, dan begint deze dynastie rond 1920 voor Chr. Dat tijdstip valt in het dal van de Gele Rivier samen met de overgang van de Nieuwe Steentijd naar de Bronstijd, het begin van de zogenoemde Erlitou-cultuur, de oudste beschaving van China waarvan archeologische resten zijn gevonden. Daarmee zou deze Erlitou-cultuur, die China domineerde in de Bronstijd, samenvallen met de Xia-dynastie uit de kronieken.

Zo vallen verschillende puzzelstukjes – archeologische, geologische en sociaal-politieke – van China’s oudste geschiedenis in elkaar. Samen laten ze zien hoe uit de culturele respons op een extreme natuurramp een nieuwe beschaving wed geboren die verschillende groepen in de Gele Riviervallei samenbracht binnen één staatsverband.