Stel één nationaal zorgfonds in, schaf de zorgverzekeraars af

Opinie Ons zorgstelsel blijkt tien jaar na invoering niet beter en niet toegankelijker. Tot overmaat van ramp wél duurder, schrijven Corrie van Brenk, Renske Leijten, Jan Slagter, Martien Wijnen, Frans Slangen, Herman Suichies en Cobie Groenendijk.

Verplegers delen gebakjes uit aan patienten in het Albert Schweitzer Ziekenhuis, Dordrecht. Foto ANP / Remko de Waal.

Zelfs het Centraal Bureau voor de Statistiek geloofde er heilig in. ,,Kosteneffectief, toegankelijk en van hoge kwaliteit”, schreef de rekenmeester in 2003. Recente cijfers van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) leren echter dat dit stelsel enorm duur is.

Kosten

In landen waar een groter percentage van de zorg betaald wordt uit private verzekeringen is het stelsel duurder, toont OESO aan. In landen waar een groter deel wordt betaald door een zorgfonds zijn de kosten lager. Private verzekeraars vergroten de bureaucratie en drijven de prijs op. In Nederland geven we 1.365 euro per jaar per persoon méér aan zorg uit dan andere landen. Curatieve zorgkosten (ziekenhuis, huisarts) laten zien dat dit systeem niet kosteneffectief is. Voor de invoering lagen de kosten onder het Europese gemiddelde. Na invoering schoten we erbovenuit. De kosten voor curatieve zorg stegen van 26,2 miljard in 2006 naar 36,2 in 2014. Vooral het ziekenhuisbudget groeide: van 13,7 miljard in 2005 naar 23,1 nu. Huishoudens draaiden er voor op: Follow the Money, een platform voor onderzoeksjournalistiek, toonde aan dat zij nu 20 miljard meer aan zorg betalen dan in 2004. In tegenstelling tot werkgevers, zij betalen 400 miljoen minder.

Toegankelijkheid

Gezamenlijk betaalde zorg verschoof naar de individuele rekeing. Het eigen risico zorgt voor een hogere premie voor zieken om de premie van gezonde mensen te drukken. De zorg wordt zo ontoegankelijker. In 2014 konden 800.000 klanten van de vier grootste verzekeraars hun eigen risico niet betalen. En 92 procent van de doktersassistenten geeft aan dat zij regelmatig patiënten de deur wijzen wegens betaalproblemen. Ook de wachtlijsten zijn weer terug. Afdelingen Spoedeisende Hulp van 19 ziekenhuizen in Noord-Holland en Flevoland kondigden vorig jaar 2.300 keer een opnamestop af. In de geestelijke gezondheidszorg zijn de wachttijden onverantwoord hoog.

Kwaliteit

De zorg werd dus niet goedkoper, laat staan toegankelijker. Toch meent minister Schippers dat we het beste stelsel ter wereld hebben, verwijzend naar gesponsord onderzoek van Euro Health Consumer Index. RIVM-er Michael van den Berg maakt gehakt van dat rapport: het is gegoochel met cijfers. Kijken we naar betrouwbaardere onderzoeken, dan krijgt Nederland veel minder waardering. Op de algemeen gerespecteerde NUMBEO-lijst van goede zorgstelsels staan we op plek 29. In de Bloomberg-lijst: plek 40.

Nationaal ZorgFonds

Nederlanders zetten de zorg in de top drie van maatschappelijke problemen, aldus het Sociaal en Cultureel Planbureau. Tijd om het roer om te gooien. Tijd voor één Nationaal ZorgFonds dat de verzekeraars vervangt, het vertrouwen in de professional herstelt, hem tijd geeft voor patiënten. Dan besparen we pas geld. Geen winsten meer voor verzekeraars, geen geld naar marketing. En goedkopere medicijnen door centrale inkoop. Eén fonds doet de stroom contracten als gevolg van tientallen verschillende polissen opdrogen. Eindelijk komen we dan toe aan visie voor de lange termijn, die structurele investeringen in preventie mogelijk maakt. Nu voorkomen dat we later ziek worden, zorgt voor een grote besparing. De boete op ziek zijn, het eigen risico, schaffen we af. Het is tijd voor een stelsel dat haar beloftes wel waar kan maken.

Cobie Groenendijk, psychiater. Jan Slagter, voorzitter Omroep Max. Frans Slangen, KBO Brabant. Corrie van Brenk, FNV Zorg & Welzijn. Herman Suichies, voorzitter Vereniging Praktijkhoudende Huisartsen. Renske Leijten, SP-Tweede Kamerlid. Martien Wijnen, voorzitter FNV Zorg & Welzijn. Lees ook het manifest ‘Zorg voor en van iedereen’.